Có bốn nhóm đồ không nên cất ở ban công hay sân thượng: đồ dễ cháy nổ (xăng, gas dự phòng, sơn, dung môi, pin cũ), đồ sợ nắng nóng (nhựa mỏng, cao su, đồ điện tử), đồ sợ ẩm (giấy, vải, chăn nệm, đồ gỗ) và đồ quý hay đồ kỷ niệm không thay được. Ban công là chỗ trung gian giữa trong và ngoài nhà: có mái nhưng vẫn bị nắng xiên, mưa hắt, nồm ẩm, và thường là nơi người ta dồn những thứ "tạm thời chưa biết để đâu".
Bài này giúp bạn lọc lại ban công theo từng nhóm, giải thích vì sao mỗi nhóm không hợp, và gợi ý chỗ nên chuyển tới. Phần an toàn cháy nổ nêu ở mức nguyên tắc; cách lưu giữ cụ thể với gas, xăng hay hoá chất nên hỏi cơ quan phòng cháy chữa cháy hoặc đơn vị cung cấp.
Vì sao ban công là chỗ dễ dồn đồ sai nhất
Trong nhà, mỗi món đồ thường có chỗ của nó: quần áo trong tủ, giấy tờ trong ngăn kéo. Ban công thì khác. Nó nằm ngoài tầm mắt khi bạn ngồi trong nhà, có cửa đóng lại được, và có cảm giác "ngoài trời" nên bẩn một chút cũng không sao. Vì vậy những món vừa cồng kềnh vừa chưa quyết định được số phận như nệm cũ, thùng carton, can dầu, bình gas dự phòng, chiếc quạt hỏng, đều có xu hướng trôi dần ra ban công.
Vấn đề là ban công không trung tính. Ở nhiều nơi, ban công hướng tây có thể hứng nắng chiều chiếu thẳng; sân thượng không mái thì phơi nắng cả ngày. Mùa mưa, nước hắt vào theo gió; mùa nồm, hơi ẩm bám lên mọi bề mặt. Bên cạnh đó là dàn nóng điều hoà thổi khí nóng, bụi từ đường phố, và côn trùng tìm chỗ trú.
Một món đồ cất sai chỗ ở ban công thường hỏng theo một trong ba cách: biến chất vì nóng, mốc vì ẩm, hoặc trở thành mồi lửa và vật cản khi có sự cố. Cách thứ ba là lý do quan trọng nhất để dọn lại ban công.
Nhóm 1: đồ dễ cháy nổ — không để ở ban công
Đây là nhóm cần dọn trước tiên. Bảng dưới nêu lý do theo nguyên tắc chung; lưu giữ đúng cách cần hỏi cơ quan phòng cháy hoặc đơn vị cung cấp.
| Đồ | Vì sao không để ở ban công | Nên làm gì |
|---|---|---|
| Can xăng, dầu hoả | Hơi xăng dễ bắt lửa; nắng làm nóng can | Không tích trữ ở nhà ở; chỉ mua vừa dùng. |
| Bình gas dự phòng | Nắng chiếu làm nóng vỏ bình; ban công có thể là lối thoát | Hỏi đại lý về cách đổi bình khi cần thay vì giữ bình dự phòng. |
| Sơn dầu, dung môi, keo dán | Bay hơi dễ cháy, nóng lên khi nắng | Mua vừa đủ, phần thừa đóng kín, hỏi điểm thu gom chất thải nguy hại. |
| Bình xịt có áp suất (sơn xịt, xịt côn trùng) | Nóng lên dưới nắng có thể phồng, nổ | Cất trong nhà, chỗ mát, xa nguồn nhiệt. |
| Pin cũ, pin xe điện, sạc dự phòng hỏng | Pin hỏng có thể nóng lên, phồng, bắt lửa | Không để ngoài nắng; mang tới điểm thu gom pin. |
| Thùng carton, giấy báo cũ, nệm mút | Bắt lửa nhanh, cháy lan mạnh | Gấp phẳng giữ ít; phần còn lại bán ve chai hoặc bỏ. |
Nếu ban công là lối thoát nạn của căn hộ hoặc nằm trên đường thoát lên mái, đồ dễ cháy ở đó còn nguy hiểm gấp bội: nó vừa là nguồn cháy vừa chắn đường ra. Khi có cháy, gọi 114.
Nhóm 2: đồ sợ nắng và nóng
Đồ nhựa mỏng và cao su. Thùng nhựa mỏng, chậu nhựa rẻ, ống cao su, dây thun dưới nắng trực tiếp sẽ giòn, nứt, chảy nhựa sau vài mùa. Cất ngoài trời thì chọn loại ghi rõ dùng ngoài trời; còn đồ dự phòng thì cất trong nhà.
Đồ điện, điện tử. Quạt cũ, nồi cơm cũ, đèn sưởi, loa hỏng thường bị dồn ra ban công chờ sửa hay chờ bỏ. Nắng nóng và ẩm làm mạch hỏng thêm, dây điện giòn vỏ. Nếu còn định sửa, cất trong nhà; nếu không, mang tới chỗ thu gom đồ điện tử.
Nến, sáp, mỹ phẩm, thuốc. Chảy, biến chất ở nhiệt độ cao. Thuốc men có hướng dẫn bảo quản riêng, thường là nơi khô mát; ban công gần như không bao giờ đạt.
Thực phẩm khô, gạo, đồ hộp dự trữ. Nóng làm thực phẩm nhanh hỏng, đồ hộp phồng, và mùi thu hút chuột, gián, kiến. Cất trong bếp hoặc kho trong nhà.
Đồ thể thao bơm hơi. Bóng, phao, đệm hơi để ngoài nắng dễ căng phồng rồi xì, vỏ giòn. Xả bớt hơi và cất trong nhà.
Nhóm 3: đồ sợ ẩm
Ngay cả ban công có mái kín, độ ẩm ngoài trời vẫn cao hơn trong nhà, và mưa tạt, nồm, sương đêm đều để lại hơi nước. Những món sau mốc rất nhanh:
- Giấy tờ, sách, ảnh, hồ sơ: ố vàng, dính trang, mốc đốm. Giấy tờ quan trọng cần ở chỗ khô nhất trong nhà, tốt nhất trong túi hoặc hộp chống ẩm.
- Chăn, nệm, gối, quần áo mùa: hút ẩm, sinh mùi, lên mốc và thành ổ côn trùng. Cất trong tủ, túi hút chân không ở trong nhà.
- Đồ gỗ, mây tre không xử lý ngoài trời: cong vênh, nứt, mốc, mọt. Nếu thấy dấu hiệu mối mọt, xem các trang chuyên về côn trùng.
- Đồ da: túi, giày da, áo da để ngoài ban công mốc trắng chỉ sau một mùa nồm.
- Dụng cụ kim loại không bọc: gỉ. Cất được ngoài trời nếu lau dầu, cho vào hộp có gói hút ẩm.
Một dấu hiệu dễ nhận ra: mở một thùng đã cất ngoài ban công mấy tháng, nếu ngửi thấy mùi ẩm thì mọi thứ bằng vải và giấy trong đó cần đưa vào nhà phơi khô, và thùng đó không nên dùng để cất những món này nữa.
Nhóm 4: đồ quý và đồ kỷ niệm
Nhóm này không nguy hiểm, nhưng mất thì không lấy lại được. Album ảnh cũ, thư tay, đồ của người thân đã mất, đồ thờ, kỷ vật của con khi còn nhỏ, giấy khen, bằng cấp: tất cả thường bị dồn vào thùng carton rồi đẩy ra ban công khi nhà chật. Sau một mùa mưa, nhiều gia đình mở thùng ra mới thấy ảnh đã dính chặt vào nhau.
Đồ kỷ niệm xứng đáng có chỗ khô nhất trong nhà, kể cả khi chỉ là một ngăn tủ nhỏ. Nếu không đủ chỗ, đây là lúc chọn lọc: giữ những món ý nghĩa nhất trong một hộp vừa phải, chụp ảnh hoặc quét lại phần còn lại. Đồ thờ, đồ lễ của gia đình nên được cất ở nơi trang trọng, sạch sẽ trong nhà, tôn trọng thói quen của từng nhà.
Đồ có giá trị như xe đạp đắt tiền, dụng cụ nghề, nhạc cụ cũng không nên để ở ban công tầng thấp hay sân thượng có thể sang từ nhà bên, vì dễ mất và vì thời tiết.
Dọn ban công theo bốn nhóm trong một buổi
Một buổi sáng cuối tuần thường đủ cho phần lớn ban công. Làm theo thứ tự:
- Mặc đồ bảo hộ đơn giản: găng tay, khẩu trang nếu có nhiều bụi hay mốc.
- Lôi mọi thứ ra khỏi ban công, hoặc dồn về một đầu nếu ban công quá chật.
- Tách riêng nhóm dễ cháy nổ trước, đặt ở chỗ thoáng, xa nguồn lửa, quyết định ngay mang đi đâu.
- Tách nhóm sợ ẩm và đồ quý, mang vào trong nhà phơi khô, lau sạch trước khi cất.
- Tách nhóm sợ nóng, quyết định giữ để trong nhà, mang sửa, hay thu gom.
- Phần còn lại là đồ thật sự hợp với ban công. Lau sàn, kiểm phễu thu, rồi xếp lại theo vùng.
- Ghi lại những món phải mang đi thu gom và hẹn một ngày cụ thể để mang đi, để chúng không quay lại ban công.
Nếu trong lúc dọn bạn phát hiện bình xịt phồng, pin phồng hay can có mùi xăng rò, đừng cố mở hay đập. Đặt riêng ở chỗ thoáng, xa lửa và hỏi điểm thu gom hoặc cơ quan phòng cháy về cách xử lý.
Sau khi lọc: những gì hợp để ở lại ban công
Lọc xong bốn nhóm, phần còn lại thường là những món sinh ra để dùng ngoài trời hoặc dùng ngay tại ban công. Đây là danh sách những thứ có thể yên tâm giữ lại, nếu được xếp gọn:
- Đồ phơi: giá phơi, kẹp, móc áo, dây phơi dự phòng.
- Đồ giặt và lau dọn dùng tại chỗ: chậu, xô, cây lau nhà, chổi, bàn chải cọ sàn. Nước giặt và chất tẩy thì chỉ giữ chai đang dùng, đặt trong tủ có cánh, xa tầm trẻ.
- Đồ làm vườn: dụng cụ cầm tay đã lau sạch, chậu rỗng, đất và phân trong thùng kín.
- Đồ dùng ngoài trời: bàn ghế chịu nắng mưa, xe đạp có áo trùm, thang nhôm gấp được buộc chắc.
- Ủng, áo mưa đang phơi cho khô: giữ ở ban công tạm thời, khô rồi thì cất vào trong hoặc về chỗ ở lối vào.
Nếu những món còn lại vẫn làm kín ban công, đó không còn là chuyện chọn đúng loại đồ mà là chuyện số lượng. Đếm lại từng nhóm và tự hỏi: nhà mình cần bao nhiêu chiếc xô, bao nhiêu giá phơi, bao nhiêu chậu rỗng?
Nhà quá chật, không còn chỗ nào khác ngoài ban công
Đây là tình huống thật của nhiều căn hộ nhỏ và phòng trọ: lọc xong vẫn còn những món không hợp ban công mà trong nhà cũng không có chỗ. Có ba hướng, thường phải kết hợp.
Hướng thứ nhất là giảm lượng đồ. Những món chờ sửa quá lâu, đồ để dành "phòng khi", đồ dự trữ quá nhiều đều là ứng viên. Mỗi món ra khỏi nhà là một khoảng trống trong tủ cho thứ đang phải nằm ngoài ban công.
Hướng thứ hai là tìm chỗ trong nhà mà bạn chưa dùng hết: nóc tủ có hộp đậy, gầm giường, mặt trong cánh cửa, khoảng trên cửa ra vào. Mỗi chỗ có giới hạn riêng về độ an toàn và tầm với, nhưng hầu hết đều tốt hơn ban công với những món sợ ẩm.
Hướng thứ ba, khi đồ thật sự cần giữ mà không có chỗ, là nhờ người thân có nhà rộng giữ hộ, hoặc thuê chỗ gửi đồ. Với đồ dễ cháy nổ thì không có hướng nào ngoài việc không tích trữ ở nhà ở.
Câu hỏi thường gặp
Có được để bình gas dự phòng ngoài ban công cho thoáng không?
Không nên. Ban công hứng nắng làm vỏ bình nóng lên, và nếu có sự cố, bình gas ở ban công cản trở việc thoát nạn và chữa cháy. Cách an toàn hơn là không tích trữ bình dự phòng ở nhà ở, đổi bình khi cần. Hỏi đại lý gas và cơ quan phòng cháy về cách lưu giữ đúng.
Pin xe đạp điện, xe máy điện có cất ngoài ban công được không?
Không nên để pin dưới nắng hay mưa. Sạc và cất pin theo hướng dẫn của nhà sản xuất, ở nơi thoáng, có người trông, xa vật dễ cháy. Pin phồng, nóng bất thường hay có mùi lạ thì ngưng dùng và hỏi nơi bảo hành.
Thùng carton để ở ban công có sao không?
Carton hút ẩm, mềm đáy, làm đồ bên trong mốc, và là chỗ gián trú. Carton cũng bắt lửa nhanh. Nếu cần giữ vài thùng để chuyển đồ, gấp phẳng, buộc gọn và cất trong nhà; còn lại bán ve chai hoặc bỏ.
Ban công có mái che kín thì cất sách được không?
Vẫn không lý tưởng. Mái che chặn mưa rơi thẳng nhưng không chặn được độ ẩm không khí, sương đêm và nồm. Sách và giấy cần nơi khô ráo, thoáng, ít thay đổi nhiệt độ, thường là trong phòng có cửa đóng.
Đồ điện hỏng chờ sửa nên để ở đâu?
Trong nhà, ở góc khô, có ghi chú hỏng gì và định mang sửa khi nào. Nếu đã quá vài tháng mà chưa sửa, cân nhắc mang tới điểm thu gom đồ điện tử. Đồ điện để ngoài ban công thường hỏng thêm và rất khó sửa.
Nhà ở chung cư thì ban công có quy định gì về chất đồ không?
Nhiều toà nhà có nội quy về việc chất đồ dễ cháy, treo đồ ra ngoài, lắp mái che và lưới ở ban công. Hỏi ban quản lý để biết quy định cụ thể của toà nhà bạn, và kiểm các hướng dẫn phòng cháy chữa cháy hiện hành.