Hành lang tầng trên nhà ống có thể thành chỗ cất đồ dùng chung của tầng, nếu tủ hoặc kệ đặt dọc một bên tường, nông khoảng 25–35 cm, và lối đi còn lại đủ cho một người bê đồ đi qua, cửa các phòng mở ra không vướng. Chỉ một bên tường, không cả hai bên.
Nhiều nhà ống ở tầng hai, tầng ba có một hành lang dài chạy từ cầu thang tới các phòng ngủ, nhà vệ sinh phía sau. Hành lang này thường hẹp, tối, và hoặc bị bỏ trống hoàn toàn, hoặc bị chất tủ, giá phơi, thùng đồ đến mức đi phải nghiêng người. Mục từ này giúp tìm điểm cân bằng: cất gì, đặt thế nào, chừa bao nhiêu, và đâu là giới hạn không nên vượt.
Hành lang tầng trên nhà ống trông thế nào
Ở nhà ống điển hình, cầu thang nằm ở giữa hoặc ở một bên, các phòng ngủ xếp trước và sau, nối với nhau bằng một dải hành lang. Hành lang này có khi rộng gần một mét, có khi chỉ hơn tám mươi phân. Nó thường không có cửa sổ, lấy sáng nhờ giếng trời hoặc nhờ ánh sáng hắt ra từ cửa phòng.
Vì nằm giữa các phòng, hành lang là chỗ cả tầng đi qua: người từ phòng ngủ đi vệ sinh ban đêm, người bê giỏ quần áo xuống tầng giặt, trẻ chạy từ phòng này sang phòng kia. Nó cũng là đường duy nhất từ các phòng ngủ ra cầu thang, nghĩa là đường thoát khi có sự cố ở tầng dưới.
Hành lang dài lại có một ưu thế ít chỗ nào có: một bức tường liền, phẳng, không bị cửa sổ hay đồ đạc cắt ngang. Một bức tường như vậy dài vài mét, cao đến trần, nếu dùng đúng có thể chứa cả một tủ sách gia đình hay toàn bộ khăn, đồ vệ sinh dự trữ của tầng.
Hành lang cũng là nơi ít được dọn nhất, vì không thuộc phòng của ai. Đồ để tạm ở đây, như giỏ quần áo chờ gấp, thùng đồ chờ mang xuống, chiếc quạt hết mùa, thường nằm lại rất lâu. Khi mỗi phòng đều coi hành lang là chỗ đệm của mình, hành lang đầy lên nhanh hơn bất kỳ căn phòng nào.
Câu hỏi đặt ra không phải là có dùng hành lang hay không, mà là dùng một bên tường đến mức nào mà vẫn giữ được ba chức năng: đi lại thoải mái, mở cửa phòng, và thoát ra cầu thang nhanh.
Bề rộng hành lang và chiều sâu tủ kệ có thể đặt
Bảng dưới là gợi ý tham khảo để ước lượng. Bề rộng tính từ tường tới tường, ở chỗ hẹp nhất của hành lang.
| Bề rộng hành lang (khoảng) | Lối đi nên chừa (khoảng) | Tủ kệ một bên có thể sâu (khoảng) | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| dưới 0,9 m | gần như toàn bộ | không đặt tủ; chỉ kệ treo rất nông, khung ảnh | hành lang quá hẹp, ưu tiên đi lại |
| khoảng 0,9–1,1 m | khoảng 0,8 m | khoảng 15–25 cm | chỉ kệ sách nông, tủ âm tường nếu có |
| khoảng 1,1–1,3 m | khoảng 0,8–0,9 m | khoảng 25–35 cm | tủ nông cánh trượt hoặc cánh mở ngắn |
| trên khoảng 1,3 m | khoảng 0,9 m trở lên | khoảng 35–45 cm | có thể đặt tủ đồ vải, tủ đồ dùng chung |
Phần lối đi chừa lại phải đo sau khi đã tính độ nhô của tay nắm tủ và cánh tủ khi mở. Cánh tủ mở ra hành lang làm lối đi hẹp đi đúng bằng bề rộng cánh trong lúc mở, nên ở hành lang hẹp, cánh trượt, cánh lật hoặc kệ mở thường hợp hơn cánh mở thường.
Nhà có người già dùng gậy hoặc khung tập đi, hay người dùng xe lăn, cần chừa lối rộng hơn nhiều so với bảng này. Với trường hợp đó, hãy đo theo dụng cụ hỗ trợ thật mà người đó đang dùng.
Kệ sách dọc hành lang
Hành lang là chỗ tốt cho sách gia đình. Sách ít bị ánh nắng trực tiếp vì hành lang thường không có cửa sổ, và mọi người đi qua đều thấy, tiện lấy. Một kệ sách nông chạy dọc tường giải phóng các phòng ngủ khỏi chồng sách để trên bàn, dưới gầm giường.
Kệ nông vừa một hàng sách. Sách khổ thông thường chỉ cần kệ sâu khoảng 20–25 cm. Kệ sâu hơn sẽ dẫn tới xếp hai lớp, lớp sau bị quên và kệ lấn lối đi. Sách khổ lớn như album, sách tranh để ở tầng dưới cùng.
Đồ nặng ở dưới, đồ nhẹ ở trên. Tầng dưới cùng của kệ nên chứa sách nặng, tầng trên chứa sách mỏng, hộp nhẹ. Kệ cao trên khoảng một mét cần bắt chặt vào tường chống lật, nhất là khi trẻ có thể leo lên lấy sách.
Chừa đoạn trống trước cửa phòng. Kệ không chạy liền một mạch trước cửa các phòng, mà ngắt quãng để người đứng trước cửa phòng không bị dồn sát kệ. Đoạn đối diện cửa phòng nên để trống hoặc chỉ treo đồ phẳng.
Có đèn đọc gáy sách. Hành lang tối làm khó tìm sách. Một dải đèn chiếu xuống kệ, hoặc vài đèn cảm biến, giúp nhìn rõ gáy sách và cũng soi đường đi ban đêm. Lắp đèn nối điện cố định nhờ thợ điện.
Đồ dùng chung của tầng nên cất ở hành lang
Hành lang nằm giữa các phòng nên hợp nhất cho những món cả tầng cùng dùng, thay vì mỗi phòng giữ một ít. Ví dụ:
- Khăn tắm, khăn mặt sạch dự trữ cho các phòng, nhất là khi nhà vệ sinh chung nằm cuối hành lang.
- Đồ vệ sinh dự trữ: giấy vệ sinh, xà phòng, kem đánh răng chưa mở.
- Chăn gối dự phòng cho khách trong túi kín, ở ngăn cao.
- Đèn pin, pin dự phòng ở một ngăn dễ thấy, gần cầu thang, cho lúc mất điện.
- Hộp sơ cứu gia đình nếu tầng có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi, đặt cao, ngoài tầm với của trẻ, mọi người lớn đều biết chỗ.
- Máy hút bụi cầm tay, chổi lông cho tầng, đặt ở ngăn thấp hoặc treo trong tủ.
Thuốc men nên để trong hộp có khoá hoặc ở ngăn cao, xa tầm tay trẻ, và tách riêng thuốc của từng người theo hướng dẫn của người kê đơn. Hành lang không phải chỗ cất hoá chất tẩy rửa mạnh; những thứ đó thuộc khu giặt hoặc nhà vệ sinh, có khoá an toàn trẻ em.
Cửa phòng, giếng trời và luồng gió
Cửa phòng ngủ ở nhà ống thường mở vào trong phòng, nhưng có nhà mở ra hành lang, nhất là cửa nhà vệ sinh. Cửa mở ra hành lang quét qua đúng phần lối đi, nên đoạn tường đối diện không nên đặt tủ sâu; nếu không, khi cửa mở, lối đi gần như bị chặn hẳn.
Hành lang thường là đường đi của không khí giữa trước và sau nhà, giữa giếng trời và các phòng. Tủ cao kín đặt dọc hành lang có thể cản luồng gió đó, làm tầng trên bí hơn, nhất là mùa nóng. Nếu thấy tầng trên ngột ngạt sau khi đặt tủ, có thể đổi sang kệ mở hoặc tủ thấp hơn.
Nếu hành lang nằm dưới giếng trời, đây là chỗ sáng nhất của tầng. Đặt tủ cao ngay dưới giếng trời có thể che bớt ánh sáng xuống tầng dưới, và đồ trên nóc tủ dễ bị nước mưa hắt vào nếu mái giếng trời không kín. Đồ giấy, sách không nên để ngay dưới giếng trời.
Một chi tiết hay bị quên là hướng mở của cánh tủ và cửa phòng nằm đối diện nhau. Nếu cả hai cùng mở một lúc, hai người có thể va vào nhau. Ở hành lang hẹp, nên chọn tủ có cánh trượt hoặc kệ mở ở đoạn đối diện cửa phòng.
Đường ra cầu thang phải luôn thông
Đoạn từ phòng xa nhất tới đầu thang là quan trọng nhất. Người ngủ ở phòng cuối cùng có quãng đường dài nhất ra cầu thang. Toàn bộ đoạn đó cần không có vật cản, kể cả giỏ quần áo, thùng đồ để tạm, giá phơi kéo ra giữa lối.
Không để giá phơi quần áo trong hành lang. Ngày nồm, ngày mưa, nhiều nhà kéo giá phơi vào hành lang. Giá phơi chắn gần hết lối đi, quần áo ướt nhỏ nước làm sàn trơn. Nếu phải phơi trong nhà, nên phơi trong một phòng có quạt, không phải trên lối thoát.
Ổ điện hành lang không thành chỗ sạc. Hành lang có ổ điện dễ bị dùng làm chỗ sạc điện thoại, sạc pin dự phòng, có khi cả pin xe đạp điện. Thiết bị đang sạc nằm trên lối thoát là điều nên tránh; nếu có sự cố, đó là nơi ai cũng phải đi qua.
Có đèn ban đêm và đầu báo khói. Một đèn ngủ hoặc đèn cảm biến giúp người dậy đêm không vấp. Đầu báo khói ở hành lang tầng trên giúp người ngủ biết sớm khi có khói từ dưới lên. Khi có cháy, gọi 114.
Sắp lại hành lang tầng trên từng bước
Làm trong một buổi, theo thứ tự:
- Dọn trống hành lang, kể cả đồ để tạm, giá phơi, thùng đồ.
- Đo bề rộng ở chỗ hẹp nhất, đánh dấu cung mở của các cửa phòng ra hành lang nếu có.
- Chọn một bên tường để đặt tủ hoặc kệ, thường là bên ít cửa hơn.
- Xác định chiều sâu tủ kệ theo bảng ở trên, trừ đoạn trước cửa phòng và đoạn sát đầu cầu thang.
- Liệt kê đồ dùng chung của tầng sẽ cất ở đó, kiểm tra có đủ chỗ cho đúng những món đó không.
- Lắp tủ hoặc kệ, bắt chống lật; xếp đồ nặng ở dưới, đồ ít dùng lên cao.
- Đi thử từ phòng xa nhất ra cầu thang lúc tắt đèn chính, chỉ bật đèn ngủ, xem có vướng gì không.
Nếu sau khi đi thử vẫn thấy chỗ nào phải nghiêng người hoặc phải dừng lại, bớt tủ ở đoạn đó. Hành lang hơi trống một chút vẫn tốt hơn một hành lang đầy đủ chỗ cất mà đi lại khó khăn.
Mỗi lần dọn nhà lớn, mở từng ngăn tủ hành lang ra xem: khăn còn dùng không, đồ dự trữ có món nào quá hạn, đèn pin còn pin không. Đồ dùng chung dễ bị quên vì không thuộc riêng ai, nên cần một người trong nhà nhận việc kiểm tra định kỳ.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đóng tủ âm tường dọc hành lang không?
Tủ âm tường không lấn lối đi nên rất hợp với hành lang hẹp, nhưng đó là việc cải tạo, phải xem tường có phải tường chịu lực, có đường điện nước ngầm không. Cần hỏi kiến trúc sư hoặc thợ có kinh nghiệm trước khi đục tường.
Hành lang tầng trên có nên trải thảm không?
Thảm giúp giảm tiếng bước chân ban đêm, nhưng thảm phải có đế chống trượt và mép thảm không cong lên, nhất là nhà có người già. Thảm dài trên lối thoát mà mép bị quăn là chỗ dễ vấp. Sàn trơn dễ lau thường an toàn hơn.
Đặt máy giặt ở hành lang tầng trên có được không?
Một số nhà ống đặt máy giặt ở cuối hành lang gần nhà vệ sinh. Cần điểm cấp và thoát nước, ổ điện an toàn, sàn chịu nước, và máy không thu hẹp lối đi. Việc đấu nối điện nước là của thợ. Cách bố trí khu giặt có chuyên mục riêng.
Treo tranh ảnh dọc hành lang có làm chật không?
Tranh ảnh phẳng gần như không lấy lối đi, nên là cách trang trí hợp với hành lang. Chú ý treo chắc, không treo khung kính lớn ở tầm vai người đi qua, và không treo che đầu báo khói, công tắc, ổ điện.
Hành lang chỉ khoảng 80 phân thì có cất được gì không?
Với hành lang hẹp như vậy, nên giữ gần như trống. Có thể treo vài kệ rất nông ở tầm mắt cho đồ nhẹ, hoặc chỉ treo khung ảnh. Đồ dùng chung của tầng nên chuyển vào một phòng, ví dụ một ngăn tủ trong phòng ngủ gần cầu thang.
Có nên đặt giường phụ, ghế ngồi ở hành lang không?
Không nên đặt giường phụ hay ghế lớn trên hành lang vì chúng chắn lối đi và đường thoát. Nếu hành lang có một khoảng phình rộng, ví dụ gần giếng trời, có thể đặt một ghế nhỏ sát tường, miễn lối đi vẫn đủ rộng khi có người ngồi.