RongRai.comRộng Rãi
Dọn lớn theo dịp

Sắp xếp lại tầng trệt trước mùa mưa ngập: đồ nào lên cao, đồ nào để thấp được

Sắp lại đồ ở tầng trệt cho mùa mưa ngập từ trước khi có tin bão: chia đồ theo mức chịu nước, kê cao đúng cách, thùng kín, lối thoát và điện ổ cắm thấp.

Ground floor of a Quang Ngai house before the rainy season, a man seen from behind lifting a sealed plastic tub onto a sturdy high shelf, motorbike parked by the door

Với nhà hay bị ngập, việc sắp xếp tầng trệt nên làm từ đầu mùa mưa, khi trời còn khô, chứ không đợi tới lúc có tin bão. Lúc nước sắp lên, cả nhà chỉ có vài giờ để bê đồ; những gì đã được sắp sẵn từ trước sẽ quyết định nhà mất nhiều hay ít.

Bài này không thay cho việc chằng chống nhà cửa hay làm theo chỉ dẫn của chính quyền địa phương khi có bão lũ. Nó chỉ trả lời một câu hẹp hơn: trước mùa mưa, đồ ở tầng trệt nên được sắp lại thế nào để khi nước lên, việc kê dọn nhanh hơn và an toàn hơn. Những gì về sơ tán, điện, cứu nạn thì luôn làm theo hướng dẫn của chính quyền và gọi 114 hoặc 115 khi cần.

Biết mức nước nhà mình trước khi quyết chỗ cất

Mỗi nhà có một "vạch nước" của riêng mình: mức ngập cao nhất từng gặp trong những năm qua. Ở nhiều vùng miền Trung và đồng bằng sông Cửu Long, người dân nhớ rất rõ vạch này, có nhà còn đánh dấu lên tường. Nếu nhà mới ở, hỏi hàng xóm lâu năm hoặc chủ nhà cũ. Không biết vạch nước thì mọi việc kê đồ đều chỉ là đoán.

Từ vạch nước cao nhất từng gặp, cộng thêm một khoảng dự phòng vì không năm nào giống năm nào. Mọi thứ sợ nước phải nằm trên mức đó, hoặc ở tầng trên. Với nhà một tầng ở vùng trũng, có những năm nước vượt quá cả những gì người dân từng thấy; đó là lý do không nên dồn toàn bộ đồ quý vào một chỗ duy nhất ở tầng trệt dù chỗ đó đã kê rất cao.

Biết vạch nước cũng giúp quyết chuyện mua sắm: không mua tủ gỗ ép đặt sát sàn ở tầng trệt nhà hay ngập, ưu tiên kệ có chân cao, kệ kim loại hoặc nhựa chịu nước. Nhà có gác lửng hay tầng trên thì kế hoạch đơn giản hơn: tầng trệt chỉ giữ những gì chịu được nước hoặc mang lên kịp trong một giờ.

Nhà thuê cũng nên hỏi chủ nhà những điều này ngay khi dọn vào: năm nào ngập nặng nhất, nước lên tới đâu, nước vào từ cửa trước hay từ cống sau nhà, thường ngập trong bao lâu. Những câu trả lời đó quyết định đồ của bạn nên nằm ở đâu trong căn nhà, kể cả khi hợp đồng thuê chỉ một năm. Ghi lại vạch nước vào một tờ giấy dán trong cánh tủ để mùa sau còn nhớ.

Chia đồ tầng trệt theo mức chịu nước

Đi một vòng tầng trệt và xếp mọi thứ vào bốn nhóm. Cách chia này giúp quyết thứ gì phải cất cố định trên cao, thứ gì có thể để thấp nhưng phải có kế hoạch bê lên.

NhómVí dụCách sắp trước mùa mưa
Không được ướt, khó thayGiấy tờ nhà đất, sổ hộ khẩu cũ, ảnh gia đình, máy tính, ổ cứngCất cố định trên tầng trên hoặc kệ cao, trong hộp kín nước
Sợ nước, thay được nhưng đắtTủ lạnh, máy giặt, tivi, quạt, đồ gỗ épKê sẵn lên bệ chắc hoặc có kế hoạch nâng, rút điện khi có tin ngập
Sợ nước, nhẹ, dễ bêChăn màn, quần áo, gạo, đồ khôĐể trong thùng có nắp, gần cầu thang, để bê lên nhanh
Chịu được nướcGhế nhựa, chậu, xô, dụng cụ kim loạiCó thể để thấp, nhưng buộc gọn để không trôi, không chắn lối

Nhóm thứ nhất là nhóm không nên chờ tới lúc có tin bão mới cất. Giấy tờ quan trọng nên có bản chụp hoặc bản quét lưu ở nơi khác, như điện thoại của người thân ở xa, để nếu bản giấy hỏng vẫn còn thông tin làm lại.

Kê đồ lên cao đúng cách

Kê cao sai cách có thể nguy hiểm hơn để nguyên: chồng đồ đổ, tủ lật, kệ gãy lúc nước đẩy. Một vài nguyên tắc khi kê:

  1. Bệ kê phải chắc và rộng hơn đáy đồ: gạch xây, bệ bê tông, kệ kim loại có chân vững. Không kê tủ lạnh, máy giặt lên ghế nhựa, xô úp hay chồng thùng giấy.
  2. Đồ nặng kê thấp vừa đủ qua vạch nước, không đưa lên cao hơn mức cần thiết; đồ nhẹ mới lên cao hơn.
  3. Kệ cao chứa đồ nặng cần neo vào tường để không lật khi nước đẩy hoặc khi có người vịn vào. Nếu tường yếu hoặc không rõ dây điện âm tường thì nhờ thợ neo.
  4. Thùng đồ trên kệ cao xếp theo thứ tự: thùng nặng dưới, thùng nhẹ trên, không vượt mép kệ.
  5. Để lại một lối đi thông từ cửa chính tới cầu thang và tới cửa thoát hiểm khác nếu có; đồ kê không được chắn lối này.

Với xe máy, nhiều nhà ở vùng ngập có sẵn chỗ đưa xe lên cao hoặc gửi xe ở nơi cao hơn khi có tin ngập. Tránh tự nâng xe lên bệ tạm không chắc, và tuyệt đối không nổ máy xe khi xe đã bị ngập; việc này nên hỏi thợ sửa xe sau khi nước rút.

Điện và các thứ nguy hiểm ở tầng trệt

Ổ cắm thấp và thiết bị cắm sát sàn. Ở nhà hay ngập, ổ cắm sát sàn tầng trệt là nỗi lo lớn. Việc nâng ổ cắm, tách mạch tầng trệt riêng để ngắt khi ngập là việc của thợ điện; nên làm trong mùa khô. Phần sắp xếp chỉ là không để ổ cắm kéo dài, dây điện nằm dưới sàn.

Bình gas, xăng, hoá chất. Bình gas, can xăng, dầu, thuốc diệt côn trùng không để ở chỗ nước có thể cuốn trôi hoặc lật đổ. Không cất xăng trong nhà ở. Bình gas giữ đứng, khoá van khi có tin ngập, theo hướng dẫn an toàn của nơi cung cấp.

Thuốc men và đồ sơ cứu. Hộp thuốc gia đình và đồ sơ cứu nên để trên tầng trên hoặc kệ cao, trong hộp kín, để khi cần vẫn dùng được.

Đèn và nguồn sáng dự phòng. Đèn pin, đèn sạc, pin dự phòng để ở một chỗ cố định ai cũng biết, trên cao, gần cầu thang. Khi mất điện ban đêm, không ai phải mò tìm trong bóng tối.

Tủ, kệ và đồ gỗ trong nhà hay ngập

Đồ gỗ ép, gỗ công nghiệp ngâm nước thường phồng, bong và khó phục hồi. Ở tầng trệt nhà hay ngập, nếu buộc phải dùng tủ thì chọn loại có chân cao, hoặc kê trên bệ, và không chứa đồ quý ở ngăn dưới cùng. Ngăn dưới cùng hợp với những thứ chịu nước: chậu, xô, dụng cụ nhựa.

Kệ mở bằng kim loại có lớp chống gỉ hoặc nhựa chịu lực hợp với tầng trệt hơn tủ kín: dễ lau, nước rút nhanh, không đọng ẩm phía trong. Kệ mở cũng giúp nhìn thấy ngay thứ cần bê lên khi có tin ngập. Nhược điểm là bụi và trông kém gọn; có thể dùng thùng có nắp đặt trên kệ để vừa gọn vừa kín.

Sau mùa mưa, nếu tầng trệt từng bị ngập, nên mở các tủ, ngăn kéo ở tầng trệt ra để khô hẳn, kiểm tra mốc, và cân nhắc dần thay đồ gỗ ép ở tầng thấp bằng vật liệu chịu nước hơn. Việc xử lý tường, sàn ẩm mốc sau ngập là một đề tài riêng; nếu thấy tường nứt, sàn lún hay có dấu hiệu chập điện, cần gọi thợ hoặc cơ quan chức năng kiểm tra trước khi ở lại.

Một buổi chuẩn bị đầu mùa và một lần tập thử

Cách làm thực tế cho một gia đình là dành một buổi cuối tuần đầu mùa mưa để làm toàn bộ phần sắp xếp: chia đồ theo bốn nhóm, cất nhóm không được ướt lên trên, kê sẵn đồ nặng, chuẩn bị thùng có nắp cho nhóm dễ bê, dọn lối đi. Ghi lại trên một tờ giấy dán trong bếp: khi có tin ngập thì bê thùng nào trước, ai rút điện, ai đưa xe đi, ai lo cho người già, trẻ nhỏ.

Tập thử một lần trong mùa khô cho cả nhà biết: mỗi người bê thùng nào, đi theo đường nào. Lần tập chỉ mất vài phút nhưng sẽ chỉ ra ngay chỗ nào vướng: thùng quá nặng một người không bê được, cầu thang bị chặn bởi xe đạp, đèn pin không có pin.

Khi có tin bão hay mưa lớn, ưu tiên nghe theo thông báo của chính quyền địa phương về sơ tán và an toàn. Đồ đạc có thể mua lại, sắp lại; an toàn của người trong nhà luôn đứng trước. Nếu được yêu cầu sơ tán, mang theo túi đồ khẩn cấp và giấy tờ đã chuẩn bị, không quay lại nhà để bê thêm đồ khi nước đang lên.

Thùng kín và chỗ đặt túi đồ khẩn cấp

Chọn thùng có nắp khít, cỡ một người bê được. Thùng quá to chất đầy chăn và gạo sẽ không ai bê nổi khi cầu thang trơn. Cỡ vừa, có tay cầm, nắp khít hoặc có khoá gài là dễ dùng nhất. Thùng nhựa trong giúp nhìn thấy bên trong mà không cần mở.

Bọc thêm một lớp bên trong. Thùng nhựa thường không kín nước hoàn toàn khi bị ngâm lâu. Giấy tờ, ảnh, đồ điện tử nhỏ nên được bọc thêm một lớp túi kín miệng bên trong thùng.

Ghi nội dung ở mặt quay ra ngoài. Ghi bằng bút dạ không trôi nước: thùng chăn màn, thùng đồ khô, thùng giấy tờ. Khi cần bê gấp, người nào cũng biết thùng nào đi trước.

Túi khẩn cấp đặt ở chỗ cố định, trên cao, gần lối ra. Túi chứa giấy tờ bản sao, đèn pin, sạc dự phòng, thuốc đang dùng, một ít nước và đồ ăn khô, áo mưa. Danh sách chi tiết tuỳ số người và hoàn cảnh; điểm cần nhớ về sắp xếp là túi luôn nằm đúng một chỗ, cả nhà ai cũng biết, không bị đồ khác đè lên.

Kiểm tra túi và thùng một lần giữa mùa. Pin hết, thuốc hết hạn, đồ ăn khô mốc là chuyện thường gặp khi túi nằm yên mấy tháng. Giữa mùa mưa mở ra xem một lần.

Câu hỏi thường gặp

Nên sắp xếp nhà chống ngập vào thời điểm nào?

Đầu mùa mưa, khi trời còn khô và chưa có tin bão. Lúc đó có đủ thời gian để kê bệ chắc, nhờ thợ điện nếu cần, và cất đồ quý lên cao. Đợi đến khi có tin bão thì chỉ còn vài giờ, mọi việc phải làm vội và dễ sai.

Kê tủ lạnh, máy giặt lên cao thế nào cho an toàn?

Dùng bệ chắc chắn và rộng hơn đáy máy như bệ gạch, bệ bê tông hoặc kệ kim loại chịu lực. Không kê lên ghế nhựa, xô úp hay thùng giấy. Rút điện trước khi di chuyển và nhờ ít nhất hai người, vì máy nặng và dễ lật.

Giấy tờ quan trọng nên cất ở đâu trong nhà hay ngập?

Ở tầng trên hoặc chỗ cao nhất có thể, trong hộp hoặc túi kín nước. Nên chụp ảnh hoặc quét bản sao lưu ở nơi khác, như điện thoại của người thân ở xa. Nếu phải sơ tán, giấy tờ đi theo người trong túi khẩn cấp.

Ổ điện thấp ở tầng trệt có tự nâng lên được không?

Không nên tự làm. Việc nâng ổ cắm hay tách mạch điện tầng trệt cần thợ điện có kinh nghiệm. Khi có tin ngập, ngắt điện theo hướng dẫn của thợ hoặc của ngành điện địa phương, và không chạm vào thiết bị điện khi đang đứng trong nước.

Đồ gỗ ở tầng trệt đã bị ngập có dùng lại được không?

Tuỳ loại gỗ và thời gian ngâm. Gỗ tự nhiên có thể phục hồi nếu được làm khô đúng cách, còn gỗ ép thường phồng và khó dùng lại. Phải để khô hẳn, kiểm tra mốc; nếu không chắc thì hỏi thợ mộc trước khi quyết.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138