Căn hộ tập thể cũ thường nhỏ, trần cao, tường mỏng, sàn và ban công đã lâu năm, nên cách xếp đồ hợp nhất là tận dụng chiều cao bằng đồ nhẹ, giữ đồ nặng sát nền và sát tường chịu lực, chống ẩm cho mọi thứ cất lâu, và tuyệt đối không mang đồ ra cầu thang bộ, hành lang chung. Đây là kiểu nhà mà mỗi mét vuông đều quý, nhưng cũng là kiểu nhà mà chất đồ sai chỗ có thể gây hại cho cả khu.
Mục từ này dành cho người đang ở các khu tập thể xây từ thời bao cấp ở Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định cũ (nay thuộc Ninh Bình), TP Hồ Chí Minh và nhiều đô thị khác. Chuyện sửa chữa, đục phá, cơi nới thuộc chuyên mục cải tạo; ở đây chỉ bàn cách cất đồ trong hiện trạng căn hộ đang có.
Đặc điểm căn hộ tập thể ảnh hưởng tới chuyện cất đồ
Nhiều căn hộ tập thể cũ có trần cao hơn chung cư mới, có nơi trên ba mét. Đây là lợi thế: phần không gian phía trên tầm với có thể dùng để cất đồ ít dùng. Nhưng trần cao đi kèm với tường gạch mỏng, tường ngăn có khi chỉ một lớp gạch, và kết cấu đã qua nhiều chục năm. Bắt vít kệ chịu tải lên những bức tường này cần thận trọng hơn so với tường nhà mới.
Sàn và ban công là chỗ thứ hai cần để ý. Sàn đã nhiều lần lát lại, ban công có khi đã được cơi ra bằng khung sắt, gọi nôm na là chuồng cọp. Những phần này không được thiết kế để chất tủ sách đầy, bể nước lớn hay hàng chục bao gạo. Ở góc độ xếp đồ, cách an toàn là coi mọi phần cơi nới là chỗ để đồ nhẹ, còn đồ nặng ở trong nhà, sát tường, gần chân tường chịu lực.
Đặc điểm thứ ba là ẩm. Khu tập thể cũ ở miền Bắc gặp nồm mỗi năm, tường thấm, ống nước chung cũ có thể rò rỉ. Đồ vải, giấy, gỗ cất sát tường ngoài hoặc sát nền rất dễ mốc. Đặc điểm cuối là không gian chung: cầu thang bộ hẹp, hành lang dùng chung, nơi mà nhiều hộ quen để xe, để tủ giày, để bình nước. Chất đồ ở đây là chặn lối thoát của cả khu.
Tận dụng trần cao mà không biến đầu mình thành chỗ nguy hiểm
Chỉ để đồ nhẹ ở trên cao. Phần trên tầm với hợp với chăn màn đã hút chân không, quần áo trái mùa, vali rỗng, đồ trang trí Tết. Không để nồi to, thùng sách, dụng cụ kim loại ở trên cao, vì khi rơi hoặc khi kệ bung sẽ trúng người bên dưới.
Kệ trên cao bắt vào tường đặc, có thợ xem. Tường mỏng, tường gạch rỗng hay tường đã có vết nứt không hợp để treo kệ chịu tải. Bạn nhờ thợ kiểm tra loại tường và chọn vít nở phù hợp; nếu tường không chắc, chuyển sang tủ đứng cao kịch trần có chân đặt dưới sàn và neo nhẹ vào tường.
Có thang gấp chắc chắn ngay gần đó. Đồ trên cao chỉ dùng được nếu lấy xuống an toàn. Một chiếc thang gấp hai, ba bậc có tay vịn cất gần khu kệ cao sẽ giúp bạn không phải đứng lên ghế nhựa hay ghế xoay, nguyên nhân té ngã quen thuộc trong các căn hộ trần cao.
Ghi danh sách đồ trên cao. Những thứ đặt quá tầm mắt dễ bị quên. Mỗi thùng nên có số, kèm danh sách nhóm đồ ghi trong sổ hay điện thoại. Khi cần, bạn biết ngay phải lấy thùng nào mà không phải hạ cả dãy xuống.
Đồ nào để ở đâu trong căn hộ tập thể hai phòng
Bảng dưới dựa trên một căn tập thể điển hình hai phòng, bếp và vệ sinh nhỏ, có ban công cơi. Ví dụ giả định, bạn đổi theo căn nhà mình.
| Vị trí | Đồ nên cất | Lưu ý |
|---|---|---|
| Phần trên tầm với ở phòng ngủ | Chăn màn, quần áo trái mùa, vali, đồ Tết | Thùng có nắp, kê cách tường ngoài vài phân để thoáng |
| Sát chân tường trong, dưới thấp | Sách, thùng gạo nhỏ, đồ nặng | Không dồn đồ nặng ra ban công cơi |
| Gầm giường | Đồ dùng hằng tháng, đóng hộp | Hộp có nắp, mỗi tháng lôi ra lau sàn một lần vì gầm giường ẩm |
| Ban công, chuồng cọp | Giá phơi, chậu nhỏ, đồ nhẹ chịu nắng mưa | Giữ ô cửa thoát mở được từ trong, không chất kín |
| Bếp nhỏ | Đồ nấu hằng ngày, gia vị, một bình gas đang dùng | Không trữ bình gas thứ hai trong căn hộ |
| Khu vệ sinh | Đồ vệ sinh dùng trong tuần | Hoá chất tẩy rửa đặt cao, xa tầm trẻ |
Cột "Lưu ý" quan trọng hơn cột đồ. Căn tập thể khác nhau nhiều về diện tích, nhưng các rủi ro thì gần như giống nhau: ẩm, sàn ban công yếu, bình gas và chặn lối thoát.
Chống ẩm cho đồ cất lâu trong căn tập thể
Ẩm là kẻ thù số một của đồ cất trong khu tập thể cũ. Các bước sau làm được mà không cần sửa nhà:
- Tìm các bức tường hay thấm: sờ tay vào tường vào sáng sớm mùa nồm, chỗ nào lạnh và ướt hơn là chỗ không nên kê tủ đựng đồ vải hay giấy.
- Kê mọi thùng, tủ cách sàn ít nhất vài phân bằng chân kệ hoặc tấm kê nhựa, và cách tường ngoài một khe nhỏ để không khí lưu thông.
- Đồ vải và giấy đóng thùng nhựa có nắp thay vì thùng các tông. Các tông hút ẩm, mềm ra và là chỗ ở của mối, gián.
- Đặt gói hút ẩm trong tủ và thùng cất lâu, thay hoặc phơi lại theo hướng dẫn trên bao bì.
- Mùa nồm, đóng cửa sổ khi không khí ngoài trời ẩm hơn trong nhà; mở cửa thông gió vào những ngày hanh khô để thay khí.
- Mỗi dịp đổi mùa, mở các thùng cất lâu kiểm tra mùi và vết mốc. Đồ mốc nhẹ thì giặt, phơi nắng; đồ mốc nặng và không còn giá trị thì nên bỏ.
Nếu tường thấm do đường ống chung rò rỉ, đó là việc cần báo tổ dân phố hoặc đơn vị quản lý khu nhà và thợ sửa, không phải việc giải quyết bằng xếp đồ.
Hành lang, cầu thang bộ và khu để xe chung: không phải kho của nhà ai
Ở nhiều khu tập thể, hành lang trước cửa có tủ giày, xe đạp, chậu cây, thậm chí cả tủ lạnh cũ. Thói quen này có từ lâu và dễ hiểu khi trong nhà chật, nhưng hành lang và cầu thang bộ là lối thoát nạn của mọi hộ trên tầng. Khi có cháy, khói làm người ta không nhìn rõ; một chiếc xe đạp hay tủ giày chắn lối là đủ làm người chạy ra bị vấp, bị kẹt.
Các quy định về phòng cháy chữa cháy đều yêu cầu giữ lối thoát nạn thông thoáng. Mức cụ thể từng khu, có cho đặt tủ giày sát tường hay không, bạn nên hỏi tổ dân phố, ban quản lý khu nhà hoặc đơn vị quản lý vận hành nếu có. Nguyên tắc chung là không đặt đồ làm hẹp lối đi, không đặt đồ dễ cháy và không để vật cản ở chiếu nghỉ.
Xe máy, xe đạp điện là trường hợp riêng. Sạc xe điện ở hành lang, gầm cầu thang hay trong căn hộ tập thể có rủi ro cháy nổ, vì vậy nên sạc ở khu được bố trí riêng, có người trông, theo khuyến cáo của cơ quan phòng cháy và của nhà sản xuất. Khu để xe chung cũng không phải chỗ cất thùng đồ, can xăng hay đệm cũ.
Muốn bớt đồ ở hành lang, cách thực tế là đưa phần đồ thật sự cần vào trong nhà bằng một tủ giày mỏng ngay sau cửa, và lọc bớt phần đồ đang "gửi" ngoài hành lang chỉ vì không có chỗ. Đồ để ngoài lâu năm thường là đồ không dùng tới.
Bếp và khu vệ sinh nhỏ: cất theo thao tác, không theo chủng loại
Bếp trong căn tập thể cũ thường là một góc hẹp, có khi chỉ đủ một người đứng, một số nơi còn được cơi ra ban công sau. Ở không gian này, cách cất theo chủng loại (tất cả nồi một chỗ, tất cả hộp một chỗ) ít hiệu quả bằng cách cất theo thao tác: thứ dùng khi nấu để trong tầm tay đứng ở bếp, thứ dùng khi rửa để quanh chậu, thứ dùng khi dọn bữa để gần lối ra phòng ăn. Mỗi bước tiết kiệm được là một lần không phải xoay người trong khoảng hẹp.
Tường bếp cũ thường ám dầu mỡ và ẩm. Thanh treo, móc treo dùng cho vá, muôi, khăn lau thì tiện, nhưng đừng treo kín cả mảng tường, vì dầu mỡ bám lên đồ treo lâu ngày rất khó lau. Đồ khô như gạo, đậu, bột nên vào hộp kín, cất ở ngăn cách xa bếp nấu và xa chậu rửa.
Khu vệ sinh nhỏ thì dùng phần tường phía trên bồn cầu hoặc sau cửa cho kệ mỏng đựng đồ dùng trong tuần. Đồ dự trữ như giấy vệ sinh, xà phòng, nước giặt mua nhiều nên để ở chỗ khô hơn trong nhà, vì khu vệ sinh căn tập thể thường ẩm và kém thoáng. Hoá chất tẩy rửa đặt cao, có nắp, xa tầm trẻ, và không đổ sang chai nước uống.
Những lỗi hay gặp khi cất đồ trong căn tập thể
Các lỗi sau gặp ở nhiều căn hộ cũ, dễ sửa nếu bạn nhận ra sớm:
- Dồn sách, báo cũ, đồ sắt thành đống trên ban công cơi. Phần cơi nới thường là kết cấu nhẹ; đồ nặng nên đưa vào trong, sát tường chịu lực.
- Treo kệ gỗ đầy sách lên tường ngăn mỏng giữa hai phòng. Kệ dễ bung vít sau một thời gian; nếu phải để sách, dùng kệ đứng dưới sàn.
- Chất đồ trên nóc tủ cao đến sát trần. Đồ dễ rơi khi mở cánh tủ, khó lấy xuống, và che mất khoảng thông thoáng phía trên.
- Cất chăn bông, ảnh cũ trong thùng các tông sát tường ngoài. Sau một mùa nồm, chăn có mùi, ảnh dính vào nhau.
- Giữ hai, ba bình gas trong căn hộ vì sợ hết giữa chừng. Một bình đang dùng là đủ; khi hết thì gọi đổi, không trữ thêm trong nhà chật.
- Bịt kín chuồng cọp bằng tấm tôn và đồ đạc. Lồng sắt nên có ô cửa mở được từ phía trong, và đồ không chắn ô đó.
Mỗi lỗi trên đều có thể sửa trong một buổi bằng cách dời đồ, không cần đục phá. Phần cải tạo sâu hơn như thay sàn, đổi ống, tháo dỡ phần cơi nới thì thuộc chuyên mục cải tạo và cần người có chuyên môn.
Câu hỏi thường gặp
Trần nhà tập thể cao, có nên đóng gác xép để làm kho?
Đóng gác là việc cải tạo, liên quan tới kết cấu và có thể cần xin ý kiến, nên thuộc chuyên mục cải tạo. Ở góc độ xếp đồ, kệ cao bắt vào tường đặc hoặc tủ kịch trần thường đủ dùng cho đồ nhẹ mà không đụng tới kết cấu.
Tủ giày ngoài hành lang có bị cấm không?
Tuỳ quy định của từng khu và đơn vị quản lý; nguyên tắc chung là không làm hẹp lối thoát nạn và không đặt đồ dễ cháy. Bạn nên hỏi tổ dân phố hoặc ban quản lý khu nhà, và cân nhắc đưa tủ giày mỏng vào ngay sau cửa nhà mình.
Làm sao biết bức tường có đủ chắc để treo kệ?
Gõ thử nghe tiếng đặc hay rỗng chỉ là gợi ý ban đầu. Tường nhà cũ có thể bị nứt bên trong, nên cách chắc nhất là nhờ thợ có kinh nghiệm khoan thử và chọn loại vít phù hợp, hoặc dùng kệ đứng dưới sàn thay vì kệ treo.
Mùa nồm có nên bật quạt thổi vào tủ đồ không?
Quạt chỉ giúp khi không khí thổi vào khô hơn không khí trong tủ. Ngày nồm, không khí ngoài cũng rất ẩm, nên quạt ít tác dụng. Đóng tủ kín, dùng gói hút ẩm và chờ ngày khô mới mở cửa thông gió thường hiệu quả hơn.
Đồ của người thân đã mất để đầy căn hộ tập thể nhỏ thì xử lý thế nào?
Đây là việc cần thời gian và sự đồng thuận của cả gia đình. Bạn có thể đóng thùng, ghi danh sách và hẹn một thời điểm cùng xem lại. Cách chọn giữ và buông bỏ đồ của người đã mất được bàn kỹ ở chuyên mục buông bỏ đồ cũ.
Có nên cất xe đạp trong căn hộ tập thể thay vì để ngoài hành lang?
Nếu căn hộ có chỗ, treo xe đạp lên tường bằng móc chuyên dụng hoặc dựng sát tường gần cửa là cách giữ hành lang thông thoáng. Với xe đạp điện, nên sạc ở khu sạc chung có người trông thay vì sạc trong nhà.