RongRai.comRộng Rãi
An toàn khi chất đồ

Thùng đồ cất lâu bị ẩm mốc: chọn thùng, kê cách sàn, đặt gói hút ẩm và lịch mở kiểm

Vì sao thùng đóng kín vẫn mốc, carton hay thùng nhựa hợp với đồ nào, chuẩn bị đồ trước khi đóng, dùng gói hút ẩm cho đúng và mở thùng mốc mà không hít bào tử.

Two people seen from behind lifting a sealed plastic storage bin off a wooden pallet in a dim attic of a Vietnamese house, dust in a shaft of window light

Thùng đồ cất lâu bị mốc chủ yếu vì hơi ẩm bị nhốt bên trong: đồ chưa khô hẳn khi đóng, thùng đặt sát nền hoặc tường ẩm, hoặc chênh nhiệt khiến hơi nước ngưng tụ ở mặt trong nắp. Cách phòng gồm bốn việc: làm đồ thật khô trước khi đóng, chọn loại thùng hợp với đồ, kê thùng cách sàn và tường, rồi mở kiểm theo lịch vào trước và sau mùa ẩm.

Nhà Việt có mùa nồm ở miền Bắc, mùa mưa dài ở miền Trung và miền Nam, gác lửng và kho dưới mái tôn nóng ẩm thất thường. Bài này đi qua từng bước để đồ cất trên gác, dưới gầm, trong kho giữ được khô, và cách mở một thùng đã mốc mà không làm bạn hay người trong nhà hít phải bào tử nấm.

Vì sao thùng đóng kín vẫn bị mốc

Nhiều người nghĩ thùng càng kín thì càng an toàn với ẩm. Thực ra thùng kín chỉ chặn hơi ẩm mới từ ngoài vào, còn hơi ẩm đã có sẵn bên trong thì bị giữ lại. Chăn vừa phơi một nắng chưa khô hẳn ở lớp giữa, sách để trong phòng đang nồm, quần áo gấp ngay sau khi lấy khỏi dây phơi buổi chiều đều mang theo hơi nước vào thùng.

Khi nhiệt độ ngoài trời thay đổi, ví dụ ban ngày mái tôn hấp nóng rồi ban đêm nguội nhanh, hơi nước trong thùng ngưng thành giọt li ti ở mặt trong nắp và thành thùng. Giọt nước nhỏ xuống đồ, đúng chỗ đó nấm mốc bắt đầu mọc. Đây là lý do thùng đặt dưới mái tôn hay sát tường hướng tây hay mốc ở mặt trên trước.

Nguồn ẩm thứ ba đến từ nền và tường. Thùng carton đặt thẳng trên nền gạch hút ẩm ngược lên qua đáy, nhất là ở tầng trệt nhà thấp, nhà hay bị nước tràn khi mưa lớn. Tường thấm, ống nước rò âm tường, máy lạnh nhỏ giọt cũng là nguồn ẩm ít được để ý cho tới khi mở thùng ra thấy loang.

Thùng carton hay thùng nhựa: chọn theo loại đồ

Không có loại thùng tốt cho mọi thứ. Carton thở được nhưng hút ẩm, nhựa chắn ẩm nhưng giữ hơi nước bên trong. Chọn theo đồ và theo chỗ đặt.

Tiêu chíThùng cartonThùng nhựa có nắp
Chắn ẩm từ ngoàiKém, hút ẩm từ nền và không khíTốt nếu nắp khít
Hơi ẩm bên trongThoát ra được một phầnBị giữ lại, cần đồ thật khô
Côn trùng, chuộtDễ bị gặm, gián làm tổ trong nếp gấpKhó xâm nhập hơn
Hợp với đồĐồ cần thoáng, cất ngắn hạn, chỗ rất khôSách, ảnh, giấy tờ, đồ vải cất dài hạn ở nơi ẩm
Chịu chồngMóp khi ẩm, chồng cao dễ đổChồng được nếu cùng cỡ, không quá nặng
Nhìn thấy đồ bên trongKhôngCó, nếu là loại trong

Với khí hậu ẩm của phần lớn Việt Nam, thùng nhựa có nắp thường là lựa chọn an toàn hơn cho đồ cất lâu, miễn đồ được làm khô kỹ và có gói hút ẩm. Carton vẫn dùng được cho đồ khô, nhẹ, cất ở chỗ cao ráo và nên lót thêm túi bên trong.

Chuẩn bị đồ trước khi đóng thùng

Phần lớn chuyện mốc được quyết định ngay lúc đóng thùng. Mười lăm phút chuẩn bị kỹ có thể giữ đồ an toàn qua cả mùa nồm.

  1. Chọn ngày khô ráo để đóng thùng, tránh những ngày nồm ẩm, sàn nhà đọng nước.
  2. Giặt hoặc lau sạch đồ trước khi cất. Vết mồ hôi, vụn thức ăn, dầu mỡ là thức ăn của nấm mốc và côn trùng.
  3. Phơi khô hoàn toàn, sau đó để nguội trong nhà rồi mới gấp. Đồ còn ấm từ nắng cho vào thùng sẽ toả hơi nước bên trong.
  4. Bọc riêng những món nhạy cảm: ảnh để trong bìa hoặc túi giấy không axit nếu có, sách dựng đứng, đồ da bọc vải thoáng thay vì túi ni lông kín.
  5. Không cho thức ăn, bánh kẹo, hạt giống vào chung thùng đồ cất lâu.
  6. Đặt gói hút ẩm, ghi ngày đóng thùng và danh sách đồ bên trong lên mặt thùng hoặc một tờ dán ở mặt trong nắp.

Nếu đóng thùng vào mùa ẩm là bắt buộc, ví dụ phải chuyển nhà giữa mùa nồm, hãy mở kiểm lại sau vài tuần khi thời tiết khô hơn.

Gói hút ẩm và các cách giữ khô khác

Gói hạt hút ẩm. Loại gói nhỏ thường có trong hộp giày, túi xách dùng tốt cho thùng nhỏ. Thùng lớn cần nhiều gói hơn. Một số loại hạt đổi màu khi đã no ẩm, có thể sấy lại theo hướng dẫn trên bao bì.

Hộp hút ẩm dạng hạt hoá nước. Loại hộp này hút ẩm mạnh và đọng nước ở đáy. Đặt đứng vững, không để đổ vào đồ, đổ bỏ nước khi đầy, và để ngoài tầm trẻ vì nước đọng có thể gây kích ứng.

Băng phiến và viên chống gián có mùi mạnh. Một số người cho vào thùng để chống nhậy và côn trùng. Những chất này có thể độc nếu trẻ nuốt và mùi bám lâu vào đồ. Nhà có trẻ nhỏ nên cân nhắc, nếu dùng thì cho vào túi vải buộc kín, thùng đóng chặt và để xa tầm trẻ.

Than hoạt tính. Chủ yếu khử mùi, khả năng hút ẩm hạn chế, không nên coi là lớp chống ẩm chính.

Không dùng vôi sống trong nhà. Vôi sống hút ẩm mạnh nhưng gặp nước thì toả nhiệt, có thể gây bỏng và kích ứng. Không nên dùng trong thùng đồ hay phòng có trẻ.

Kê và đặt thùng: tránh nền, tường và mái nóng

Thùng cất lâu không nên đặt thẳng trên nền. Một tấm pallet nhựa, vài thanh gỗ kê hay tầng thấp nhất của kệ đều giúp nâng đáy thùng khỏi nền để không khí lưu thông và nước lau sàn không thấm vào. Ở tầng trệt nhà hay ngập khi mưa lớn, đồ quý nên lên hẳn tầng trên hoặc kệ cao hơn mức nước từng ghi nhận.

Thùng cũng nên cách tường một khoảng nhỏ, đặc biệt là tường ngoài, tường hướng tây và tường có dấu hiệu thấm. Ở gác lửng dưới mái tôn, tránh đặt thùng sát mái vì nhiệt độ thay đổi mạnh nhất ở đây; nếu bắt buộc, chọn thùng nhựa và đồ ít nhạy cảm.

Không đặt thùng dưới đường ống nước, dưới cục lạnh máy điều hoà hay cạnh khu giặt. Chồng thùng vừa phải, thùng nặng ở dưới, và để lối đi đủ rộng để rút từng thùng ra kiểm mà không phải dỡ cả chồng. Kho chật đến mức không rút được thùng thì cũng không ai mở kiểm, và mốc sẽ có cả năm để lan.

Lịch mở kiểm thùng cất lâu

Không cần mở mọi thùng mỗi tháng. Một lịch đơn giản theo mùa là đủ để phát hiện sớm.

  • Trước mùa ẩm: mở các thùng chứa đồ quý như sách, ảnh, giấy tờ, thay gói hút ẩm.
  • Sau mùa nồm hoặc mùa mưa dài: mở kiểm mặt trên và đáy thùng, ngửi mùi, xem vết loang.
  • Sau mưa bão, nước tràn hoặc dột: kiểm ngay những thùng ở gần chỗ bị nước.
  • Khi đổi mùa cất quần áo: tiện mở luôn các thùng cạnh đó.
  • Mỗi năm một lần: rà hết, quyết định thùng nào còn cần giữ.

Khi mở kiểm, không cần dỡ hết đồ ra. Nhấc nắp, ngửi, nhìn mặt trong nắp và thành thùng có giọt nước hay vết loang không, sờ lớp đồ trên cùng xem có lạnh ẩm không. Có dấu hiệu thì mới dỡ hết để phơi lại.

Ghi ngày kiểm lên nhãn thùng. Thùng nào nhiều năm chưa mở và cũng không ai cần là ứng viên cho việc lọc bớt, vừa đỡ mốc vừa đỡ chỗ.

Những món không hợp cất lâu trong thùng kín

Thiết bị còn lắp pin. Đèn pin, điều khiển, đồ trang trí chạy pin cất lâu trong thùng dễ bị pin rò dịch làm hỏng máy và ám vào đồ khác. Tháo pin ra trước khi đóng thùng, pin để ở hộp pin riêng.

Đồ da và đồ gỗ mỏng. Túi da, giày da, nhạc cụ gỗ cần không khí lưu thông; nhốt kín ở nơi ẩm dễ mốc trắng bề mặt và cong vênh. Hợp hơn là túi vải thoáng, đặt ở kệ trong nhà có người qua lại.

Đồ còn mùi thức ăn hoặc dầu mỡ. Hộp cơm, bình giữ nhiệt, đồ bếp dã ngoại cất chưa sạch sẽ hút côn trùng và chuột, đồng thời mốc rất nhanh.

Hoá chất, sơn, xăng dầu. Không đóng chung thùng với đồ vải, giấy. Hơi hoá chất bám vào đồ, và khi rò thì làm hỏng cả thùng; những chất này cần chỗ cất riêng.

Đồ cần dùng gấp khi có sự cố. Đèn pin dự phòng, áo mưa, bộ sơ cứu không nên nằm sâu trong thùng cất lâu trên gác, vì lúc cần thường là lúc khó trèo lên lấy nhất.

Mở thùng đã mốc mà không hít bào tử

Khi mở thùng thấy mùi mốc nặng, vết đen xanh hay lớp phấn trắng, đừng giũ đồ ngay trong phòng. Bào tử nấm bay lên và có thể gây kích ứng hô hấp, nhất là với người hen suyễn, dị ứng, người lớn tuổi và trẻ nhỏ.

  1. Đeo khẩu trang che kín mũi miệng và găng tay. Người có bệnh hô hấp hoặc dị ứng nên để người khác làm.
  2. Mang thùng ra ngoài trời hoặc chỗ thoáng gió, xa cửa sổ phòng ngủ, rồi mới mở nắp.
  3. Phân loại: đồ cứng như nhựa, kim loại, gốm có thể lau sạch; vải giặt được thì giặt và phơi khô kỹ; giấy, nệm, đồ xốp bị mốc sâu thường khó cứu.
  4. Với ảnh và giấy tờ quý bị mốc, không lau mạnh, không phơi dưới nắng gắt. Để khô tự nhiên ở chỗ thoáng và cân nhắc nhờ người làm phục chế có kinh nghiệm.
  5. Lau thùng, để khô hẳn trước khi dùng lại, hoặc bỏ thùng carton đã mốc.
  6. Tìm nguồn ẩm: chỗ đặt thùng có thấm, dột hay sát nền không. Không xử lý nguồn ẩm thì thùng mới cũng sẽ mốc.

Nếu thấy dấu vết gặm, phân côn trùng hay đường đất của mối trong thùng, cần xử lý cả khu vực cất đồ; cách diệt trừ cụ thể nên theo hướng dẫn chuyên đề côn trùng hoặc nhờ thợ.

Câu hỏi thường gặp

Túi hút chân không có chống mốc tốt hơn thùng không?

Túi hút chân không giảm thể tích và chặn ẩm từ ngoài khá tốt cho chăn, áo mềm. Tuy vậy nếu đồ chưa khô hẳn, hơi ẩm vẫn bị giữ trong túi. Túi có thể bị thủng nhỏ theo thời gian, nên vẫn cần kiểm định kỳ. Đồ da, đồ lông vũ không hợp với ép chặt lâu ngày.

Có nên đục lỗ thông hơi cho thùng nhựa?

Đục lỗ giúp hơi ẩm bên trong thoát ra nhưng cũng mở đường cho ẩm và côn trùng từ ngoài vào. Với nơi khô ráo, vài lỗ nhỏ có thể có ích; với nơi ẩm như gác lửng mùa nồm, thùng kín cùng đồ khô và gói hút ẩm thường an toàn hơn.

Đồ đã mốc nhẹ giặt rồi có dùng tiếp được không?

Vải mốc nhẹ thường giặt sạch và phơi nắng kỹ có thể dùng lại, dù vết ố có thể còn. Nếu sau khi giặt vẫn còn mùi mốc nặng, hoặc đồ dùng cho trẻ sơ sinh, người dị ứng, nên cân nhắc thay. Nệm, gối mốc sâu bên trong thì khó làm sạch.

Mùa nồm có nên mở thùng ra kiểm không?

Không nên mở thùng đang khô vào giữa những ngày nồm, vì không khí ẩm sẽ tràn vào. Chờ ngày khô hơn hoặc mở trong phòng đang chạy máy hút ẩm, máy lạnh chế độ khô. Chỉ mở ngay nếu nghi thùng đã bị nước.

Cất sách lâu năm nên xếp nằm hay dựng đứng?

Sách dựng đứng sát nhau, không quá chặt, giúp gáy không cong và không khí lưu thông giữa các cuốn. Sách khổ lớn, nặng có thể xếp nằm từng chồng thấp. Không chèn sách quá khít vào thùng kín, và đặt gói hút ẩm ở góc thùng.

Bao lâu nên thay gói hút ẩm trong thùng?

Tuỳ độ ẩm nơi cất và loại gói, không có mốc chung. Gói có hạt đổi màu thì thay hoặc sấy lại khi đổi màu; hộp hạt hoá nước thì thay khi hết hạt hoặc nước đầy. Mở kiểm theo mùa là dịp tốt để xem tình trạng gói.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138