Nhà cấp 4 cất đồ khác nhà nhiều tầng ở ba điểm: mọi thứ nằm trên một mặt bằng nên lối đi là xương sống, nền thường thấp nên đồ phải kê cao khỏi ẩm và nước, còn phần dưới mái tôn nóng nên không phải chỗ cất đồ dễ hỏng vì nhiệt. Nắm ba điểm này, bạn sẽ biết dãy phòng nào giữ đồ hằng ngày, góc nào làm kho, thứ gì tuyệt đối không nhét lên trần.
Mục từ này dành cho nhà một tầng ở ven đô và nông thôn, nhà cấp 4 trong hẻm thành phố, nhà dãy chạy dài có chái sau. Phần chống nóng mái, nâng tầng hay sửa nền là việc cải tạo, thuộc chuyên mục khác; ở đây chỉ bàn chuyện đồ đạc trong hiện trạng ngôi nhà.
Nhà một tầng: lợi thế và cái bẫy khi cất đồ
Lợi thế lớn nhất của nhà cấp 4 là không có cầu thang. Người lớn tuổi, trẻ nhỏ, người đang bế con đều đi lại dễ; đồ nặng không phải khuân lên xuống. Vì vậy những thứ nhà ống phải nghĩ nhiều, như đồ nặng tầng nào, ở đây đơn giản hơn: đồ nặng cứ để sát nền, gần nơi dùng.
Cái bẫy nằm ở chỗ khác. Nhà một tầng thường có nhiều cửa đi, cửa sổ, ít mảng tường trống liền; tủ kệ không có chỗ dựa, dễ bị đặt chắn trước cửa sổ hoặc giữa lối đi. Nhà dãy chạy dài từ trước ra sau thì lối đi xuyên nhà là đường duy nhất nối các phòng; đặt một cái tủ lệch ra lối đó là cả nhà phải lách người mỗi ngày.
Bẫy thứ hai là ẩm. Nhiều nhà cấp 4 có nền thấp hơn mặt đường do đường được nâng nhiều lần, hoặc nền đất bên dưới hút ẩm lên. Đồ để sát nền như bao gạo, thùng giấy, nệm, sách dễ mốc, và khi mưa lớn nước tràn vào là ướt đầu tiên. Bẫy thứ ba là nhiệt: mái tôn không có lớp cách nhiệt làm phần không gian sát mái rất nóng vào mùa hè, và nhiều nhà lại dùng chính phần đó làm chỗ cất đồ.
Ba cái bẫy này dẫn tới một thứ tự ưu tiên khác nhà ống: trước hết giữ lối đi xuyên nhà, sau đó đưa mọi thứ khỏi mặt nền, cuối cùng mới tính chuyện tận dụng chiều cao. Nhiều nhà làm ngược lại, mua kệ cao trước, rồi vẫn để bao gạo, thùng giấy dưới nền vì kệ cao không với tới, và lối đi vẫn hẹp vì kệ đặt sai chỗ.
Bốn nguyên tắc chia đồ theo dãy trước – giữa – sau
Dãy trước dành cho đồ của khách và đồ ra vào. Gian ngoài cùng, nơi tiếp khách và để xe, giữ đồ dùng khi ra khỏi nhà: giày dép, mũ bảo hiểm, áo mưa, chìa khoá, túi đi chợ. Không biến gian này thành kho, vì đây cũng là lối thoát chính.
Dãy giữa dành cho đồ sinh hoạt hằng ngày của từng người. Phòng ngủ ở giữa nên giữ quần áo đang mặc, thuốc men, giấy tờ, đồ cá nhân. Tủ đặt dựa vào tường liền, không chắn cửa sổ vì nhà một tầng cần mọi khe gió.
Dãy sau và chái dành cho đồ nặng, đồ bẩn, đồ theo mùa. Bếp, khu giặt và chái sau là nơi hợp cho gạo, nước, dụng cụ, thùng đồ mùa, xe đạp ít dùng. Đồ ở đây phải chịu được bụi và ẩm, hoặc được đóng thùng kín.
Lối đi xuyên nhà luôn trống. Từ cửa trước tới cửa sau phải đi thẳng được mà không cần lách người. Bề rộng lối đi thường được khuyên chừa không dưới khoảng tám mươi phân, rộng hơn nếu trong nhà có người dùng xe lăn hoặc khung tập đi; bạn đo theo người trong nhà mình.
Chỗ nào nên và không nên cất đồ trong nhà cấp 4
Bảng dưới gom các vị trí hay được dùng làm chỗ cất trong nhà cấp 4, kèm loại đồ hợp và điều cần tránh.
| Vị trí | Hợp với | Tránh |
|---|---|---|
| Kệ treo tường cao trong phòng | Đồ nhẹ ít dùng, chăn màn đã đóng thùng | Đồ nặng phía trên giường hay lối đi |
| Phần trên trần thạch cao, trần nhựa | Gần như không đồ gì | Mọi đồ đặt lên tấm trần; tấm trần không thiết kế để chịu tải |
| Gầm giường, gầm phản | Đồ hằng tháng đóng hộp nhựa có chân | Thùng các tông sát nền ẩm |
| Chái sau, nhà kho phụ | Dụng cụ, xe đạp, đồ theo mùa, gạo nước | Xăng, bình gas dự phòng để trong chái kín cạnh bếp |
| Hiên trước có mái che | Ghế xếp, chậu, đồ chịu mưa nắng | Đồ vải, giấy, đồ điện |
| Góc tường sát nền | Không gì nếu nền hay thấm | Bao gạo, nệm, sách để thẳng trên nền |
Dòng về trần thạch cao hay trần nhựa đáng nhắc riêng. Nhiều nhà cấp 4 có khoảng trống giữa trần treo và mái, và người ta hay đẩy thùng đồ lên đó qua một ô thăm. Tấm trần treo không phải sàn; đặt đồ lên có thể làm võng, nứt hoặc sập, chưa kể khoảng đó rất nóng và có dây điện đi qua.
Kê đồ khỏi ẩm và nước cho nhà nền thấp
Nếu nền nhà bạn thấp hơn mặt đường hoặc từng bị nước tràn vào, cách cất đồ nên tính trước cho ngày mưa lớn:
- Đánh dấu mức nước cao nhất nhà từng gặp, nếu có, và coi phần thấp hơn mức đó cộng thêm một khoảng dư là vùng chỉ để đồ chịu nước.
- Kê tủ, thùng đồ, bao gạo lên kệ chân cao hoặc pallet nhựa, không đặt thẳng trên nền.
- Đồ điện như ổ cắm kéo dài, máy bơm, quạt dự phòng cất trên kệ, không để dưới sàn. Việc nâng vị trí ổ điện cố định là việc của thợ điện.
- Giấy tờ quan trọng, ảnh, đồ điện tử nhỏ để trong hộp kín nước ở ngăn trên cao của tủ trong phòng ngủ.
- Trước mùa mưa, kiểm tra lại các thùng ở dưới thấp, dời lên những thứ đã lỡ để sai chỗ.
- Khi nước bắt đầu vào nhà, ưu tiên ngắt điện an toàn và đưa người, nhất là người già, trẻ nhỏ, lên chỗ cao; đồ đạc tính sau.
Nhà ở vùng thường xuyên ngập lũ có cách tổ chức riêng, được bàn trong một mục từ khác của chuyên mục này.
Chái sau và nhà kho phụ: tổ chức như một kho nhỏ
Nhiều nhà cấp 4 có một chái lợp tôn phía sau hoặc một gian kho phụ cạnh bếp. Đây là chỗ cất tốt nhất trong nhà vì không lẫn với không gian sống, nhưng cũng là chỗ bừa nhất vì cái gì không biết để đâu đều được ném ra đó. Cách giữ chái gọn là coi nó như một kho nhỏ đúng nghĩa: có kệ, có lối đi, có phân khu.
Kệ thép hoặc kệ gỗ đặt dọc một bên tường, bên còn lại để trống làm lối đi và chỗ dựng xe đạp, thang, cuốc xẻng cán dài. Trên kệ, tầng dưới cùng cho đồ nặng như thùng nước, bao gạo đã cho vào thùng kín, dụng cụ sửa chữa; tầng giữa cho đồ dùng hằng tháng như đồ dự trữ nhà bếp, giấy vệ sinh, nước giặt; tầng trên cho đồ nhẹ ít dùng như quạt sưởi, đồ Tết. Mỗi tầng một nhóm, không trộn.
Chái sau thường hở gió, nên chuột, gián và bụi vào dễ. Đồ ăn khô nên ở trong thùng nhựa có nắp khoá hoặc thùng kim loại. Nếu chái là chỗ chứa củi, rơm hay vỏ trấu cho bếp, khu đó nên cách xa bếp gas và ổ điện. Chuyện xử lý chuột, mối trong kho thuộc chuyên mục diệt côn trùng; ở đây chỉ nhắc rằng kho gọn, ít khe hở, đồ kê cao khỏi nền là cách giảm chỗ trú cho chúng.
Một tấm bảng gỗ có đinh treo ở đầu kệ dùng để treo những dụng cụ hay lấy như kéo cắt cành, búa, kìm, cuộn dây. Chỉ cần nhìn vào chỗ trống trên bảng là biết món nào đang bị mượn mà chưa trả lại.
Dưới mái tôn: thứ gì chịu được nóng, thứ gì không
Khoảng không gian sát mái tôn, dù là gác xép nhỏ hay phần trên trần, có thể nóng hơn trong phòng rất nhiều vào buổi trưa hè. Những thứ chịu nhiệt kém không nên cất ở đây: nến, sáp, đồ nhựa mỏng, băng keo, ảnh in, phim cũ, đồ điện tử, pin, bình xịt, mỹ phẩm, thuốc men. Pin và bình xịt còn có nguy cơ phồng, rò rỉ hoặc nổ khi nóng.
Những thứ chịu được nóng hơn là đồ kim loại, gốm, thủy tinh dày, dụng cụ cầm tay, nhưng vẫn cần đóng thùng chống bụi vì mái tôn hay có bụi và có khi bị dột. Đồ vải như chăn bông có thể chịu nóng nhưng sẽ hấp hơi nếu thùng đóng kín mà có chút ẩm bên trong; nên phơi thật khô trước khi đóng.
Nếu nhà không có chỗ nào khác ngoài khoảng sát mái, ưu tiên đặt đồ ở phía có bóng râm, gần lỗ thông gió, và để cách mặt tôn một khoảng chứ không áp sát. Chuyện làm lớp chống nóng cho mái thì xem chuyên mục cải tạo.
An toàn trong nhà cấp 4 khi chất đồ
Nhà một tầng ít rủi ro té ngã cầu thang, nhưng vẫn có những điểm cần giữ:
- Tủ cao đặt dựa tường nên neo vào tường, vì nhà cấp 4 hay có nền không phẳng, tủ dễ nghiêng.
- Bếp gas trong nhà cấp 4 thường ở chái sau, gần đồ củi, rơm, thùng giấy. Giữ khoảng trống quanh bếp, không chất đồ dễ cháy sát bình gas.
- Mỗi nhà nên có ít nhất hai lối ra, trước và sau. Cửa sau không bị chặn bởi thùng đồ, xe đạp hay bao gạo.
- Thuốc trừ sâu, thuốc chuột, hoá chất tẩy rửa cất trong tủ có khoá hoặc ngăn cao, xa bếp, xa nước uống, không đổ sang chai nước.
- Dây điện kéo tạm dọc tường để cắm quạt, đèn không nên bị đè dưới tủ, thùng đồ. Dây hỏng hoặc phích nóng là dấu hiệu cần gọi thợ.
- Khi có cháy gọi 114, có người bị thương gọi 115; trước đó, ưu tiên đưa người ra ngoài qua lối gần nhất.
Những việc trên không tốn tiền, chỉ cần dời đồ đúng chỗ. Phần còn lại như chống sét, làm lại đường điện, nâng nền là việc cải tạo có chuyên môn.
Câu hỏi thường gặp
Nhà cấp 4 không có kho thì cất đồ theo mùa ở đâu?
Bạn có thể dùng phần trên cùng của tủ quần áo, gầm giường với hộp có chân, hoặc một kệ đứng cao ở chái sau với thùng có nắp. Tránh khoảng trên trần treo và sát mái tôn nếu đồ chịu nhiệt kém.
Có nên đặt tủ ngăn đôi phòng trong nhà cấp 4 để có thêm chỗ cất?
Dùng tủ làm vách ngăn là cách quen thuộc, nhưng cần neo chắc và không chắn khe gió, cửa sổ. Phần chia phòng bằng tủ thuộc chuyên mục nội thất; ở góc độ xếp đồ, mặt tủ hướng về phía nào thì đồ của phòng đó.
Đồ để dưới gầm phản gỗ có hay bị mốc không?
Gầm phản sát nền là chỗ ẩm. Đồ vải, giấy nên vào hộp nhựa có nắp, kê cách nền, và mỗi tháng kéo ra lau một lần. Gạo, đậu không nên để dưới gầm phản vì dễ bị ẩm và chuột.
Khoảng trần nhựa có chịu được vài thùng đồ nhẹ không?
Tấm trần nhựa, trần thạch cao thường không được làm để chịu tải ngoài chính nó. Kể cả thùng nhẹ cũng có thể làm võng tấm trần theo thời gian. Muốn có chỗ cất trên cao, nên làm kệ bắt vào tường hoặc hỏi thợ về một sàn kho đúng kỹ thuật.
Nhà cấp 4 có cần chừa lối đi rộng như nhà nhiều tầng không?
Nhà một tầng không có cầu thang nhưng lối đi xuyên nhà vẫn là đường thoát và đường đi lại của người già, trẻ nhỏ. Chừa lối đi đủ để hai người tránh nhau hoặc một người bê thùng đồ đi qua là mức nhiều nhà thấy dễ chịu.
Có nên cất xe máy trong nhà cấp 4 qua đêm?
Nhiều nhà vẫn làm vậy vì an ninh. Khi đó, xe nên để ở gian trước, cách xa bếp, không chắn cửa ra, và không sạc xe điện qua đêm khi không có người trông. Không cất xăng dự phòng trong nhà.