RongRai.comRộng Rãi
Dọn lớn theo dịp

Sắp xếp nhà trước khi em bé chào đời: dọn chỗ cho bé, cất đồ sơ sinh và rà an toàn

Sắp lại nhà trong ba tháng cuối thai kỳ: chọn chỗ ngủ cho bé, trạm thay tã, cất đồ sơ sinh theo cỡ, chỗ cho mẹ nghỉ, việc nặng ai làm và rà an toàn trước ngày về.

Quiet bedroom in a Da Nang apartment, a father seen from behind folding tiny white baby clothes into an open drawer, empty wooden crib by the window, morning light

Sắp xếp nhà trước khi em bé chào đời nên xong trước tuần thứ 36 của thai kỳ, và người làm phần nặng không phải là mẹ bầu. Việc chính không nhiều: chọn một chỗ ngủ cho bé, dựng một trạm thay tã, cất gọn đồ sơ sinh theo cỡ, dọn chỗ nghỉ cho mẹ sau sinh và rà lại những điểm nguy hiểm trong nhà. Cái khó là trong những tuần đầu có bé, cả nhà sẽ không còn sức để sắp lại gì nữa — nên những gì làm trước là những gì sẽ dùng được.

Bài này đi theo trình tự: dọn chỗ trước, rồi mới nhận đồ vào; ưu tiên những vị trí dùng nhiều lần mỗi ngày; giữ lối đi cho người bế con lúc nửa đêm. Phần an toàn chỉ nêu nguyên tắc chung; các câu hỏi về giấc ngủ và chăm sóc bé nên hỏi thêm nhân viên y tế nơi mẹ khám thai.

Bắt đầu bằng việc dọn chỗ, không phải mua đồ

Đồ sơ sinh thường về nhà trước cả em bé: quà của họ hàng, đồ anh chị em họ để lại, những món mua thêm trên đường đi khám thai. Nếu chưa có chỗ dành sẵn, chúng sẽ nằm trong túi, trong thùng giấy rải khắp phòng ngủ. Vì thế, việc đầu tiên trong tháng thứ bảy là chọn và dọn trống khu dành cho bé, trước khi nhận thêm món nào.

Khu dành cho bé thường gồm ba phần: chỗ ngủ, chỗ thay tã và vệ sinh, chỗ cất đồ. Với nhà nhỏ, cả ba có thể nằm gọn trong một góc phòng ngủ của bố mẹ, rộng chừng hai mét vuông. Muốn có góc đó, phải lấy lại chỗ từ đồ đang có: bàn làm việc ít dùng, kệ sách đầy, tủ quần áo trái mùa. Đây là lúc tốt để chuyển bớt đồ của bố mẹ sang chỗ khác hoặc cho đi.

Việc khuân dọn, leo trèo, dời tủ nên do bố hoặc người thân làm. Mẹ bầu nên tránh mang vác nặng, đứng lên ghế hay thang, và tránh hít bụi, mùi sơn, mùi hoá chất tẩy rửa mạnh. Nếu nhà định sơn lại phòng cho bé, nên làm sớm và để phòng thông thoáng nhiều tuần trước khi bé về; loại sơn, thời gian chờ thì hỏi người bán và thợ, đừng đoán.

Chỗ ngủ của bé: vị trí trước, đồ đạc sau

Đặt trong phòng bố mẹ những tháng đầu. Nhiều hướng dẫn chăm sóc trẻ sơ sinh khuyên bé ngủ cùng phòng với bố mẹ nhưng trên chỗ ngủ riêng trong những tháng đầu. Chi tiết nên hỏi thêm nhân viên y tế; về phía sắp xếp, cần chừa chỗ cho cũi hoặc nôi cạnh giường bố mẹ.

Tránh cửa sổ, rèm có dây và ổ điện. Không kê chỗ ngủ của bé sát cửa sổ có gió lùa hay nắng chiếu trực tiếp, cạnh dây kéo rèm có thể quấn vào, hoặc sát ổ cắm, dây điện. Cũng tránh đặt dưới kệ treo tường, khung ảnh, đồ trang trí có thể rơi.

Mặt nằm phẳng, trống. Nguyên tắc chung thường được nhắc là bé nằm ngửa trên mặt phẳng chắc, trong chỗ ngủ không có gối mềm, chăn dày, thú bông hay đệm quây quá mềm. Vì vậy những món quà kiểu này cần có chỗ cất khác, không bày trong cũi cho đẹp.

Lối đi tới chỗ ngủ thông thoáng. Đêm đầu tiên về nhà, bố mẹ sẽ đi lại quanh cũi nhiều lần trong bóng tối. Dọn sạch sàn quanh đó: không túi đồ, không dây sạc, không thảm cong mép. Một đèn ngủ nhỏ cắm ở chân tường đủ để nhìn mà không làm bé tỉnh hẳn.

Cất đồ sơ sinh theo cỡ và theo tần suất dùng

Đồ sơ sinh nhiều về số lượng nhưng nhỏ về kích thước, dễ lẫn. Cách gọn nhất là chia theo cỡ và theo mức độ hay dùng. Bảng dưới là một cách chia gợi ý.

NhómĐặt ở đâuGhi chú
Đồ dùng mỗi ngày: tã, khăn sữa, bộ quần áo cỡ sơ sinhNgăn kéo hoặc giỏ ngay trạm thay tã, trong tầm tayChỉ để số lượng dùng cho hai, ba ngày; phần dự trữ ở chỗ khác
Đồ dự trữ: tã, khăn giấy ướt, bôngThùng có nắp dưới gầm giường hoặc tủLấy bổ sung cho trạm thay tã mỗi vài ngày
Quần áo cỡ lớn hơn (3–6 tháng, 6–12 tháng)Hộp riêng mỗi cỡ, ghi cỡ ở mặt ngoài, cất ngăn caoKhông trộn với đồ đang mặc để khỏi lục mỗi sáng
Đồ bình sữa, dụng cụ tiệt trùngMột khay riêng trong bếp, xa bếp lửa và chỗ rửa bát chungGiữ khô ráo, không để lẫn đồ ăn người lớn
Thuốc, nhiệt kế, đồ chăm rốnHộp có nắp, ở chỗ cao người lớn với đượcChỉ dùng theo hướng dẫn của nhân viên y tế
Quà tặng chưa dùng tớiThùng chung ghi "quà chưa mở", cất khoMở ra khi bé tới tuổi dùng, hoặc cho lại nếu trùng

Giặt trước đồ sơ sinh mới theo hướng dẫn trên nhãn, phơi khô hẳn rồi mới cất vào ngăn. Đồ cỡ lớn hơn chưa cần giặt ngay; để trong hộp kín có gói hút ẩm, khi bé gần tới cỡ đó thì giặt sau.

Dựng trạm thay tã đúng tầm

Trạm thay tã là nơi bố mẹ đứng nhiều lần nhất mỗi ngày, nên tầm cao và cách bày đồ ảnh hưởng thẳng tới lưng người chăm. Cách dựng:

  1. Chọn một mặt phẳng chắc, cao khoảng ngang thắt lưng người hay thay tã — có thể là nóc tủ thấp, bàn thay tã, hoặc tấm lót trên giường nếu nhà chật. Đo chiều cao người dùng thật, không lấy số đo chung.
  2. Đặt mặt phẳng sát tường, không gần cửa sổ, không gần đường đi mở cửa.
  3. Bày tã, khăn, kem bôi theo hướng dẫn, quần áo thay ở bên tay thuận, trong tầm với mà không phải quay lưng khỏi bé.
  4. Thùng rác có nắp đặt ngay dưới chân, xa tầm với của anh chị lớn nếu có.
  5. Nhắc cả nhà một quy ước: đã đặt bé lên mặt thay tã thì luôn có một tay giữ bé, không quay đi lấy đồ.

Nếu nhà nhiều tầng, cân nhắc dựng một trạm thay tã thứ hai đơn giản ở tầng sinh hoạt chính, chỉ cần một tấm lót và một giỏ nhỏ. Bớt được nhiều lần bế bé lên xuống cầu thang trong ngày.

Chỗ cho mẹ nghỉ sau sinh và chỗ cho người giúp việc nhà

Những tuần đầu, mẹ dành phần lớn thời gian trên giường hoặc ghế cho con bú. Cạnh chỗ đó nên có một kệ hoặc bàn nhỏ chứa: bình nước, khăn, sạc điện thoại, đèn đọc nhỏ, gối kê lưng. Đồ của mẹ như quần áo mặc nhà, đồ vệ sinh sau sinh nên chuyển xuống ngăn tủ dễ với, không phải cúi thấp hay kiễng chân.

Nếu ông bà hoặc người thân về ở cùng để phụ trong tháng đầu, cần chừa chỗ ngủ và chỗ để vali cho người đó trước. Một nhà đang chật thêm một người lớn và một em bé, nếu không có chỗ cho hành lý thì phòng khách sẽ thành kho ngay tuần đầu. Một góc tủ, một thanh treo, một chỗ để giày dép là đủ để người đến giúp ở thoải mái.

Phòng tắm cũng cần sắp lại: chậu tắm cho bé cần chỗ úp khô sau khi dùng, khăn của bé móc riêng, đồ tắm của bé để một giỏ riêng. Hoá chất tẩy rửa nhà tắm nên chuyển lên kệ cao hoặc tủ có khoá từ bây giờ, vì vài tháng nữa bé sẽ bò và nhà sẽ có thêm nhiều việc hơn để nhớ.

Rà an toàn trong nhà trước ngày bé về

Tủ kệ cao cố định vào tường. Bé sơ sinh chưa leo trèo, nhưng việc này nên làm luôn từ bây giờ khi còn thời gian. Tủ sách, tủ áo cao, kệ tivi đứng tự do cần được neo vào tường bằng phụ kiện chống lật; tường yếu hoặc không rõ đi dây điện bên trong thì nhờ thợ.

Bếp và đồ nóng xa lối bế con. Ấm siêu tốc, bình giữ nhiệt, nồi đang nấu không đặt ở mép bàn trên lối người lớn bế con đi qua.

Thuốc men của người lớn cất cao. Gom thuốc của cả nhà vào một hộp có nắp, đặt ở chỗ cao; tách riêng thuốc của mẹ sau sinh để khỏi uống nhầm.

Khói và mùi. Không hút thuốc trong nhà, hạn chế nhang khói, đốt than, hoá chất xịt phòng trong những phòng bé ở. Phòng cần thông thoáng nhưng không có gió lùa thẳng vào chỗ bé nằm.

Vật nuôi trong nhà. Nếu nhà có chó mèo, tập cho chúng quen với việc không vào khu của bé từ trước, và giữ đồ của bé như khăn, quần áo không để chỗ vật nuôi nằm.

Sau khi bé về: giữ nếp cất đồ trong những tháng đầu

Những tuần đầu, đồ trong nhà sẽ trôi dạt rất nhanh: khăn sữa ở sofa, bình sữa ở bàn phòng khách, tã trên nóc tủ lạnh. Đó là chuyện bình thường. Cách giữ cho nhà không vỡ trận là đặt sẵn vài giỏ "thu gom" ở những nơi bé hay được bế tới — phòng khách, bếp, tầng sinh hoạt — rồi cuối ngày một người lớn mang hết về đúng chỗ trong vài phút.

Việc bổ sung đồ cho trạm thay tã nên thành nếp cố định, chẳng hạn mỗi tối trước khi đi ngủ, để nửa đêm không phát hiện hết tã. Danh sách những món sắp hết dán trong cánh tủ, ai lấy món cuối cùng thì ghi lại; người đi chợ chỉ cần chụp ảnh tờ giấy đó.

Khoảng mỗi tháng một lần, mở hộp quần áo theo cỡ: rút những bộ đã chật ra khỏi ngăn đang dùng, đưa bộ cỡ kế tiếp vào. Đồ đã chật gấp vào một hộp ghi "đã chật", để cho tặng hoặc giữ lại cho em sau tùy nhà. Làm đều đặn thì ngăn đồ của bé không bao giờ phình to quá.

Đến khoảng nửa năm, khi bé bắt đầu lẫy, bò, việc sắp xếp đổi trọng tâm: mọi thứ ở độ cao sát sàn trở thành tầm với của bé. Đây là lúc rà lại ổ điện thấp, cửa tủ dưới bếp, chân cầu thang, chậu cây, dây rèm — nhưng lúc đó sẽ là một đợt sắp xếp khác.

Câu hỏi thường gặp

Nên sắp xếp nhà đón em bé từ tháng thứ mấy?

Thường nên bắt đầu từ khoảng tháng thứ bảy và xong trước tuần 36, để nếu bé ra sớm thì nhà vẫn sẵn sàng. Bắt đầu sớm cũng giúp mẹ bầu không phải làm việc nặng vào những tuần cuối khi bụng đã to và dễ mệt.

Có cần một phòng riêng cho em bé không?

Không bắt buộc. Nhiều gia đình đặt chỗ ngủ của bé trong phòng bố mẹ những tháng đầu, chỉ cần một góc khoảng hai mét vuông cho cũi, trạm thay tã và chỗ cất đồ. Phòng riêng có thể sắp sau, khi bé lớn hơn và gia đình đã quen nhịp sinh hoạt mới.

Đồ sơ sinh được tặng quá nhiều thì cất thế nào?

Chia theo cỡ và theo việc dùng ngay hay chưa. Đồ dùng ngay để ở trạm thay tã; đồ cỡ lớn hơn cất vào hộp riêng ghi cỡ; quà trùng hoặc chưa cần thì để một thùng chung ghi rõ, sau vài tháng xem lại để dùng hoặc cho đi.

Mẹ bầu có nên tự sắp xếp và lau dọn nhà không?

Những việc nhẹ như gấp quần áo, chọn chỗ cất thì mẹ có thể làm nếu thấy khoẻ. Việc nặng như bê tủ, leo thang, dùng hoá chất tẩy mạnh, dọn bụi nhiều nên để người khác làm. Nếu có điều gì không chắc, hỏi thêm nhân viên y tế nơi mẹ khám thai.

Có nên sơn lại phòng ngay trước khi bé về?

Nếu muốn sơn thì nên làm sớm, càng xa ngày sinh càng tốt, và để phòng thông thoáng nhiều tuần trước khi bé vào ở. Mẹ bầu tránh ở trong phòng lúc đang sơn. Chọn loại sơn và thời gian chờ thì hỏi thợ và người bán, đọc kỹ thông tin trên bao bì.

Trạm thay tã nên cao bao nhiêu?

Khoảng ngang thắt lưng của người thay tã nhiều nhất trong nhà, để không phải cúi gập lưng. Vì chiều cao mỗi người khác nhau, nên đo thực tế bằng cách đứng thử cạnh mặt phẳng định dùng trước khi mua hay kê đồ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138