Phía trước một chiếc tủ cần chừa ít nhất bằng bề rộng một cánh tủ khi mở, hoặc bằng độ kéo ra của ngăn kéo sâu nhất, cộng thêm chỗ cho người đứng — tính ra thường khoảng 90–110 cm với tủ áo và tủ có ngăn kéo sâu. Tủ cánh hẹp, ngăn kéo nông thì cần ít hơn; tủ cửa lùa thì gần như không cần chỗ quét nhưng có giới hạn riêng.
Chừa thiếu chỗ này là lỗi phổ biến khi kê thêm tủ vào phòng nhỏ: tủ vừa vặn lúc đóng, nhưng mở cánh thì chạm giường, kéo ngăn kéo thì người phải đứng nép sang bên. Đồ trong những ngăn khó lấy như vậy dần không được cất về chỗ. Bài này hướng dẫn đo đủ các trạng thái mở trước khi đặt tủ.
Tủ chiếm chỗ ở hai trạng thái: đóng và mở
Hầu hết người ta đo tủ ở trạng thái đóng: rộng bao nhiêu, sâu bao nhiêu. Nhưng phần lớn thời gian sử dụng là lúc tủ đang mở. Một tủ áo hai cánh, mỗi cánh rộng 45 cm, khi mở cả hai cánh ra 90 độ sẽ có hai tấm ván nhô thẳng ra phía trước 45 cm. Phía sau hai cánh đó là người đứng chọn quần áo, lưng cách mặt tủ khoảng 40–50 cm.
Như vậy phía trước tủ có hai lớp không gian cần trống: vùng quét của cánh (bằng bề rộng cánh) và vùng đứng thao tác. Hai vùng này chồng lên nhau một phần, vì người đứng giữa hai cánh đang mở. Thực tế, khoảng trống phía trước thường cần bằng bề rộng cánh cộng thêm vài chục phân.
Với ngăn kéo thì cách tính rõ hơn: phần kéo ra cộng với chỗ người đứng lùi lại phía sau. Ngăn kéo sâu 50 cm kéo ra hết cần 50 cm, người đứng phía sau cần khoảng 40–50 cm nữa, tổng cộng khoảng 90–100 cm. Nếu phía trước chỉ có 70 cm, ngăn kéo vẫn kéo ra được nhưng người phải đứng nghiêng bên cạnh, nhìn xiên vào trong.
Khoảng chừa thường gặp theo loại cánh mở
Bảng tham khảo dưới đây cho tủ và kệ trong nhà ở. Số cụ thể tuỳ kích thước tủ nhà bạn; cách đo ở phần sau.
| Loại cánh | Phần chiếm khi mở | Khoảng trống phía trước thường gặp |
|---|---|---|
| Cánh mở quay (bản lề thường) | Cung tròn bán kính bằng bề rộng cánh | Bề rộng cánh cộng chỗ đứng, tủ áo thường khoảng 90–110 cm |
| Ngăn kéo ray bi kéo toàn phần | Gần bằng chiều sâu ngăn kéo | Chiều sâu ngăn kéo cộng khoảng 40–50 cm |
| Ngăn kéo ray kéo khoảng ba phần tư | Khoảng ba phần tư chiều sâu | Ít hơn, nhưng đồ ở cuối ngăn khó lấy |
| Cửa lùa | Không quét ra phía trước | Chỉ cần chỗ đứng, khoảng 60–70 cm; mỗi lần chỉ mở được một phần bề rộng |
| Cánh lật lên (tủ bếp trên) | Quét lên phía trên | Cần khoảng trống trên nóc và không vướng đầu khi đứng dưới |
| Cánh lật xuống (hộc thấp) | Nằm ngang ra phía trước | Bằng chiều cao cánh cộng chỗ ngồi xổm |
Tủ cửa lùa tiết kiệm chỗ phía trước, đổi lại không bao giờ nhìn thấy toàn bộ bên trong cùng lúc. Một tủ lùa hai cánh rộng 160 cm, mỗi lần chỉ mở được khoảng 80 cm; nếu ngăn kéo hay thanh treo đồ nằm đúng chỗ hai cánh chồng nhau, lấy đồ ở giữa khá khó.
Đo khoảng chừa cho một chiếc tủ cụ thể
Làm với tủ đang có hoặc với số đo của tủ định mua. Nếu tủ chưa có, cắt bìa carton bằng bề rộng cánh để mô phỏng.
- Đo bề rộng từng cánh, không phải bề rộng cả tủ. Tủ ba cánh thường có cánh không đều.
- Xác định hướng mở của mỗi cánh (bản lề bên trái hay phải) và vẽ cung quét trên sơ đồ, hoặc dán băng keo trên sàn theo hình cung.
- Đo độ kéo ra của ngăn kéo sâu nhất bằng cách kéo hết cỡ rồi đo từ mặt tủ tới mặt trước ngăn kéo. Ghi loại ray nếu biết.
- Đứng thử ở vị trí lấy đồ, cánh mở, ngăn kéo kéo ra. Đo từ mặt tủ tới lưng mình, rồi từ lưng mình tới vật gần nhất phía sau.
- Kiểm vật cản trong vùng quét: giường, bàn, cánh cửa phòng, tay nắm tủ bên cạnh, công tắc, rèm.
- Kiểm cánh có mở đủ 90 độ không, nhất là cánh sát tường bên. Nếu không, xem ngăn kéo hay giá bên trong có bị cánh chắn không.
Ví dụ giả định: phòng ngủ có tủ áo hai cánh, mỗi cánh 45 cm, đặt đối diện thành giường. Khoảng giữa mặt tủ và thành giường đo được 70 cm. Cánh mở ra chiếm 45 cm, người đứng phía sau còn 25 cm — không đủ. Người dùng sẽ phải ngồi lên giường để chọn quần áo. Giải pháp là dịch giường để khoảng đó lên khoảng 90 cm, hoặc thay bằng tủ cửa lùa nếu không dời được giường.
Những va chạm hay gặp khi kê tủ
Cánh tủ sát tường bên. Khi bản lề nằm ở phía sát tường, cánh mở tới 90 độ thì mép cánh và tay nắm chạm tường. Cánh mở không đủ thì ngăn kéo bên trong tủ có thể bị chính cánh chắn lại. Cách thường dùng là để một nẹp bù vài phân giữa tủ và tường, hoặc đổi chiều bản lề.
Hai tủ ở góc chữ L. Tủ đặt vuông góc ở góc phòng, tay nắm của tủ này có thể va vào cánh tủ kia khi mở. Đo độ nhô tay nắm và chừa nẹp ở góc.
Tủ cạnh cửa đi. Cánh cửa phòng mở vào trong quét qua đúng chỗ đặt tủ. Cánh cửa và cánh tủ không nên mở cùng một vùng; nếu buộc phải đặt, chọn tủ cửa lùa hoặc đổi chiều mở cửa (việc của thợ).
Hai dãy tủ đối diện trong bếp hoặc lối hẹp. Nếu hai người cùng mở cánh hai bên, lối giữa có thể bị chặn hoàn toàn. Khoảng giữa hai dãy cần đủ cho ít nhất một cánh mở hết và một người đứng.
Đồ gia dụng có cửa. Tủ lạnh, máy giặt cửa trước, lò nướng đều có cánh mở và cần chỗ người cúi hoặc ngồi xổm. Cánh tủ lạnh thường phải mở rộng hơn 90 độ mới rút được khay; xem sách hướng dẫn của máy để biết khoảng cần chừa bên hông.
Ví dụ giả định: kê tủ áo trong phòng ngủ 3 × 3,3 m
Giả sử phòng ngủ rộng 3,0 m, dài 3,3 m, cần kê một giường và một tủ áo sâu 60 cm có hai cánh, mỗi cánh 45 cm. Phương án đầu tiên nhiều người nghĩ tới là đặt giường áp đầu vào tường 3,0 m và tủ ở tường đối diện, phía chân giường. Với giường dài 2,0 m, khoảng còn lại giữa chân giường và mặt tủ là 330 − 200 − 60 = 70 cm. Cánh tủ mở ra đã chiếm 45 cm, người đứng chỉ còn 25 cm: không dùng được.
Phương án thứ hai là đặt tủ dọc tường bên cạnh giường. Nếu giường rộng 1,6 m, khoảng giữa thành giường và mặt tủ là 300 − 160 − 60 = 80 cm. Mở cánh 45 cm thì còn 35 cm phía sau, vẫn chật; tủ cửa lùa thì 80 cm này đủ để đứng. Nếu đổi sang giường rộng 1,4 m, khoảng đó thành 300 − 140 − 60 = 100 cm, đủ cho tủ cánh mở bình thường.
Ví dụ cho thấy cùng một căn phòng, chỉ đổi vị trí và kích thước một món, khoảng chừa trước tủ đi từ “không dùng được” tới “thoải mái”. Đây là phép tính bạn nên làm trên giấy trước khi đặt mua bất kỳ tủ hay giường nào. Kích thước giường, tủ trong ví dụ chỉ là số tròn để minh hoạ; nhà bạn đo đồ thật.
Kệ mở, hộp kéo và giỏ: cũng cần chỗ kéo ra
Hộp trên kệ mở. Kệ không có cánh không cần vùng quét, nhưng mỗi hộp phải được rút ra hết chiều sâu của nó mới mở nắp được. Hộp sâu 40 cm cần ít nhất 40 cm trống phía trước cộng chỗ đứng, giống như một ngăn kéo.
Giỏ kéo trong tủ bếp. Giỏ kéo ra bằng ray có độ kéo cố định; đo khi giỏ đã kéo hết, không phải khi đóng. Giỏ góc kiểu xoay hoặc kéo chéo cần thêm chỗ ở bên hông.
Thùng có bánh xe dưới gầm. Thùng gầm giường hoặc gầm kệ kéo ra trên sàn, cần một vệt sàn trống bằng chiều dài thùng. Thảm dày hoặc nẹp sàn có thể chặn bánh xe.
Nắp lật lên của hộp lớn. Hộp có nắp liền bản lề mở lên cần khoảng trống phía trên bằng chiều sâu nắp. Xếp hộp loại này ở đợt dưới cùng của kệ có đợt trên sát xuống thì nắp không mở hết được.
Tay nắm và núm kéo. Tay nắm nhô ra vài phân ăn trực tiếp vào lối đi khi tủ đóng, và dễ móc vào quần áo người đi qua. Ở lối hẹp, chọn tay nắm âm hoặc khe nắm.
Chọn kiểu cánh theo chỗ chừa được
Khi đã đo và thấy phía trước tủ thiếu chỗ, có ba hướng xử lý, xếp theo mức tốn kém tăng dần. Hướng thứ nhất là dời đồ đối diện: kéo giường, dịch bàn, xoay chiều đặt tủ sang tường khác. Đây là cách rẻ nhất và thường bị bỏ qua vì ai cũng nghĩ giường phải ở chỗ cũ.
Hướng thứ hai là đổi cách mở mà không đổi tủ: đổi chiều bản lề để cánh mở về phía thoáng hơn, tháo bớt một cánh nếu tủ dùng làm kệ mở, hoặc dùng rèm vải thay cánh cho tủ ít dùng. Rèm vải không cần vùng quét, nhưng không chống bụi bằng cánh gỗ.
Hướng thứ ba là đổi tủ: tủ cửa lùa, tủ cánh hẹp nhiều cánh (cánh hẹp quét cung nhỏ hơn), hoặc kệ mở không cánh dùng hộp có nắp. Với ngăn kéo, ngăn nông hơn cần ít chỗ kéo ra hơn, đổi lại chứa ít hơn.
Dù chọn hướng nào, đo lại sau khi đổi. Một cánh hẹp hơn 10 cm nghe có vẻ ít, nhưng có khi chính 10 cm đó quyết định người có đứng thẳng được trước tủ hay không.
Câu hỏi thường gặp
Trước tủ áo phải chừa tối thiểu bao nhiêu?
Không có con số chung cho mọi tủ. Cách tính là bề rộng cánh lớn nhất cộng thêm chỗ người đứng, thường khoảng 40–50 cm. Với cánh 45 cm, khoảng trống phía trước thường cần khoảng 90 cm trở lên để đứng thẳng chọn đồ.
Tủ cửa lùa có thật sự tiết kiệm chỗ không?
Tiết kiệm phần quét cánh phía trước, nên hợp với phòng có giường sát tủ. Đổi lại, mỗi lần chỉ mở được một phần bề rộng tủ, và ray dưới cần giữ sạch để cánh không kẹt.
Ngăn kéo kéo ra được bao nhiêu?
Tuỳ loại ray. Ray kéo toàn phần cho ngăn ra gần hết chiều sâu; ray ngắn hơn chỉ ra khoảng ba phần tư, đồ ở cuối ngăn khó với. Kéo thử hết cỡ và đo từ mặt tủ tới mặt ngăn để biết chính xác.
Cánh tủ mở chạm tường thì làm sao?
Có thể để một nẹp bù vài phân giữa tủ và tường, đổi chiều bản lề để cánh mở ra phía thoáng, hoặc dùng bản lề cho góc mở lớn hơn. Việc thay bản lề nên nhờ thợ nếu cánh nặng.
Có nên đặt tủ đối diện cửa phòng?
Được, nếu khoảng giữa đủ cho cả cánh cửa và cánh tủ không chạm nhau, và khi cả hai cùng mở vẫn còn lối đi. Đo vùng quét của cả hai trên sơ đồ hoặc bằng băng keo trên sàn trước khi đặt.
Ngăn kéo dưới gầm giường cần chừa bao nhiêu?
Bằng độ kéo ra của ngăn cộng chỗ người cúi hoặc ngồi xổm, thường khoảng 70–90 cm phía cạnh giường đó. Nếu cạnh giường sát tủ hay tường, ngăn kéo gầm không dùng được dù nhìn thì vừa.