RongRai.comRộng Rãi
Buông bỏ đồ cũ

Đồ để dành phòng khi cần: đặt hạn mức, thùng chờ và hạn giữ cho từng món

Túi ni lông, hộp xốp, dây điện, ốc vít, vải vụn: cách đặt hạn mức theo thùng, phép thử hai mươi phút và thùng chờ có ngày cho đồ để dành phòng khi.

Man crouching beside a stack of empty styrofoam boxes and bundled plastic bags under a staircase in a Hai Phong house, sorting them into one crate, side view, face turned away

Đồ để dành phòng khi cần là nhóm đồ âm thầm chiếm nhiều chỗ nhất trong nhà Việt: túi ni lông gấp nhét đầy ngăn kéo, hộp xốp chồng dưới gầm cầu thang, dây điện không rõ của máy nào, ốc vít lẻ, vải vụn, lọ thuỷ tinh rỗng. Từng món đều nhỏ và đều có lý, nhưng gộp lại thì thành cả một góc nhà không ai dám đụng.

Cách xử lý không phải bỏ hết, vì có những lúc đồ để dành cứu nguy thật. Cách hợp lý là đặt giới hạn: mỗi nhóm đồ chỉ được chiếm một thùng, mỗi món chần chừ có một hạn giữ, và có một phép thử nhanh để biết món nào đáng để dành. Phần cuối bài liệt kê những thứ nên để dành nghiêm túc, vì phòng khi đúng nghĩa là chuẩn bị cho tình huống thật.

Vì sao nhóm đồ phòng khi cứ lớn dần trong nhà

Đồ để dành có một đặc điểm khác đồ thường: nó không đi vào nhà bằng một quyết định mua. Túi ni lông theo về sau mỗi lần đi chợ, hộp xốp theo về với đơn hàng, chai lọ rỗng sinh ra sau mỗi lần dùng hết. Vì không ai chọn mang nó về, cũng không ai chọn bỏ nó đi. Nó cứ dồn lại, mỗi tuần một ít.

Lý do giữ nghe rất hợp lý. Túi để đựng rác, hộp xốp để gửi đồ về quê, lọ thuỷ tinh để ngâm chanh đào, dây điện phòng khi máy nào đó cần. Vấn đề không nằm ở lý do mà ở số lượng. Một nhà có thể cần vài chục túi trong một tháng, nhưng thường đang giữ vài trăm. Một nhà có thể gửi đồ về quê vài lần mỗi năm, nhưng giữ cả chục hộp xốp.

Có thêm một lớp nữa: đồ để dành rất khó tìm lại khi cần. Dây sạc nằm lẫn với dây cũ không biết của máy nào, ốc vít đúng cỡ nằm đâu đó trong ba hộp bánh quy cũ. Lúc cần thật, nhiều người lục không ra rồi đi mua mới, và món mới cũng đi vào kho phòng khi. Kho càng lớn càng kém tác dụng, trái với lý do người ta lập ra nó.

Năm nhóm đồ phòng khi hay gặp và hạn mức gợi ý

Bảng dưới gom những nhóm phổ biến trong nhà ống, nhà tập thể, căn hộ. Hạn mức là gợi ý tính theo một gia đình bốn người; nhà bạn đông hơn hay ít dùng hơn thì chỉnh theo nhịp dùng thật trong một tháng.

NhómVí dụ trong nhàNhịp dùng thật thường gặpHạn mức gợi ý
Bao bì mềmTúi ni lông, túi giấy, túi vải khuyến mãiVài túi mỗi ngày cho rác, đi chợMột hộp đựng cỡ vừa; đầy thì bỏ bớt túi rách, túi nhỏ
Bao bì cứngHộp xốp, thùng các tông, hộp quà, hộp giàyVài lần mỗi năm khi gửi đồ, chuyển đồHai đến ba thùng gấp dẹt, một hộp xốp nếu hay gửi đồ tươi
Chai lọ rỗngLọ thuỷ tinh, chai nhựa, hũ có nắpTheo mùa ngâm, muối, chiết đồSố lọ bằng số lần ngâm trong một mùa, cộng vài cái dự phòng
Dây và phụ kiện điệnDây sạc, cáp, củ sạc, điều khiểnChỉ khi thiết bị đang dùng hỏng dâyMỗi thiết bị đang dùng một dây dự phòng, ghi tên thiết bị
Linh kiện lặt vặtỐc vít, chốt, bản lề, khuy, vải vụnKhi sửa một món cụ thểMột hộp chia ô cho đồ sửa chữa, một túi vải vụn

Nguyên tắc chung: hạn mức tính bằng chỗ chứa, không tính bằng số món. Khi hộp đầy, món mới chỉ vào được nếu một món cũ ra. Như vậy bạn không phải đếm, chỉ cần nhìn hộp.

Phép thử hai mươi phút: món này có đáng để dành không

Câu hỏi gốc. Nếu một ngày cần đến món này mà nhà không có, mình xoay xở được trong khoảng hai mươi phút không? Xoay xở ở đây là mượn hàng xóm, mua ở tiệm tạp hoá đầu ngõ, hoặc dùng một thứ khác thay thế.

Nếu có. Món đó không cần để dành nhiều. Túi ni lông, dây chun, kẹp giấy, chai nhựa thuộc nhóm này với đa số nhà ở phố. Giữ một ít đủ dùng hằng ngày là đủ.

Nếu không. Món đó có lý do để dành, nhưng vẫn nên giới hạn. Ví dụ ốc vít riêng của một chiếc giường lắp ráp, dây sạc của một thiết bị đời cũ khó mua dây, vải cùng màu để vá rèm. Những món này cần được ghi rõ là của cái gì.

Nếu là chuyện an toàn. Đèn pin, nước uống dự trữ mùa bão, bộ sơ cứu thì không áp phép thử này. Lúc cần chúng thường là lúc không đi mua được.

Ngoại lệ ở nơi xa. Nhà ở vùng xa chợ, ở đảo, ở bản vùng cao thì hai mươi phút có thể thành nửa ngày. Hãy đổi con số theo khoảng cách thật tới chỗ mua gần nhất, đừng áp nguyên cách nghĩ của người ở phố.

Thùng chờ: cho món đồ chần chừ một hạn chót

Thùng chờ là cách nhẹ nhàng nhất để buông đồ phòng khi mà không phải quyết ngay. Nó dựa trên quan sát đơn giản: món đồ bạn thật sự cần sẽ được lấy ra dùng trong vài tháng; món không ai lấy ra là món nhà không cần.

  1. Chọn một thùng các tông hoặc thùng nhựa có nắp, cỡ vừa đủ bê một mình.
  2. Cho vào thùng những món phòng khi bạn chần chừ: dây không rõ của máy nào, phụ kiện lẻ, hộp quà đẹp, lọ thừa.
  3. Ghi ngày đóng thùng và ngày hết hạn lên nắp. Ba tháng hợp với đồ dùng thường xuyên; sáu tháng hoặc một năm hợp với đồ theo mùa.
  4. Cất thùng ở chỗ khô, không chắn lối đi, không đặt trên nóc tủ cao nếu thùng nặng.
  5. Trong thời gian chờ, mỗi khi cần một món trong thùng, lấy ra dùng và để nó về chỗ cất thường ngày. Món đó đã chứng minh được giá trị.
  6. Đến ngày hết hạn, những gì còn trong thùng được đưa ra khỏi nhà mà không cần mở lục lại từng món. Đây là bước khó nhất, và cũng là bước quyết định thùng chờ có tác dụng hay không.

Nếu bạn mở lại thùng và lại thấy món nào cũng tiếc, hãy thử chỉ nhặt ra đúng một món muốn giữ nhất, phần còn lại cho đi. Một món nhặt ra là dễ chấp nhận; cả thùng nhặt ra là thùng chờ thành kho mới.

Hạn mức theo thùng, không theo cảm giác

Cảm giác là thước đo tồi khi nói về đồ phòng khi. Lúc đứng trước ngăn kéo túi ni lông, ai cũng thấy "chắc cũng chưa nhiều lắm". Lấy hết ra trải trên sàn mới thấy cả trăm cái. Vì vậy hạn mức nên gắn với một vật chứa cụ thể: một hộp cho túi, một ngăn cho dây điện, một hộp chia ô cho ốc vít.

Chọn cỡ vật chứa theo nhịp dùng thật. Cách đơn giản là theo dõi trong một tháng: mỗi lần lấy một túi ra đựng rác, mỗi lần dùng một lọ, đếm nhẩm hoặc gạch một dấu lên tờ giấy dán trong cánh tủ. Hết tháng bạn biết nhà mình dùng bao nhiêu, nhân với khoảng hai đến ba tháng để có hạn mức hợp lý. Ví dụ giả định: nhà dùng khoảng sáu mươi túi mỗi tháng thì một hộp chứa được khoảng một trăm rưỡi túi là đủ dư.

Khi vật chứa đầy, có hai cách: hoặc bỏ bớt món cũ, rách, nhỏ, hoặc từ chối nhận thêm từ nguồn. Với túi ni lông, mang túi vải khi đi chợ là cách khép nguồn hiệu quả hơn mọi đợt dọn. Với hộp các tông, gấp dẹt ngay khi mở hàng và chỉ giữ vài thùng cỡ hay dùng, phần còn lại gom bán cho người thu mua ve chai hoặc để ra điểm thu gom.

Những thứ nên để dành nghiêm túc

Buông bớt đồ phòng khi không có nghĩa là bỏ dự phòng. Có những thứ nên để dành có kế hoạch, cất ở chỗ cả nhà biết, và kiểm định kỳ:

  • Đèn pin hoặc đèn sạc, kèm pin còn hạn, đặt ở nơi dễ lấy khi mất điện, không nhét sâu trong kho.
  • Nước uống đóng bình cho vài ngày khi vào mùa mưa bão ở vùng hay ngập, thay mới theo hạn ghi trên vỏ.
  • Hộp sơ cứu cơ bản với băng gạc, dung dịch sát khuẩn, thuốc thường dùng còn hạn; thuốc cất xa tầm trẻ.
  • Bản sao giấy tờ quan trọng để trong túi chống nước, bản gốc cất riêng chỗ an toàn.
  • Một bộ dụng cụ sửa chữa cơ bản: tua vít, kìm, băng dính cách điện, thước cuộn. Việc liên quan điện trong tường thì gọi thợ.
  • Phụ tùng riêng của đồ đang dùng mà khó mua lại, như ốc của giường, chân tủ, nắp nồi, có ghi tên món đi kèm.
  • Vài thùng các tông chắc cho lúc cần đóng gói gấp.

Khác biệt giữa đồ dự phòng và đồ phòng khi nằm ở chỗ: đồ dự phòng có lý do cụ thể, có chỗ cất cố định và được kiểm hạn; đồ phòng khi chỉ có một lời hứa mơ hồ. Chuyển được món nào từ nhóm sau sang nhóm trước thì giữ; không chuyển được thì nên buông.

Giữ hệ thống sống qua nhiều tháng

Đợt dọn đầu tiên thường làm người ta hăng hái, nhưng đồ phòng khi sẽ quay lại theo đúng con đường cũ. Để hạn mức không bị phá, cần vài thói quen nhỏ. Mỗi lần mang hàng về, xử lý bao bì ngay tại cửa: thùng gấp dẹt, xốp chèn bỏ luôn, túi đẹp thì đưa vào hộp túi nếu còn chỗ.

Đặt lịch xem lại hộp đồ phòng khi theo mùa, chẳng hạn trước Tết và đầu mùa mưa. Hai thời điểm này nhà nào cũng có lý do dọn dẹp, nên gắn thêm việc rà hộp túi, hộp dây, hộp lọ là không tốn thêm công. Kết hợp với dọn lớn theo dịp trong danh mục khác của trang để không phải nhớ thêm một lịch riêng.

Cuối cùng, chia việc trong nhà. Nếu chỉ một người giữ hạn mức, người khác vẫn nhét túi vào ngăn như thói quen. Dán một mẩu giấy trong cánh tủ ghi hạn mức của từng hộp, nói rõ khi hộp đầy thì làm gì. Trẻ lớn có thể nhận việc gấp thùng các tông sau mỗi lần nhà nhận hàng. Hệ thống chạy được khi mọi người cùng hiểu, không phải khi một người canh.

Câu hỏi thường gặp

Giữ bao nhiêu túi ni lông trong nhà là vừa?

Không có con số chung. Hãy theo dõi nhà mình dùng bao nhiêu túi trong một tháng, rồi giữ lượng đủ khoảng hai đến ba tháng trong một hộp cố định. Hộp đầy thì bỏ bớt túi rách, túi quá nhỏ, và mang túi vải khi đi chợ để giảm nguồn.

Dây sạc không biết của máy nào có nên giữ không?

Thử cắm từng dây vào các thiết bị đang dùng. Dây nào khớp thì dán tên thiết bị và giữ một cái dự phòng. Dây không khớp với máy nào trong nhà thì đưa vào nhóm đồ điện tử cũ để gom bỏ đúng chỗ, không vứt chung rác sinh hoạt.

Thùng chờ nên để bao lâu?

Ba tháng hợp với đồ dùng thường xuyên như phụ kiện bếp, dây, hộp; sáu tháng đến một năm hợp với đồ theo mùa như đồ đi mưa, đồ Tết. Quan trọng là ghi ngày trên nắp và làm đúng khi hết hạn, không gia hạn thêm nhiều lần.

Đồ để dành có phải là đồ dự phòng không?

Không hẳn. Đồ dự phòng có lý do cụ thể, chỗ cất cố định và được kiểm hạn, như đèn pin, nước uống mùa bão, hộp sơ cứu. Đồ để dành phòng khi thường chỉ dựa trên một hình dung mơ hồ. Chuyển được sang dự phòng thì giữ, không chuyển được thì nên buông.

Hộp xốp và thùng các tông thừa xử lý thế nào?

Giữ vài cái cỡ hay dùng, gấp dẹt thùng các tông để đỡ chiếm chỗ. Phần dư có thể gom bán cho người thu mua phế liệu, để ra điểm thu gom tái chế của khu dân cư, hoặc hỏi các cửa hàng nhỏ quanh nhà có cần thùng để đóng hàng không.

Ở xa chợ thì có nên để dành nhiều hơn không?

Có, khoảng cách tới chỗ mua là yếu tố thật. Nhà ở vùng xa, đảo hay vùng cao có thể để dành nhiều hơn cho đồ thiết yếu. Nhưng vẫn nên đặt hạn mức theo thùng và kiểm định kỳ, vì đồ để lâu trong ẩm vẫn hỏng dù nhà ở đâu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138