Khoảng cách giữa hai đợt kệ nên bằng chiều cao món cao nhất định đặt trên đợt dưới cộng thêm khoảng 5–8 cm khe tay — đủ để nghiêng đồ ra hoặc luồn ngón tay vào nhấc lên. Ví dụ sách phổ thông cao khoảng 20–24 cm thì đợt cách nhau khoảng 27–32 cm; chai dầu ăn, nước mắm cao khoảng 25–32 cm thì cần khoảng 35–40 cm.
Đợt kệ cách quá xa là lãng phí chiều cao, cách quá gần là đồ phải nhét nghiêng hoặc không rút ra được. Bài này hướng dẫn chia lòng một tủ, một kệ thành các khoang theo đúng đồ của bạn, có tính độ dày ván, và những mẹo khi kệ không chỉnh được.
Khoảng cách đợt tham khảo theo nhóm đồ
Các khoảng dưới đây đã gồm khe tay. Chúng dựa trên kích thước thường gặp; nhà bạn đo món cao nhất của từng nhóm và cộng khe tay theo cách ở phần sau.
| Nhóm đồ | Chiều cao đồ thường gặp | Khoảng cách đợt gợi ý |
|---|---|---|
| Sách khổ phổ thông | khoảng 19–24 cm | khoảng 27–32 cm |
| Sách khổ lớn, album, hồ sơ đứng | khoảng 30–32 cm | khoảng 36–40 cm |
| Lọ gia vị nhỏ | khoảng 8–12 cm | khoảng 15–20 cm, hoặc dùng kệ tầng con |
| Chai dầu ăn, nước mắm, nước giặt | khoảng 25–32 cm | khoảng 35–40 cm |
| Giày thấp cổ, dép | khoảng 10–15 cm | khoảng 18–22 cm |
| Giày cổ cao, ủng | khoảng 30–45 cm | Một đợt riêng cao khoảng 40–50 cm |
| Khăn tắm gấp chồng | Tuỳ số lớp chồng | Chiều cao chồng định giữ cộng khoảng 8–10 cm |
| Hộp lưu trữ có nắp | Chiều cao hộp | Chiều cao hộp cộng khoảng 3–5 cm; xếp hai tầng thì gấp đôi hộp cộng khe |
Khe tay nhỏ hơn khoảng 3 cm thường làm đồ khó rút, đặc biệt với hộp có nắp và chai lọ phải nghiêng ra. Khe lớn hơn khoảng 10 cm là bắt đầu phí chỗ, trừ khi đó là đợt cho đồ chồng lên nhau.
Chia lòng tủ thành các khoang
Khi đặt làm kệ hoặc chỉnh lại đợt trong tủ, làm theo thứ tự sau để con số cuối cùng khớp:
- Đo chiều cao lòng tủ, tức từ mặt trên tấm đáy tới mặt dưới tấm nóc, không phải chiều cao ngoài của tủ.
- Đo độ dày một tấm đợt. Ván dùng làm đợt thường dày khoảng 1,5–2,5 cm; kính và sắt mỏng hơn.
- Liệt kê nhóm đồ định đặt trong tủ, mỗi nhóm cần khoảng cách đợt bao nhiêu theo bảng trên hoặc đo thật.
- Cộng tất cả khoảng cách cần thiết với tổng độ dày các đợt ở giữa. Nếu tổng nhỏ hơn chiều cao lòng tủ, phần dư chia thêm cho khoang đồ to nhất hoặc khoang trên cùng.
- Nếu tổng lớn hơn, bỏ bớt một khoang, hoặc chuyển nhóm đồ thấp nhất sang kệ tầng con đặt trong một khoang khác.
- Đặt đồ nặng ở khoang thấp, ngang gối tới hông; đồ nhẹ ít dùng ở khoang trên cùng.
Ví dụ giả định: tủ sách có lòng cao 180 cm, đợt ván dày 1,8 cm. Chia 6 khoang đều cần 5 đợt ở giữa, chiếm 5 × 1,8 = 9 cm; còn 171 cm chia 6, mỗi khoang 28,5 cm — vừa cho sách phổ thông cao tới khoảng 24 cm. Chia 5 khoang đều cần 4 đợt, chiếm 7,2 cm; còn 172,8 cm chia 5, mỗi khoang khoảng 34,6 cm — hợp hơn cho sách lớn và hộp hồ sơ.
Đổi một khoang lớn thành hai khoang nhỏ đôi khi tăng sức chứa rõ rệt hơn cả mua thêm kệ. Phép tính trên giấy mất vài phút, nên làm trước khi thợ đóng đợt cố định.
Ví dụ giả định: chia lại một tủ giày thấp
Giả sử tủ giày ở lối vào có lòng cao 100 cm, đợt ván dày 1,6 cm, đang chia 3 khoang đều. Hai đợt ở giữa chiếm 2 × 1,6 = 3,2 cm, mỗi khoang cao (100 − 3,2) ÷ 3 ≈ 32,3 cm. Giày thấp cổ của nhà chỉ cao khoảng 12–15 cm, nên mỗi khoang có gần một nửa chiều cao bỏ trống, và người nhà bắt đầu chồng giày lên nhau.
Nếu chia lại thành 4 khoang đều, cần 3 đợt ở giữa, chiếm 3 × 1,6 = 4,8 cm; mỗi khoang cao (100 − 4,8) ÷ 4 = 23,8 cm. Vẫn đủ cho giày thấp cổ cộng khe tay, và tủ có thêm một khoang, tức sức chứa giày thấp tăng khoảng một phần ba mà không tốn thêm chút sàn nào. Muốn 5 khoang thì cần 4 đợt, mỗi khoang chỉ còn (100 − 6,4) ÷ 5 ≈ 18,7 cm — vừa cho dép, sát với giày thể thao, nên phải đo giày thật trước khi quyết.
Nếu nhà có vài đôi bốt cao khoảng 40 cm, giữ một khoang cao khoảng 45 cm ở dưới cùng cho chúng. Phần còn lại là 100 − 45 = 55 cm trừ đi 2 đợt (một đợt ngăn khoang bốt, một đợt chia phần trên) chiếm 3,2 cm, còn 51,8 cm chia làm 2 khoang, mỗi khoang 25,9 cm cho giày thấp. Con số cụ thể của nhà bạn sẽ khác; điều đáng giữ là cách tính.
Vì sao nhiều tủ chứa ít hơn nó có thể
Phần lớn tủ đóng sẵn hoặc đặt làm có đợt chia đều theo một con số đẹp, thường 35–45 cm, không theo đồ thật. Người dùng đặt lên đó những món chỉ cao 10–15 cm, và phần không gian phía trên đồ bỏ trống. Một khoang 40 cm chứa hũ gia vị cao 10 cm là bỏ phí ba phần tư chiều cao.
Phản xạ thường gặp là chồng đồ lên nhau cho kín. Chồng làm đầy khoang thật, nhưng muốn lấy món dưới phải nhấc món trên. Với đồ dùng hằng ngày, chồng nhiều lớp gần như chắc dẫn tới bừa: lấy món dưới rồi không xếp lại món trên.
Cách hợp lý hơn là thêm một mặt phẳng ở giữa khoang: kệ tầng con đặt trên đợt, rổ treo móc dưới đợt trên, hoặc đợt phụ nếu thành tủ có lỗ chốt. Mỗi mặt phẳng mới là một lớp đồ không phải chồng. Trước khi mua thêm tủ, đi một vòng đo khoảng trống phía trên đồ trong các khoang hiện có; tổng số đó thường đáng ngạc nhiên.
Ngược lại, cũng có khoang quá thấp khiến đồ phải đặt nằm, như chai nước giặt hay sách lớn. Đồ nằm chiếm chiều sâu và khó lấy. Một đợt nâng lên vài phân thường giải quyết được.
Đợt chỉnh được và đợt cố định
Đợt có lỗ chốt dọc thành tủ. Nhiều kệ có hàng lỗ cách nhau vài phân dọc hai thành bên để cắm chốt đỡ đợt. Đây là loại linh hoạt nhất: thay đồ thì dời đợt. Đo bước lỗ của tủ nhà mình để biết có thể chỉnh mịn tới đâu.
Đợt cố định bằng vít hoặc ngàm. Chắc hơn và giúp thân tủ cứng hơn, nhưng đổi đồ là phải chấp nhận khoảng cách cũ. Với loại này, việc chia khoang theo đồ thật trước khi thợ đóng là quan trọng nhất.
Đợt trên ray đỡ gắn tường. Ray đứng bắt vào tường, giá đỡ cài vào ray ở nhiều độ cao. Linh hoạt như lỗ chốt và hợp cho kệ mở dài. Ray phải bắt vào tường chịu lực bằng vít, tắc kê đúng loại tường; chỗ không chắc thì nhờ thợ.
Kệ tầng con rời. Một kệ nhỏ có chân đặt trong khoang, tạo thêm một mặt ở giữa. Không phải khoan, dời được, hợp với nhà thuê. Đo chiều cao khoang và chiều cao đồ cả trên lẫn dưới kệ tầng con trước khi mua.
Đợt đầu tiên ngay trên đáy tủ. Đáy tủ thường sát sàn, khó nhìn, khó lau. Nhiều người nâng đợt đầu lên vài chục phân để đặt thùng có bánh xe hoặc thùng nặng bên dưới, kéo ra được.
Khoảng cách đợt và độ chịu tải
Đợt càng dài và đồ càng nặng thì đợt càng dễ võng ở giữa. Khi chia khoang, đừng chỉ nhìn chiều cao; nhìn cả chiều ngang nhịp đợt, tức khoảng cách giữa hai điểm đỡ. Sách và đồ gốm là hai thứ nặng nhất trong nhà tính theo mét dài; đặt chúng ở khoang thấp, trên đợt ngắn hơn hoặc đợt có thêm điểm đỡ ở giữa.
Khi thấy một đợt bắt đầu cong, cách xử lý tại chỗ là giảm tải: dời bớt món nặng xuống dưới, đặt món nặng sát hai đầu đợt gần điểm đỡ thay vì ở giữa. Việc chọn độ dày ván, khoảng cách giá đỡ để chống võng là chuyện kỹ thuật làm kệ, nên hỏi thợ hoặc người bán khi đặt làm.
Với kệ treo tường, mỗi đợt thêm vào là thêm tải lên vít và tường. Chia nhiều khoang thấp làm kệ chứa được nhiều đồ hơn, đồng nghĩa nặng hơn. Tính tổng tải ước chừng và kiểm lại cách bắt kệ trước khi thêm đợt.
Kệ đứng cao có nhiều khoang ở phía trên thì trọng tâm lên cao. Dù khoảng cách đợt hợp lý đến đâu, kệ cao trong nhà có trẻ nhỏ hoặc nơi hay rung lắc vẫn cần neo vào tường.
Mẹo tận dụng chiều cao khi không chỉnh được đợt
Nhà thuê, tủ đóng cố định hay kệ có sẵn đều có lúc không dời được đợt. Vài cách thường dùng để lấy lại phần chiều cao bị bỏ phí:
- Rổ hoặc khay treo móc vào đợt trên, nằm lơ lửng phía dưới; hợp cho khăn nhỏ, túi nilon gấp, đồ nhẹ.
- Kệ tầng con có chân cho cốc chén, lọ gia vị, giày dép trẻ em.
- Hộp có chiều cao gần bằng khoang, đồ nhỏ dựng đứng bên trong thay vì nằm chồng; rút cả hộp ra để lấy.
- Xếp đồ dựng đứng như sách, ví dụ chảo, thớt, khay nướng đặt đứng trong giá chia khe; không phải nhấc món trên mới lấy được món dưới.
- Với khoang quá thấp, chuyển nhóm đồ cao sang khoang khác thay vì đặt nằm; đồ nằm chiếm chiều sâu và hay bị đẩy vào trong.
Trước khi mua bất kỳ món phụ trợ nào, đo chiều cao khoang, chiều cao đồ và chừa khe tay như bài này đã nêu. Món phụ trợ sai kích thước chỉ thêm một thứ chiếm chỗ.
Câu hỏi thường gặp
Kệ sách mỗi tầng cao bao nhiêu là đủ?
Với sách khổ phổ thông, khoảng 27–32 cm mỗi tầng là đủ. Sách khổ lớn, album, hồ sơ dựng đứng cần khoảng 36–40 cm. Đo cuốn cao nhất định đặt trên mỗi tầng và cộng khoảng 5–8 cm khe tay.
Có cần chừa khe phía trên đồ không?
Cần, khoảng 5–8 cm cho phần lớn đồ, để nghiêng ra hoặc luồn tay nhấc lên. Hộp có nắp lật thì cần khe lớn hơn nếu muốn mở nắp tại chỗ; nếu chỉ rút cả hộp ra rồi mở thì 3–5 cm là đủ.
Tính số khoang thế nào khi biết chiều cao lòng tủ?
Lấy chiều cao lòng tủ trừ tổng độ dày các đợt ở giữa, rồi chia cho số khoang. Ví dụ lòng 180 cm, đợt dày 1,8 cm, chia 6 khoang thì mỗi khoang 28,5 cm.
Kệ tầng con có làm kệ chính yếu đi không?
Kệ tầng con đặt trên đợt dồn thêm tải xuống đợt đó. Với đồ nhẹ như cốc chén, gia vị thì thường không đáng kể; với đồ nặng thì kiểm đợt có võng không và dời bớt xuống khoang thấp.
Đợt kệ bằng kính có cần chia khác không?
Đợt kính thường mỏng hơn ván gỗ nên chiều cao khoang được thêm chút ít, nhưng chịu tải và va đập khác. Không đặt đồ nặng hay đồ dễ va trên đợt kính, và hỏi người bán về tải cho phép của đợt.
Có nên để mọi khoang cao bằng nhau cho đẹp?
Khoang đều trông gọn, hợp với kệ trưng bày. Với kệ cất đồ, chia theo đồ thật thường chứa nhiều hơn. Có thể dung hoà bằng cách giữ đều ở phần nhìn thấy và chia theo đồ ở phần trong tủ có cánh.