Đồ vệ sinh dự trữ nên cất ở một chỗ khô, kín bụi, ngoài nhà tắm, và chỉ trữ lượng vừa đủ dùng vài tuần đến khoảng hai ba tháng tuỳ món. Nhà tắm là nơi dùng chứ không phải nơi trữ: hơi nước làm giấy mềm, bao bì giấy bung keo, chai lọ để gần vòi nóng thay đổi nhiệt liên tục. Phần trong nhà tắm chỉ nên là lượng đang dùng và một ít dự phòng ngắn ngày.
Mua dư khi có đợt giảm giá hay mua theo thùng cho tiện là chuyện nhiều nhà làm. Rắc rối đến khi đồ dư không có chỗ riêng: chen vào tủ quần áo, nằm dưới gầm giường, rồi quên mua trùng. Bài này chỉ cách tính lượng trữ theo mức dùng thật, chọn chỗ cất trong nhà ống hay căn hộ nhỏ, và giữ thứ tự dùng hàng cũ trước.
Vì sao không nên trữ đồ vệ sinh ngay trong nhà tắm
Nhà tắm ẩm hơn mọi phòng khác, ẩm theo từng đợt: sau mỗi lần tắm nước nóng, độ ẩm vọt lên rồi giảm dần. Giấy vệ sinh, giấy ăn, bông tẩy trang là những thứ hút ẩm, để lâu trong điều kiện đó sẽ mềm, dính, có mùi, thậm chí có đốm mốc nếu nằm ở góc ít gió. Hộp giấy bọc ngoài kem đánh răng, xà phòng bánh bung keo, nhãn chai bong ra.
Một số sản phẩm như kem chống nắng, mỹ phẩm, thuốc bôi thường ghi trên bao bì là bảo quản nơi khô mát, tránh nhiệt độ cao. Nhà tắm có bình nóng lạnh, có hơi nóng dội lên trần, không hẳn là chỗ khô mát. Đọc hướng dẫn bảo quản in trên từng sản phẩm là cách chắc nhất, vì mỗi loại khác nhau.
Lý do thứ ba là chỗ. Nhà tắm nhỏ chỉ có vài mảng tường và một gầm lavabo. Nếu dành chỗ đó cho hàng chục cuộn giấy và ba chai dầu gội dự phòng, đồ dùng hằng ngày không còn chỗ, lại bị bày ra mặt chậu. Tách hai lớp: lớp đang dùng trong nhà tắm, lớp dự trữ ở ngoài, thì cả hai đều gọn.
Tính lượng trữ theo mức dùng thật của nhà mình
Đừng trữ theo cảm giác. Theo dõi một tháng xem nhà dùng hết bao nhiêu, rồi nhân với số tuần muốn trữ. Bảng dưới là ví dụ giả định cho một nhà bốn người, chỉ để minh hoạ cách tính.
| Món | Mức dùng ví dụ giả định | Trữ bao lâu là hợp | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Giấy vệ sinh | Khoảng một cuộn mỗi người mỗi tuần | Vài tuần đến một tháng | Cồng kềnh, hút ẩm; trữ nhiều thì cần chỗ khô rộng |
| Kem đánh răng | Một tuýp cho cả nhà trong vài tuần | Một đến hai tuýp dự phòng | Xem hạn dùng trên vỏ |
| Xà phòng, sữa tắm | Tuỳ thói quen từng người | Một chai hoặc vài bánh dự phòng | Chai đã mở nên dùng hết trước khi mở chai mới |
| Bàn chải đánh răng | Thường thay sau vài tháng | Mỗi người một chiếc dự phòng | Để trong vỏ kín, nhẹ, dễ cất |
| Băng vệ sinh, tã giấy | Theo chu kỳ, theo tuổi trẻ | Một đến hai chu kỳ dùng | Rất sợ ẩm; cất kín, khô |
| Dao cạo, bông tăm | Ít | Một gói | Nhỏ, gom chung một hộp |
Con số trữ "vừa" là con số mà bạn không phải chạy đi mua gấp lúc nửa đêm, nhưng cũng không phải cất đồ vào chỗ của thứ khác. Với nhà nhỏ, trữ hai đến bốn tuần cho món cồng kềnh như giấy, và lâu hơn chút cho món nhỏ gọn như kem đánh răng, là mức dễ giữ.
Chọn chỗ cất dự trữ trong nhà ống, căn hộ nhỏ
Tủ âm tường hay tủ đồ chung ở hành lang trong nhà. Đây là chỗ lý tưởng nếu có: khô, có cửa, gần nhà tắm. Dành một hoặc hai ngăn riêng cho đồ vệ sinh, không trộn với chăn màn.
Ngăn trên cùng tủ quần áo. Hợp với món nhẹ như giấy vệ sinh, bông. Cất trong thùng có nắp để không lẫn với quần áo, và nhớ là ngăn cao cần ghế bậc vững khi lấy.
Gầm cầu thang khô ráo. Nhà ống hay có khoảng này. Kiểm tra trước xem tường gầm cầu thang có thấm ẩm không, nhất là tầng trệt, vì nền tầng trệt nhà phố hay hút ẩm từ dưới.
Kệ trong phòng kho hoặc gác lửng. Gác lửng nóng vào mùa hè; hợp với giấy, không hợp với mỹ phẩm, kem chống nắng, đồ dạng lỏng có hướng dẫn bảo quản nơi mát.
Tránh ban công, sân thượng, sát tường ngoài. Những chỗ này nắng nóng ban ngày, ẩm ban đêm, mưa hắt. Bao bì ngả màu, giấy hút ẩm, chai nhựa giòn đi.
Tránh để chung với hoá chất tẩy rửa. Đồ dùng cho người (kem đánh răng, xà phòng tắm) nên tách khỏi chất tẩy bồn cầu, nước tẩy, để không ai lấy nhầm và không bị mùi hoá chất ám vào.
Dựng một "kho mini" đồ vệ sinh trong một buổi
Không cần mua nhiều đồ mới; thùng nhựa có nắp sẵn trong nhà là đủ. Các bước:
- Gom toàn bộ đồ vệ sinh dư đang nằm rải rác trong nhà về một chỗ: tủ quần áo, gầm giường, túi đồ mua chưa mở, gầm lavabo.
- Đếm từng loại, ghi ra giấy. Hầu hết các nhà đều bất ngờ vì có món dư rất nhiều, món lại không có.
- Bỏ món đã hỏng: giấy bị ẩm, chai đã đổi màu, đổi mùi, sản phẩm quá hạn.
- Chia theo nhóm: giấy; chăm sóc răng miệng; tắm gội; vệ sinh phụ nữ; cạo râu và đồ nhỏ. Mỗi nhóm một thùng hoặc một ngăn.
- Xếp đồ có hạn gần lên trước, đồ mới mua ra sau; mặt có hạn dùng quay ra ngoài.
- Ghi tên nhóm lên thành thùng bằng bút dạ hoặc băng dính giấy, để người khác trong nhà cũng biết.
- Dán một tờ danh sách nhỏ trong cánh tủ: món nào hết thì gạch, đi chợ chụp ảnh tờ đó.
Sau buổi này, quy ước với cả nhà: lấy đồ dự trữ vào nhà tắm thì lấy món phía trước, và gạch vào danh sách nếu là món cuối cùng.
Giữ thứ tự "cũ trước mới sau" và biết khi nào ngừng mua
Đồ vệ sinh không hư như thực phẩm, nhưng vẫn có hạn. Kem đánh răng, kem chống nắng, mỹ phẩm thường in hạn dùng, nhiều sản phẩm còn ghi thời hạn sau khi mở nắp bằng ký hiệu hình hũ mở kèm số tháng. Chai mở ra rồi để đó, mở thêm chai khác, là cách để có ba chai dầu gội đều dùng dở.
Quy tắc đơn giản: mỗi loại chỉ mở một chai ở một nơi. Hàng mới cất vào kho đặt ra phía sau, hàng cũ kéo ra trước. Khi dọn kho mini, gom chai dở về một chỗ và dùng hết trước khi mở cái mới. Nếu một món dư quá nhiều vì đã lỡ mua, ngừng mua món đó cho tới khi xuống dưới mức trữ đã đặt.
Khi có đợt giảm giá lớn, hãy mở danh sách ra trước khi mua. Đồ rẻ mà phải cất vào phòng ngủ, chiếm chỗ đi lại, hoặc phải mua thêm kệ để chứa, thì khoản tiết kiệm không còn bao nhiêu. Một mức trữ có giới hạn rõ ràng giúp việc mua sắm nhẹ đầu hơn.
Đồ dự trữ khi có trẻ nhỏ, người lớn tuổi hoặc người ốm
Nhà có em bé thì tã, bỉm, khăn ướt là nhóm tiêu nhanh và cồng kềnh nhất. Cất một lượng dùng trong ngày ngay gần chỗ thay tã, phần trữ còn lại để ở kho mini, cả nhà đều biết chỗ. Đổi cỡ tã khi trẻ lớn là lúc dễ bị dư hàng cũ; trước mỗi lần mua, kiểm xem trẻ sắp lên cỡ chưa.
Nhà có người lớn tuổi hoặc người nằm lâu cần thêm nhóm đồ chăm sóc riêng như tấm lót, khăn lau, găng tay dùng một lần. Gom thành một thùng riêng có ghi tên, để người chăm thay ca tìm được ngay. Thuốc và dụng cụ y tế không thuộc thùng này; chúng cần chỗ cất riêng theo hướng dẫn trên bao bì, xa tầm trẻ.
Khi có người ốm phải dùng nhà tắm nhiều hơn bình thường, lượng giấy, xà phòng rửa tay, nước lau sàn tăng lên rõ. Đây là lúc kho mini phát huy tác dụng; không phải chạy ra ngoài giữa lúc đang chăm người bệnh.
Ở trọ, ở ghép: trữ ít và giữ đồ của mình riêng
Phòng trọ, ký túc, căn hộ ở ghép thường không có tủ chung để làm kho mini. Đồ dự trữ của mỗi người phải nằm trong không gian riêng của người đó. Vài cách gọn:
- Một thùng nhựa có nắp cỡ vừa đặt dưới gầm bàn hoặc trên nóc tủ quần áo, chỉ chứa đồ vệ sinh dự trữ của mình.
- Trữ ít hơn nhà gia đình: thường một vài tuần là đủ, vì cửa hàng tiện lợi gần và chỗ cất hạn chế.
- Ưu tiên gói nhỏ, chai nhỏ, dễ xách vào nhà tắm chung rồi mang về.
- Không để đồ dự trữ trong nhà tắm chung; vừa dễ lẫn, vừa ẩm, vừa khó nói khi người khác dùng nhầm.
- Giấy vệ sinh chung, nước rửa tay chung nên có quy ước góp và người mua theo lượt, ghi ở một chỗ cả phòng thấy.
- Khi chuyển trọ, mang hết đồ dự trữ đi hoặc dùng cho hết trước; đồ để lại thường bị bỏ.
Với người sống một mình, mức trữ hợp lý là đủ dùng tới lần đi chợ lớn kế tiếp, cộng thêm một món dự phòng cho những thứ không thể thiếu như giấy và kem đánh răng.
Kiểm kho mini mỗi tháng trong mười phút
Kho mini chỉ gọn nếu được nhìn lại đều đặn. Chọn một ngày cố định trong tháng, ví dụ ngày dọn nhà cuối tuần đầu tháng, mở tủ ra và làm ba việc: đếm lượng còn lại của từng món so với mức trữ đã đặt, kéo món cũ ra trước, và bỏ món có dấu hiệu hỏng như chai đổi màu, giấy có mùi ẩm, bao bì phồng.
Lúc kiểm cũng là lúc xem món nào lâu rồi không ai dùng. Một chai sữa tắm mua thử không hợp, một hộp kem đánh răng vị lạ không ai thích, cứ nằm đó chiếm chỗ. Món còn hạn, còn nguyên mà nhà không dùng có thể cho người quen, góp cho nơi nhận đồ từ thiện theo hướng dẫn của họ, hoặc đưa vào giỏ khách.
Nếu mỗi lần kiểm đều thấy cùng một món bị dư, đó là tín hiệu mức trữ đặt quá cao hoặc thói quen mua chưa khớp. Điều chỉnh mức trữ trên tờ danh sách. Kho mini đúng nghĩa là kho có giới hạn: khi tủ đầy tới vạch đã định, không mua thêm món đó cho dù đang giảm giá.
Câu hỏi thường gặp
Giấy vệ sinh để lâu có bị hỏng không?
Giấy không có hạn dùng rõ ràng như thực phẩm, nhưng để nơi ẩm sẽ mềm, có mùi, có thể mốc. Để nơi khô, trong bao gói gốc hoặc thùng có nắp, giấy giữ được khá lâu. Thấy cuộn nào có đốm, mùi ẩm thì nên bỏ.
Có nên mua đồ vệ sinh theo thùng lớn cho rẻ?
Chỉ hợp khi nhà có chỗ cất khô và lượng dùng đủ lớn để hết trước hạn. Nếu phải để thùng giấy ở góc phòng ngủ hay ban công, khoản rẻ hơn thường không bù được chỗ mất và hàng hỏng. Tính theo mức dùng thật trước khi quyết.
Đồ dự trữ nên để ở tầng nào trong nhà ống nhiều tầng?
Thường là tầng có nhà tắm dùng nhiều nhất, để không phải xách lên xuống. Nếu mỗi tầng có một nhà tắm, có thể chia nhỏ: một kho chính và mỗi nhà tắm một ít dự phòng. Tránh tầng trệt ẩm và tầng thượng nóng.
Làm sao để cả nhà biết khi nào món dự trữ sắp hết?
Một tờ danh sách dán trong cánh tủ kho mini, ai lấy món cuối cùng thì gạch hoặc khoanh tròn. Đơn giản hơn nữa là đặt mức tối thiểu cho mỗi món, ví dụ còn hai cuộn giấy là ghi vào danh sách đi chợ.
Có nên chiết dầu gội, sữa tắm sang chai đẹp cho đồng bộ?
Được nếu chai sạch, khô, và dán tên rõ ràng. Nhưng chiết ra là mất thông tin trên bao bì gốc như hạn dùng, cách dùng. Ghi hạn lên đáy chai mới. Tuyệt đối không chiết hoá chất tẩy rửa sang chai giống chai đồ dùng cho người.