Gầm lavabo, dù có tủ hay chỉ là khoảng hở dưới chậu, cất được đồ dự phòng nhẹ và ít bị ướt: vài cuộn giấy trong hộp kín, khăn lau, đồ cá nhân còn nguyên hộp. Cái khó là chỗ này có ống xi phông uốn cong ở giữa, ống cấp và van khoá góc ở sau, nên phải xếp vòng quanh ống chứ không xếp kín như ngăn tủ thường.
Ba nguyên tắc để gầm lavabo không thành chỗ đồ bị lãng quên: luôn chừa lối cho tay tới van khoá, đặt khay lót đáy để rò nước lộ ra sớm, và không cất ở đây những thứ nguy hiểm nếu tủ không khoá được mà nhà có trẻ bò, trẻ mới biết đi. Phần dưới đi qua từng việc, kèm các số đo cần lấy trước khi mua hộp.
Gầm lavabo có gì mà phải cẩn thận
Dưới chậu rửa mặt thường có ba thứ: ống xả uốn cong (xi phông) giữ một ít nước để chặn mùi từ cống, một hoặc hai ống cấp nước mềm nối từ tường lên vòi, và van khoá góc ở chân mỗi ống cấp. Van khoá góc là thứ cần chạm tới nhanh nhất khi vòi rò hay ống mềm bị bục; nếu bị chặn bởi hai lớp hộp, bạn mất thêm vài phút trong lúc nước đang tràn.
Ống xi phông là chỗ hay rò nhỏ ở các mối nối ren, nhất là sau khi ai đó tháo ra thông tắc rồi lắp lại. Rò nhỏ không đủ chảy ra sàn, chỉ nhỏ giọt xuống đáy tủ; đáy tủ ván ép hút nước, trương phồng, mốc từ dưới lên mà không ai thấy nếu đồ đã chất kín.
Vì vậy gầm lavabo không nên coi như kho. Nó là chỗ cất phụ, nơi đồ phải nhấc ra được trong một hai động tác. Mọi cách xếp dưới đây đều quay quanh hai câu hỏi: tay có tới van khoá được không, và nếu rò thì có thấy ngay không.
Đo gì trước khi mua hộp, giỏ
Đo đúng tủ nhà mình; các tủ lavabo khác nhau rất nhiều về chiều sâu và vị trí ống. Ghi số đo vào điện thoại kèm ảnh chụp gầm tủ.
| Số đo | Đo ở đâu | Để làm gì |
|---|---|---|
| Bề rộng lọt lòng | Giữa hai vách trong của tủ, ở chỗ hẹp nhất (thường là bản lề) | Biết đặt được mấy hộp cạnh nhau |
| Chiều sâu lọt lòng | Từ mép trong cánh tủ tới tường hoặc vách sau | Hộp sâu quá sẽ đụng ống cấp, không đóng được cánh |
| Chiều cao dưới đáy ống xi phông | Từ đáy tủ lên điểm thấp nhất của đoạn ống cong | Hộp đặt ngay dưới ống phải thấp hơn số này |
| Khoảng hai bên ống xả | Từ ống xả đứng tới mỗi vách | Biết hộp cao đặt được ở bên nào |
| Vị trí van khoá góc | Đo từ đáy và từ vách trái tới van | Đánh dấu vùng phải để trống cho tay luồn tới |
Phần lớn tủ lavabo chia được thành hai vùng: dải phía trước thấp dưới ống xi phông và hai cột hai bên ống. Phía sau, quanh ống cấp và van, là vùng nên để trống hoặc chỉ đặt món nhỏ nhấc ra dễ.
Nên cất và không nên cất dưới lavabo
Nên: đồ dự phòng còn nguyên hộp, nhẹ. Bàn chải, kem đánh răng, xà phòng bánh chưa mở, chai dầu gội dự phòng. Để trong hộp nhựa có nắp để lỡ rò nước cũng không ngấm vào bao bì giấy.
Nên: khăn lau, miếng bọt biển dùng cho nhà tắm. Đồ dùng ngay tại chỗ, để khô hẳn rồi mới cất; khăn ẩm nhét vào tủ kín là sinh mùi.
Nên: máy sấy tóc nếu cất trong giỏ riêng. Cuộn dây gọn, chờ máy nguội hẳn mới cất. Không để máy sấy hay dụng cụ điện nằm ngay dưới ống xả, chỗ có thể nhỏ nước.
Không nên: hoá chất tẩy rửa nếu tủ không có khoá. Đây là ngăn thấp nhất nhà tắm, đúng tầm tay trẻ đang bò. Nếu bắt buộc phải để, lắp khoá an toàn cho cánh tủ và vẫn giữ chai trong bao bì gốc, nắp vặn chặt.
Không nên: thuốc men, đồ trang điểm đắt tiền. Hơi ẩm và nhiệt độ thay đổi trong nhà tắm không hợp với thuốc; mỹ phẩm cũng vậy. Cất chúng ở phòng khô.
Không nên: giấy vệ sinh dự trữ số lượng lớn để trần. Giấy hút ẩm và là thứ hỏng đầu tiên khi rò nước. Muốn để ở đây thì ít cuộn, trong hộp kín.
Xếp gầm lavabo trong một buổi
Làm khi có thời gian lau khô hoàn toàn. Chuẩn bị khăn khô, đèn pin hoặc đèn điện thoại, và một khay nông bằng nhựa vừa đáy tủ.
- Lấy hết đồ ra, soi đèn vào các mối nối ống xi phông và ống cấp, sờ xem có ướt, có cặn trắng hay vệt gỉ không.
- Vặn thử van khoá góc một vòng rồi mở lại: nếu kẹt cứng hoặc rò khi xoay, ghi lại để gọi thợ nước, đừng cố vặn mạnh.
- Lau và để đáy tủ khô hẳn. Nếu đáy đã phồng, mốc đen, chụp ảnh lại; đó là dấu hiệu rò đã lâu.
- Đặt khay lót nông hoặc tấm lót chống thấm màu sáng xuống đáy. Màu sáng giúp thấy giọt nước, vệt ố ngay khi mở cánh.
- Xếp hai cột hộp hẹp ở hai bên ống xả, món nặng hơn ở dưới.
- Dải trước, dưới ống xi phông, đặt một hộp thấp hoặc khay có tay kéo để rút ra như ngăn kéo.
- Để trống vùng quanh van khoá; thử luồn tay vào vặn van khi cánh đã mở mà không phải nhấc hộp nào.
- Mặt trong cánh tủ, nếu đủ dày và không vướng ống khi đóng, có thể gắn móc nhỏ treo khăn lau.
Làm xong, đóng mở cánh vài lần xem có hộp nào chạm ống. Hộp ép vào ống xi phông lâu ngày có thể làm lỏng mối nối.
Phát hiện rò nước sớm và xử lý khi thấy ướt
Thói quen đơn giản nhất: mỗi lần lấy đồ dưới lavabo, liếc xuống khay lót. Khay khô, đáy sạch là ổn. Thấy vài giọt nước, vệt ố tròn hay cặn trắng ở mối nối, hãy tìm xem nước nhỏ từ đâu: từ xi phông (khi đang xả nước), từ ống cấp (cả khi không dùng nước), hay từ chính mặt chậu tràn xuống khi rửa mặt bắn nước.
Rò ở ống cấp hay van là chuyện cần làm ngay, vì có áp lực nước cả ngày đêm. Khoá van góc, hoặc khoá tổng nếu van góc không khoá được, rồi gọi thợ nước. Ống mềm cấp nước có tuổi thọ; ống phồng, nứt vỏ hay gỉ đầu nối là nên thay trước khi bục.
Một mẹo đơn giản để biết nước rò từ đâu: lau khô hết mọi mối nối, đặt một tờ giấy ăn khô dưới từng điểm nghi ngờ, rồi xả nước chậu chừng một phút. Tờ giấy nào ướt thì mối nối phía trên nó đang rò. Nếu không xả nước mà sau vài giờ giấy dưới ống cấp vẫn ướt, chỗ rò nằm ở phần có áp lực thường trực. Ghi lại vị trí, chụp ảnh, khi gọi thợ chỉ cần đưa ảnh là thợ biết mang theo thứ gì, đỡ phải đi hai lần.
Sau khi sửa xong, đừng xếp đồ lại ngay. Để tủ mở, đáy khô thêm một ngày, đặt lại khay lót rồi mới cất đồ vào. Đáy tủ còn ẩm mà đậy hộp lên trên thì mốc vẫn tiếp tục âm thầm, dù nguồn rò đã được chặn.
Rò nhỏ ở mối ren xi phông nhiều khi chỉ do gioăng lệch sau lần tháo thông tắc. Một số nhà tự siết lại được bằng tay; nếu siết vẫn rò hoặc ống nứt thì thay ống. Đừng quấn băng dính lên chỗ rò rồi cất đồ lại như cũ, vì băng dính bong trong vài tuần và nước lại nhỏ xuống đáy tủ.
Gầm lavabo không có tủ: chậu treo tường, chậu chân đứng
Nhiều nhà tắm nhỏ dùng chậu treo tường, phía dưới để hở. Khoảng này vẫn dùng được, nhưng ít kín đáo hơn và bắn nước nhiều hơn:
- Kệ hai tầng chân đứng loại hẹp đặt hai bên ống, chân chống gỉ, đợt có lỗ thoát nước.
- Giỏ có nắp thay cho giỏ hở, vì nước rửa tay bắn xuống liên tục.
- Không đặt gì sát chân tường ngay dưới ống xả, để lau sàn và nhìn thấy ống.
- Nếu nhà có trẻ nhỏ, gầm hở là chỗ trẻ chui vào; tránh để vật nhỏ, chai lọ ở tầng thấp nhất.
- Muốn che cho gọn mắt có thể dùng rèm vải ngắn treo quanh chậu, nhưng vải ẩm cần tháo giặt thường xuyên.
- Nếu định lắp thêm tủ lavabo, đường ống và kích thước tủ thuộc chuyện chọn nội thất, nên đo kỹ hoặc nhờ thợ.
Dù có tủ hay không, nguyên tắc vẫn vậy: đồ phải nhấc ra nhanh, van khoá phải với tới, và đáy phải nhìn thấy được.
Những thói quen làm gầm lavabo nhanh hỏng
Nhét đồ tới sát ống. Hộp ép vào ống xi phông hay ống cấp lâu ngày làm lệch mối nối, đúng thứ gây rò nhỏ. Luôn chừa vài phân quanh ống.
Cất đồ còn ướt. Bàn chải vệ sinh, khăn lau, bọt biển vừa dùng xong cho vào tủ kín là cách nhanh nhất để có mùi hôi và mốc đáy tủ. Phơi khô ở móc ngoài trước.
Dùng gầm lavabo làm nơi dồn mọi chai gần hết. Chai còn một chút dầu gội, sữa tắm của nhiều lần mua dồn lại thành một hàng không ai dùng. Mỗi lần dọn, dồn chai gần hết dùng trước hoặc bỏ đi.
Để cánh tủ đóng suốt mùa nồm. Tủ đóng kín trong phòng ẩm giữ hơi nước rất lâu. Những ngày khô ráo, mở cánh tủ vài giờ cho thoáng.
Tự ý tháo ống để lấy đồ rơi xuống chậu rồi lắp lỏng tay. Nhẫn, khuyên tai rơi vào chậu thường nằm ở đoạn cong xi phông. Tháo ra được, nhưng phải có xô hứng, lắp lại đúng gioăng và thử xả nước, soi lại mối nối sau vài giờ.
Câu hỏi thường gặp
Gầm lavabo có mùi hôi thì có phải do đồ cất bên trong không?
Có thể do khăn ẩm hoặc đáy tủ mốc, nhưng mùi cống thường do ống xi phông khô nước, nứt, hoặc mối nối hở. Dọn đồ ra, lau khô, để cánh mở một ngày. Nếu vẫn có mùi cống, nên nhờ thợ nước kiểm tra ống xả và gioăng.
Có nên dùng hộp kín hoàn toàn dưới lavabo không?
Hộp có nắp bảo vệ đồ khỏi nước nhỏ giọt, nhưng nên để đồ thật khô trước khi cho vào, và mở kiểm tra định kỳ. Hộp kín đựng đồ còn ẩm sẽ thành chỗ mốc. Hộp có lỗ thông hơi ở thành bên là cách dung hoà.
Làm sao để trẻ không mở được tủ lavabo?
Có loại khoá an toàn cho cánh tủ gắn bên trong hoặc khoá từ, lắp không cần khoan nhiều. Dù có khoá, vẫn nên cất hoá chất ở nơi cao hơn nếu được, vì người lớn có lúc quên khoá lại.
Đáy tủ lavabo đã phồng và mốc thì có cần thay không?
Nếu chỉ phồng nhẹ và nguồn rò đã được sửa, nhiều nhà lót tấm chống thấm lên và dùng tiếp. Nếu ván đã mục, mềm, hoặc mốc ăn sâu, thay đáy hoặc thay tủ là chuyện của thợ mộc hoặc thợ nội thất. Quan trọng nhất vẫn là tìm và chặn nguồn nước trước.
Có nên cất máy sấy tóc, máy cạo râu dưới lavabo không?
Được nếu máy đã nguội, cuộn dây gọn và đặt trong giỏ ở chỗ không có ống phía trên. Không cắm sạc thiết bị trong tủ kín, không để dây điện nằm dưới ống xả. Ổ điện gần chậu nên là loại có nắp che và do thợ lắp đúng chuẩn phòng ướt.
Bao lâu nên kiểm tra gầm lavabo một lần?
Liếc khay lót mỗi khi mở tủ là đủ cho việc phát hiện sớm. Dọn hẳn và soi mối nối khoảng ba tháng một lần, hoặc ngay sau khi có người tháo ống thông tắc, sửa vòi.