Khi nhà sắp sơn lại hay sửa chữa mà gia đình vẫn ở trong đó, việc sắp xếp đồ quyết định phần lớn mức độ mệt mỏi của cả đợt thi công. Cách làm hiệu quả là chia nhà thành vùng thi công và vùng sống, dồn đồ theo từng đợt khớp với lịch của thợ, che phủ những gì không dời được, và cất riêng đồ quý ở nơi thợ không ra vào.
Bài này không bàn chuyện chọn sơn, chọn vật liệu hay cách cải tạo — đó là việc của thợ và các hướng dẫn về sửa nhà. Ở đây chỉ trả lời câu hỏi của người đang ở: đồ đạc đi đâu, trong bao lâu, và khi thợ đi rồi thì đưa đồ về sao cho nhân dịp này nhà gọn hơn trước.
Hỏi thợ lịch làm theo phòng trước khi dồn đồ
Sai lầm hay gặp là dồn toàn bộ đồ trong nhà vào một phòng ngay ngày đầu, rồi cả nhà sống chen chúc cả tháng. Thường thợ không làm cả nhà cùng lúc, mà đi theo từng khu: tầng trên trước tầng dưới, phòng ngủ trước phòng khách, hoặc ngược lại. Hỏi rõ lịch này trước khi đụng vào đồ, và hỏi thêm mỗi khu cần trống tới mức nào: chỉ cần cách tường một khoảng để sơn, hay phải trống hẳn để làm sàn, làm trần.
Có lịch theo phòng, bạn sẽ dồn đồ theo đợt: phòng sắp làm thì dồn sang phòng đã làm xong hoặc phòng chưa tới lượt. Số lần khuân có thể nhiều hơn, nhưng không lúc nào cả nhà phải sống trong một đống đồ. Với sơn lại tường, nhiều khi chỉ cần kéo đồ lớn vào giữa phòng và che phủ, không phải dời hẳn ra ngoài; với làm sàn, làm trần, đóng tủ thì phòng gần như phải trống.
Ghi lịch lên một tờ giấy dán ở bếp: ngày nào thợ làm phòng nào, phòng đó cần dọn trước mấy ngày. Lịch sửa nhà hay trễ vì thời tiết, vì vật liệu, nên nên chừa vài ngày dư giữa các đợt, đừng dọn sát giờ.
Đồ đã dồn nên được xếp thành khối gọn, có lối đi giữa các khối, không chất cao quá đầu người, không chắn cửa sổ và lối ra. Nhà đang thi công có thêm dây điện tạm, máy khoan, thang, thùng sơn — nguy cơ vấp ngã và cháy cao hơn ngày thường, nên lối thoát càng phải thông.
Mức độ dọn theo loại việc thợ làm
Mỗi loại việc đòi hỏi mức trống khác nhau. Bảng dưới là gợi ý chung; thợ của bạn có thể yêu cầu khác — luôn hỏi lại trước.
| Loại việc | Đồ lớn | Đồ nhỏ |
|---|---|---|
| Sơn lại tường | Kéo vào giữa phòng, che kín bằng bạt hoặc ni lông, chừa lối đi quanh tường | Gỡ tranh ảnh, đồ treo tường, đồ trên kệ sát tường vào thùng |
| Sơn trần, làm trần | Thường phải dời hẳn ra khỏi phòng vì bụi và sơn rơi xuống | Cất hết vào thùng, kể cả đồ trong tủ hở |
| Làm sàn, lát lại nền | Phòng phải trống hoàn toàn | Cất hết, kể cả rèm sát sàn |
| Chống thấm, sửa tường một mảng | Dời khỏi khu vực làm và cách xa một khoảng | Che kín đồ trong cùng phòng vì bụi khoan đục lan rộng |
| Sửa điện, nước | Dời đồ chắn đường dây, đường ống | Dọn tủ dưới bồn rửa, khu đặt đồng hồ điện nước |
Với các việc khoan đục, bụi bay xa hơn nhiều so với người ta nghĩ, lọt qua khe cửa sang cả phòng bên cạnh. Đồ điện tử, sách, quần áo trong tủ hở ở phòng liền kề cũng nên che hoặc cất thùng.
Cất đồ quý và đồ riêng tư khi thợ ra vào
Một phòng hoặc một tủ có khoá. Trong thời gian có thợ, giấy tờ, trang sức, tiền mặt, thiết bị điện tử nhỏ, thuốc men nên được gom về một phòng thợ không làm, hoặc một tủ có khoá. Đây không phải chuyện nghi ngờ ai, mà để không ai phải chịu trách nhiệm khi một món nhỏ thất lạc giữa đống đồ dồn.
Đồ dễ vỡ cất thùng, không chỉ che. Bình hoa, đồ sứ, kính, ảnh có khung nên vào thùng có lót, vì ni lông che chỉ chắn bụi chứ không chắn va đập khi thợ khiêng thang hay xoay giàn giáo.
Đồ thờ do người lớn trong nhà quyết. Nếu khu thi công gần bàn thờ, việc dời hay che đồ thờ nên để người lớn trong nhà quyết theo nếp gia đình. Về phía an toàn, che chắn bụi và không đặt vật liệu, sơn, dung môi gần chỗ thắp hương.
Chụp ảnh trước khi dồn. Chụp nhanh mỗi phòng trước khi dồn đồ: giúp nhớ vị trí ban đầu, và cũng là bằng chứng nếu có đồ bị hư hại trong lúc thi công cần trao đổi với bên thợ.
Giữ một vùng sống sạch cho cả nhà
Ở trong nhà đang sửa, điều làm mệt nhất không phải tiếng ồn mà là bụi bám khắp nơi. Một vùng sống được giữ sạch là chỗ để cả nhà nghỉ ngơi.
- Chọn một hoặc hai phòng xa khu thi công nhất làm vùng sống: chỗ ngủ, chỗ để quần áo đang mặc, đồ dùng hằng ngày.
- Dán kín khe cửa vùng sống bằng băng dính hoặc treo rèm ni lông ở cửa trong những ngày khoan đục, chà nhám.
- Đặt một tấm thảm lau chân và chỗ để dép ở cửa vùng sống; ai từ khu thi công vào thì thay dép.
- Chuyển đồ ăn, bát đĩa đang dùng sang vùng sống nếu bếp nằm trong khu thi công; bếp tạm bằng một ấm đun và vài món đơn giản trong những ngày bếp bị làm.
- Lau vùng sống mỗi tối, không để bụi tích nhiều ngày.
Nhà có trẻ nhỏ, người già, người có bệnh hô hấp nên cân nhắc ở nhờ người thân trong những ngày thi công nặng bụi hoặc mùi sơn mạnh. Hỏi thợ ngày nào là ngày nặng nhất để sắp xếp. Phòng mới sơn nên được để thông thoáng một thời gian trước khi ngủ lại; bao lâu thì tuỳ loại sơn, đọc thông tin trên bao bì và hỏi người bán, thợ sơn.
Bếp, nhà tắm, khu giặt khi tới lượt thi công
Bếp và nhà tắm là hai khu không thể "tạm ngưng" lâu, nên khi tới lượt sửa cần chuẩn bị riêng. Với bếp, dọn hết tủ trên và tủ dưới vào thùng ghi rõ, chỉ giữ một bộ đồ nấu tối thiểu, vài bát đĩa, một ấm đun và đặt ở vùng sống. Đồ khô, gia vị cho vào thùng có nắp để không ám bụi và mùi sơn. Tủ lạnh nếu phải dời thì rút điện, dọn bớt đồ bên trong trước vài ngày, và khi cắm lại chờ theo hướng dẫn của máy.
Với nhà tắm, nếu nhà chỉ có một phòng tắm thì hỏi thợ chính xác số ngày không dùng được để tính chỗ tắm tạm như nhà người thân hay phòng tắm ở tầng khác. Đồ dùng cá nhân của mỗi người cho vào một giỏ riêng mang theo được. Hoá chất tẩy rửa thường để ở nhà tắm lúc này dễ bị xê dịch lung tung, nên gom về một thùng có nắp, để xa tầm trẻ nhỏ.
Khu giặt phơi thường bị quên: máy giặt đặt ở tầng trệt hay sân thượng có thể bị phủ bụi xi măng, giá phơi ngoài ban công bị bắn sơn. Che máy giặt kín khi không dùng, gom quần áo vào trong nhà phơi tạm những ngày thợ sơn mặt ngoài hoặc ban công. Hỏi thợ trước ngày họ sơn mặt tiền để không phơi đồ ra đúng lúc đó.
Tận dụng lúc dồn đồ để lọc bớt
Một đợt sửa nhà buộc gần như mọi món đồ phải được nhấc lên ít nhất một lần. Đó là cơ hội lọc đồ hiếm có, tương tự chuyển nhà nhưng ít áp lực hơn. Mỗi khi dồn một tủ, một kệ vào thùng, đặt bên cạnh một thùng cho tặng và một bao đồ bỏ. Món nào nhấc lên mà không nhớ lần cuối dùng là khi nào, có thể để thẳng vào thùng cho tặng.
Đồ cho tặng nên rời nhà trong thời gian thi công, không chờ tới lúc sửa xong. Nếu để lại, chúng sẽ lẫn vào đồ được đưa về phòng mới và lại nằm ở đó. Đồ bỏ có thể gửi chung với rác xây dựng nếu thợ có chở đi, nhưng hỏi trước vì rác sinh hoạt và rác xây dựng thường có quy định thu gom khác nhau ở từng địa phương.
Lúc dồn đồ cũng là lúc nhận ra những chỗ cất chưa hợp: kệ quá sâu khiến đồ phía sau bị bỏ quên, tủ quá cao không ai với tới. Ghi lại những điểm này để khi sửa xong, cân nhắc thay đổi chỗ cất, hoặc nhờ thợ làm thêm một kệ, một móc trong lúc còn ở đó.
Đưa đồ về sau khi thợ đi: không trả nguyên như cũ
Khi phòng đã xong và khô hẳn, đồ được đưa về theo thứ tự ngược lại: đồ lớn vào vị trí trước, sau đó mới tới đồ nhỏ. Đừng đẩy tủ sát tường vừa sơn; để cách tường một khoảng nhỏ vừa cho sơn khô hẳn, vừa cho không khí lưu thông, đỡ ẩm mốc sau này.
Đồ nhỏ đưa về không nên đổ nguyên thùng vào chỗ cũ. Mỗi thùng mở ra là một lần chọn lại: món nào thật sự dùng thì vào tầm dễ lấy, món ít dùng lên cao, món đã lọc thì ra thùng cho tặng. Phòng vừa sơn sạch là động lực tốt để không chất lại đồ như trước.
Kiểm tra lại sau khi đưa đồ về: các thiết bị điện có cắm lại đúng ổ, dây điện có bị kẹp dưới chân tủ không, rèm và đồ treo có treo lại chắc chắn không. Tủ cao, kệ sách nên neo lại vào tường ngay lúc này nếu trước đây chưa neo — tường vừa sửa xong là lúc thuận lợi để thợ làm luôn.
Cuối cùng, xử lý phần vật liệu thừa: sơn còn lại trong thùng nên giữ một ít, ghi tên phòng và mã màu lên nắp để sau này dặm lại vết xước, đậy kín, cất nơi mát, xa nguồn nhiệt và xa tầm trẻ nhỏ. Thùng sơn đã khô, giẻ dính dung môi, chổi lăn hỏng thì bỏ theo hướng dẫn thu gom của địa phương, không để dồn trong kho hay gầm cầu thang.
Câu hỏi thường gặp
Có cần dọn hết đồ ra khỏi phòng khi sơn lại tường không?
Thường không cần. Với sơn tường, có thể kéo đồ lớn vào giữa phòng, che kín, chừa lối đi quanh tường cho thợ. Nhưng nếu sơn trần, làm sàn hoặc khoan đục nhiều thì nên dời hẳn ra. Hỏi thợ của bạn trước để biết mức cần dọn.
Đồ quý nên để ở đâu khi có thợ trong nhà?
Gom về một phòng thợ không làm hoặc một tủ có khoá: giấy tờ, trang sức, tiền mặt, thiết bị điện tử nhỏ, thuốc men. Làm như vậy để tránh thất lạc trong lúc dồn đồ và không ai phải chịu trách nhiệm oan.
Đang sửa nhà có nên ở lại không?
Tuỳ mức độ thi công và người trong nhà. Sơn lại một vài phòng thì nhiều gia đình vẫn ở được nếu giữ vùng sống sạch. Những ngày khoan đục nặng hoặc mùi sơn mạnh, nhà có trẻ nhỏ, người già, người có bệnh hô hấp nên cân nhắc ở nhờ người thân.
Che đồ bằng gì khi sơn sửa nhà?
Bạt hoặc ni lông khổ lớn che kín, dán mép bằng băng dính. Đồ dễ vỡ và đồ điện tử nhỏ thì nên cho vào thùng có lót thay vì chỉ che, vì ni lông không chống được va đập khi thợ di chuyển thang và dụng cụ.
Khi nào được đưa đồ về phòng vừa sơn?
Khi lớp sơn đã khô hẳn và phòng đã được để thông thoáng một thời gian theo hướng dẫn trên bao bì sơn và lời thợ. Đặt tủ cách tường một khoảng nhỏ, không áp sát ngay. Nếu còn mùi sơn nặng, chờ thêm trước khi ngủ lại trong phòng.
Có nên nhân lúc sửa nhà để làm thêm kệ, tủ không?
Nên cân nhắc, vì thợ đang ở đó và tường đang mở. Nhưng chỉ làm khi đã biết rõ cần chỗ cất gì, nhờ lúc dồn đồ đã thấy chỗ nào thiếu. Làm kệ trước rồi mới nghĩ để gì lên thường dẫn tới thêm chỗ chứa đồ không cần.