Nhà tắm nhỏ gọn được khi mỗi món đồ nằm đúng vùng ẩm của nó: vùng bị bắn nước trực tiếp chỉ để thứ chịu nước, vùng khô quanh chậu rửa để đồ dùng hằng ngày, vùng có cửa đóng để đồ dự phòng và đồ sợ ẩm. Thứ không thuộc vùng nào trong ba vùng đó thường không thuộc nhà tắm, và nên dời ra ngoài.
Cách chia này không cần cải tạo hay mua nội thất mới. Nó dựa trên việc quan sát nước bắn tới đâu khi tắm, hơi nước đọng ở đâu, tay bạn với tới đâu khi đứng trước gương. Bài đi từ việc khoanh vùng, xếp đồ cho từng vùng, chia đồ riêng cho từng người, tới những món nên ra khỏi nhà tắm.
Khoanh ba vùng trong nhà tắm của bạn
Hãy bắt đầu bằng việc quan sát, không phải bằng việc mua. Sau một lần tắm bình thường, nhìn xem nước đã bắn tới đâu trên tường và sàn: đó là vùng ướt. Với nhà tắm không có vách kính hay rèm, vùng ướt có khi chiếm gần hết nhà tắm, kể cả nắp bồn cầu và mặt chậu. Với nhà tắm có chia khô ướt, vùng ướt gọn trong khu vòi sen.
Vùng khô là chỗ nước không bắn trực tiếp, chỉ chịu hơi ẩm: quanh chậu rửa mặt, mảng tường trên bồn cầu nếu xa vòi sen, mặt sau cánh cửa. Đồ ở đây vẫn ẩm theo không khí nhưng không bị ướt sũng.
Vùng cất kín là mọi chỗ có cửa đóng: tủ lavabo, tủ gương, tủ treo. Đồ trong tủ được che khỏi nước bắn và bụi, nhưng vẫn cần thông gió vì tủ đóng giữ ẩm lâu. Vẽ nhanh mặt bằng nhà tắm lên giấy, khoanh ba vùng bằng ba màu bút khác nhau. Nhìn bản vẽ đó, bạn sẽ thấy ngay vì sao có món luôn ướt, có món luôn mốc: chúng đang nằm sai vùng.
Món nào thuộc vùng nào
Bảng gợi ý cho nhà tắm gia đình phổ biến. Nhà bạn có thể khác, ví dụ không có tủ gương thì vùng cất kín chỉ còn gầm lavabo.
| Vùng | Nên để | Không nên để |
|---|---|---|
| Vùng ướt (khu vòi sen) | Chai dầu gội, sữa tắm đang dùng, xà phòng bánh trên khay có lỗ, bông tắm, ghế nhựa tắm cho trẻ hoặc người lớn tuổi | Khăn khô, giấy, điện thoại, máy sấy, dao cạo để trần ở sàn, nhiều chai dự phòng |
| Vùng khô (quanh chậu, sau cửa) | Bàn chải, kem đánh răng, sữa rửa mặt, cốc súc miệng, khăn mặt, khăn tắm đang dùng trên móc | Đồ dự trữ, hoá chất tẩy rửa, thuốc, đồ trang điểm nhiều món |
| Vùng cất kín (tủ) | Đồ dự phòng ngắn ngày, khăn sạch, máy sấy tóc đã nguội, đồ sơ cứu nhẹ như băng dán | Đồ còn ướt, khăn ẩm, hoá chất nếu tủ thấp và không khoá |
Điểm hay bị bỏ qua là mặt chậu rửa: nó thuộc vùng khô nhưng hay bị nước rửa mặt bắn lên. Chỉ để trên mặt chậu những món thật sự dùng mỗi ngày, đặt trên một khay nhỏ để lau chùi một lần là xong.
Xếp vùng ướt cho khỏi trơn và khỏi nhớt
Đồ không đặt trực tiếp trên sàn. Chai lọ đặt sàn đọng nước dưới đáy, sinh vòng nhớt, và là thứ người tắm dễ vấp phải. Dùng giá treo vào vòi sen, kệ góc có lỗ thoát, hoặc hốc tường nếu nhà có sẵn.
Kệ trong vùng ướt phải thoát nước. Đợt kệ dạng nan, lưới, có lỗ thoát; tránh đợt kín đáy vì nước đọng ở đó suốt ngày.
Ít chai thôi. Mỗi người một hai chai đang dùng là đủ. Năm sáu chai dở dang chen nhau trên kệ góc là nguồn chính của nhớt và mốc trong khu tắm.
Bông tắm, khăn kỳ treo lên. Đồ vải, đồ xốp phải treo để khô giữa hai lần tắm. Vắt kiệt, treo vào móc có khoảng thoáng.
Ghế tắm, chậu tắm em bé dựng đứng. Sau khi dùng, dựng nghiêng hoặc treo lên móc tường cho ráo, không úp sát sàn.
Dao cạo có nắp, để cao. Lưỡi dao để trần trên kệ thấp là nguy hiểm với trẻ. Để trong cốc có nắp ở vùng khô thì tốt hơn.
Chia đồ riêng cho từng người trong nhà tắm chung
Nhà nhiều người dùng chung một nhà tắm là chuyện phổ biến ở nhà ống, nhà tập thể, căn hộ nhỏ. Lẫn đồ là nguồn bực mình lẫn mất vệ sinh. Cách chia:
- Mỗi người một giỏ nhỏ có quai, đựng đồ cá nhân: bàn chải, sữa rửa mặt, dao cạo, lược. Giỏ khác màu hoặc dán tên.
- Giỏ để ở vùng khô hoặc trong tủ; khi tắm thì xách giỏ vào, xong xách ra. Cách này đặc biệt hợp với người ở trọ, ký túc.
- Đồ dùng chung (xà phòng rửa tay, nước súc miệng, sữa tắm chung nếu có) để ở một chỗ cố định, ai cũng biết.
- Mỗi người một móc khăn riêng, các móc cách nhau đủ để khăn không chạm nhau khi treo.
- Bàn chải đánh răng để riêng cốc hoặc giá có ngăn tách đầu bàn chải, không chụm đầu vào một cốc chung.
- Quy ước ai dùng hết món chung thì ghi vào danh sách mua, để không ai mở tủ ra thấy rỗng.
Với nhà có người lớn tuổi và trẻ nhỏ, giỏ của họ đặt ở tầm với dễ nhất, không bắt họ cúi sát gầm hay với cao.
Những món nên đưa ra khỏi nhà tắm
Khi dọn nhà tắm, hầu hết các nhà đều tìm thấy một nhóm đồ không có lý do để ở đó. Những món thường gặp:
- Thuốc uống, thuốc nhỏ mắt, vitamin: cất chỗ khô mát theo hướng dẫn trên hộp, xa tầm trẻ.
- Đồ trang điểm nhiều món, nước hoa: hơi nóng ẩm không có lợi; đặt ở bàn phấn, phòng ngủ.
- Hoá chất tẩy rửa dư: chỉ giữ lượng đang dùng trong nhà tắm, phần dư cất ở chỗ có cửa đóng, cao, xa tầm trẻ.
- Đồ dự trữ số lượng lớn: chuyển về kho mini ngoài nhà tắm.
- Sách, tạp chí, đồ giấy: hút ẩm, mốc, lại hay rơi xuống sàn ướt.
- Quần áo bẩn vắt lên thành cửa: dời về giỏ đồ bẩn ở khu giặt hoặc ngay ngoài cửa nhà tắm.
- Đồ điện như máy sấy, máy tạo kiểu tóc đang cắm điện: rút ra sau khi dùng; ổ cắm trong nhà tắm phải là loại có nắp che, đúng vị trí an toàn, việc lắp đặt để thợ điện làm.
Khi những món này đã ra ngoài, ba vùng trong nhà tắm thường còn dư chỗ đáng kể. Đừng vội lấp đầy; khoảng trống giúp lau chùi nhanh và nhà tắm khô nhanh hơn.
Giữ nhà tắm gọn sau khi đã chia vùng
Chia vùng xong, việc giữ gọn chủ yếu nằm ở hai thói quen nhỏ. Một là trả đồ về vùng ngay sau khi dùng: chai sữa tắm về kệ khu tắm, máy sấy về tủ khi đã nguội, khăn về móc chứ không vắt lên cửa. Hai là lau nhanh mặt chậu và khay đồ mỗi tối, mất không đến một phút.
Mỗi tuần, khi vệ sinh nhà tắm, kiểm lại kệ khu tắm: chai nào đã hết, chai nào lâu không ai dùng. Mỗi tháng, mở tủ cất kín, xem có món nào bị ẩm hay hết hạn. Nếu nhận ra một món cứ bị bỏ nhầm vùng, đừng trách người dùng; dời chỗ đặt nó tới nơi tay họ tự nhiên đặt xuống, miễn là chỗ đó hợp với độ ẩm của món đồ.
Vào mùa nồm miền Bắc, hơi nước bám khắp tường và đồ, ba vùng gần như ẩm như nhau. Lúc đó nên để cửa nhà tắm đóng khi không dùng để hơi ẩm khỏi lan sang phòng khác, bật quạt hút nếu có, và rút bớt đồ vải khỏi nhà tắm cho tới khi trời khô lại.
Tận dụng đồ treo: móc, thanh, mặt sau cánh cửa
Mặt sau cánh cửa là mảng tường bị quên. Một hàng móc hoặc thanh treo loại móc vào đầu cửa giữ được khăn tắm, áo choàng, túi đồ cá nhân mà không cần khoan. Kiểm tra cửa đóng mở vẫn kín, móc không cạ vào khung.
Thanh treo khăn nhiều tầng cho nhà đông người. Hai ba thanh song song theo chiều dọc treo được nhiều khăn trên một bề rộng hẹp. Khăn trải phẳng trên thanh khô nhanh hơn khăn vắt chồng lên móc.
Móc phải đủ thưa. Khăn chạm nhau thì không khô, ủ mùi. Mỗi khăn cần một khoảng thoáng quanh nó; đếm số người trước khi chọn số móc.
Đồ treo không chắn lối và công tắc. Đừng treo đồ che ổ điện, công tắc, quạt hút, hoặc lủng lẳng ở chỗ người đi qua. Nhà tắm nhỏ chật, va chạm nhiều hơn bạn nghĩ.
Thanh treo trong khu tắm cho giỏ lưới. Một thanh ngang gắn trên tường khu tắm, móc thêm vài giỏ lưới, thay được kệ góc cho các chai đang dùng; nước rơi thẳng xuống sàn chứ không đọng lại.
Móc dán chỉ cho đồ nhẹ. Móc dán giữ được khăn mặt, bông tắm, nhưng trên tường ướt và nóng thì keo yếu dần. Đồ nặng như khăn tắm ướt nên treo trên móc bắt vít hoặc thanh có sẵn.
Nhà tắm có đặt máy giặt: chừa vùng cho khu giặt
Nhiều căn hộ và nhà ống đặt máy giặt ngay trong nhà tắm. Khi đó nhà tắm có thêm vùng thứ tư: khu giặt, gồm máy, chỗ để bột giặt và nước xả, giỏ đồ bẩn. Vùng này cần khô hơn vùng tắm, vì máy có điện và nút bấm, còn bột giặt sợ ẩm vón cục.
Hãy nhìn lại bản vẽ ba vùng: nếu máy giặt đang nằm trong vùng bị bắn nước khi tắm, nên dùng vách, rèm hoặc gờ chặn để thu hẹp vùng ướt, hoặc đơn giản là hướng vòi sen tránh phía máy. Đồ của khu giặt để riêng một kệ hay một giỏ, không trộn với đồ tắm gội, để không ai cầm nhầm chai nước giặt khi đang gội đầu.
Chuyện chọn chỗ đặt máy, ổ điện, đường thoát nước là việc lắp đặt, nên để thợ điện nước làm. Về cất đồ, nguyên tắc vẫn là đồ khu giặt ở vùng khô, có nắp, xa tầm trẻ; giỏ đồ bẩn có lỗ thoáng; và nóc máy không thành chỗ chất đồ, vì máy rung khi vắt.
Câu hỏi thường gặp
Nhà tắm không có cửa sổ thì sắp xếp có gì khác?
Nhà tắm kín chỉ trông vào quạt hút và cửa ra vào để thoát ẩm. Nên để ít đồ vải và giấy hơn, ưu tiên giỏ thoáng thay vì hộp kín, và để cửa mở sau khi tắm nếu không ảnh hưởng phòng bên. Quạt hút hỏng hoặc yếu nên nhờ thợ kiểm tra.
Có nên đặt thảm chùi chân trong nhà tắm nhỏ?
Thảm ở cửa ra, phía ngoài vùng ướt, giúp sàn phòng bên khô hơn. Thảm nằm trong vùng ướt thì không khô kịp, dễ hôi và là chỗ trơn. Chọn thảm có đế chống trượt, giặt và phơi khô thường xuyên.
Kệ góc trong khu tắm hay bị gỉ thì làm sao?
Gỉ thường do kim loại không chịu được ẩm liên tục hoặc lớp phủ bị trầy. Có thể thay bằng kệ nhựa chịu nước, hoặc kệ kim loại chống gỉ tốt hơn. Lau khô kệ sau khi tắm cũng làm chậm gỉ đáng kể.
Nhà tắm nhỏ có nên dùng tủ gương không?
Tủ gương gộp hai việc soi gương và cất đồ vào cùng một mảng tường, rất hợp nhà tắm nhỏ. Cần độ sâu vừa phải để không va đầu khi cúi rửa mặt, và gắn chắc vào tường. Đồ trong tủ gương nên là đồ nhẹ, dùng hằng ngày.
Trẻ nhỏ dùng nhà tắm thì cần đổi gì?
Đồ trẻ tự dùng như bàn chải, cốc đặt thấp ở vùng khô, có bục đứng chống trượt. Dao cạo, hoá chất, thuốc đưa lên cao hoặc ra ngoài. Thùng rác có nắp. Không để chậu, xô có nước trong nhà tắm khi trẻ ở nhà.
Đồ dùng của khách ở lại qua đêm để đâu?
Chuẩn bị sẵn một giỏ khách gồm khăn sạch, bàn chải mới, xà phòng nhỏ, để ở vùng khô hoặc đưa tận tay. Khách có chỗ riêng thì không phải lục đồ của chủ nhà, và đồ của nhà cũng khỏi bị xáo trộn.