Trước khi mua hộp, khay, giỏ cho một góc, bạn có thể dùng hộp giày, rổ cũ, thùng carton, hộp bánh có sẵn để xếp thử trong hai đến ba tuần. Bản nháp này cho biết mỗi nhóm đồ cần ô cỡ nào, đặt ở đâu thì dễ lấy, và có thật sự cần mua không. Sau thời gian thử, nhiều món đồ cũ dùng tiếp được lâu dài; một số chỉ nên dùng tạm vì sợ ẩm, dễ vỡ hoặc hút côn trùng.
Cách làm này khác với việc tái chế đồ cũ thành đồ trang trí. Mục tiêu ở đây là học bố cục bằng chi phí gần như bằng không, rồi mới quyết định mua gì. Mục từ đi qua những món đồ có sẵn hay dùng, ưu nhược điểm của từng loại, cách thử trong vài tuần, những món không nên dùng, và lúc nào nên thay bằng dụng cụ bền hơn.
Vì sao nên thử bằng bản nháp
Một bố cục cất đồ chỉ được kiểm chứng khi bạn sống với nó vài tuần. Trên giấy, ô băng keo nằm bên trái có vẻ hợp lý; trong thực tế, người hay lấy băng keo nhất lại thuận tay trái và mỗi lần phải vươn qua cả ngăn. Trên giấy, hộp đồ thể thao đặt trên nóc tủ là gọn; trong thực tế, mỗi sáng thứ bảy cả nhà phải kê ghế để lấy.
Những điều chỉnh này rất khó biết trước, kể cả khi đo đạc cẩn thận. Chúng chỉ lộ ra qua việc dùng hằng ngày. Nếu bạn đã mua cả bộ hộp đẹp, đồng bộ, việc phát hiện bố cục sai sẽ đi kèm với cảm giác lãng phí, và người ta thường cố giữ bố cục sai cho xứng với số tiền đã bỏ ra.
Đồ có sẵn trong nhà giải quyết chuyện này: rẻ, dễ cắt, dễ đổi, bỏ đi không tiếc. Bạn được phép sai nhiều lần trong vài tuần, và khi đã chắc, danh sách mua sẽ rất chính xác, đôi khi ngắn hơn nhiều so với dự tính ban đầu.
Đồ có sẵn hay gặp và tính cách của từng món
Bảng dưới gom những món hầu như nhà nào cũng có. Mức “dùng lâu” là nhận định chung trong điều kiện khô ráo; nhà ẩm cần thận trọng hơn.
| Đồ có sẵn | Hợp làm gì | Dùng lâu được không | Cần lưu ý |
|---|---|---|---|
| Hộp giày bằng bìa cứng | Ô chia trong tủ, ngăn, kệ; đựng đồ nhẹ | Được ở chỗ khô | Sợ ẩm, hút gián nếu để lâu ở chỗ tối ẩm |
| Thùng carton giao hàng | Gom đồ theo nhóm trong lúc lọc, cất tạm | Không nên | Mềm khi ẩm, đáy dễ sụt khi nặng |
| Rổ, chậu nhựa cũ còn chắc | Giỏ trong tủ, khu giặt, ban công có mái | Được | Không dùng rổ từng đựng hoá chất cho đồ ăn |
| Hộp bánh bằng thiếc | Đồ khâu, pin, linh kiện nhỏ | Được ở chỗ khô | Gỉ ở chỗ ẩm, mép có thể sắc |
| Lọ thuỷ tinh có nắp | Đồ khô nhỏ như kẹp, ốc, nút áo | Được | Dễ vỡ, không để trên cao hay ở tầm trẻ |
| Hộp nhựa đựng thực phẩm đã thôi dùng cho bếp | Đồ nhỏ trong ngăn kéo, đồ thủ công | Được | Rửa sạch, không dùng lại cho đồ ăn nếu đã đựng hoá chất |
| Hộp sữa giấy, chai nhựa cắt đôi | Ô dựng đứng cho bút, dụng cụ nhỏ | Chỉ tạm | Mép cắt sắc, rửa kỹ kẻo có mùi |
Điểm chung của mọi món trong bảng là chúng không được làm ra để chứa đồ lâu dài trong mọi điều kiện. Vì vậy, cách nghĩ đúng là “thử bằng nó, giữ nó nếu nó chịu được”, không phải “dùng nó vì không muốn tốn tiền”.
Thử bố cục trong hai đến ba tuần
Quy trình dưới đây áp dụng cho một góc cụ thể như ngăn kéo bàn làm việc, gầm cầu thang, kệ trong kho. Làm từng góc một, không thử cả nhà cùng lúc.
- Lọc đồ của góc đó trước. Thử bố cục với đồ chưa lọc chỉ cho kết quả sai.
- Gom đồ theo nhóm, mỗi nhóm vào một hộp giày, rổ hoặc khay tạm có kích thước gần nhất.
- Đặt các hộp tạm vào vị trí theo nhịp dùng: hằng ngày ở vùng dễ với nhất, theo mùa ở trên cao hoặc dưới thấp.
- Dán băng keo giấy ghi tên nhóm lên từng hộp tạm để người khác trong nhà cũng dùng thử được.
- Sống với bố cục đó hai đến ba tuần. Ghi lại vào điện thoại mỗi lần thấy bất tiện: phải vươn xa, phải nhấc hộp khác, hộp tràn, hộp trống trơn.
- Cuối giai đoạn thử, đổi vị trí những hộp bị ghi bất tiện, thay hộp quá nhỏ bằng hộp lớn hơn, bỏ hộp không ai dùng.
- Lúc này đo lại từng hộp tạm đang dùng tốt. Đây chính là kích thước bạn cần nếu quyết định mua đồ mới.
Hai đến ba tuần là khoảng thường đủ để gặp hầu hết tình huống trong nhà, cả ngày đi làm lẫn cuối tuần. Đồ theo mùa thì không thể thử hết trong khoảng đó; với nhóm này, bạn ước lượng theo mùa trước và điều chỉnh khi đến mùa sau.
Những đồ cũ không nên dùng để đựng đồ
Chai, can từng đựng hoá chất, thuốc trừ sâu, dầu máy. Dù rửa kỹ vẫn có thể còn sót, và hình dạng quen thuộc dễ khiến người khác trong nhà nhầm. Tuyệt đối không dùng để đựng thứ gì ăn uống, và tốt nhất không đem vào nhà làm đồ đựng.
Chai nước uống để đựng hoá chất tẩy rửa. Đây là chiều ngược lại của lỗi trên và gây ra nhiều tai nạn ngộ độc ở trẻ nhỏ và người lớn tuổi. Hoá chất luôn giữ trong bao bì gốc có nhãn.
Thùng carton để đựng đồ cất lâu ở tầng trệt, gầm cầu thang ẩm. Bìa giấy hút ẩm, mềm ra, sụt đáy, lên mốc và là nơi gián, mọt ưa trú. Nếu đã thấy dấu vết côn trùng, bạn nên xử lý nguồn của chúng; Rộng Rãi chỉ nhắc ở đây.
Lọ thuỷ tinh đặt trên kệ cao hoặc ở tầm trẻ với. Lọ rơi vỡ tạo mảnh sắc trên sàn. Dùng lọ thuỷ tinh ở tầng thấp, trong ngăn có cửa, hoặc thay bằng hộp nhựa trong.
Túi nilon mỏng làm chỗ cất đồ lâu dài. Túi rách, đồ trôi ra, bụi vào, và túi rỗng là vật nguy hiểm nếu trẻ nhỏ trùm lên đầu.
Khi nào nên thay bản nháp bằng đồ bền hơn
Có ba dấu hiệu cho biết đã đến lúc thay. Thứ nhất, đồ tạm bắt đầu hỏng: hộp giày mềm góc, thùng carton sụt đáy, rổ nhựa nứt. Đồ hỏng không còn giữ được đồ bên trong và làm bố cục trôi dần. Thứ hai, góc đó ở chỗ ẩm hoặc có dấu hiệu côn trùng; ở đây vật liệu giấy nên thay sớm bằng nhựa hoặc kim loại sơn chống gỉ. Thứ ba, góc đó nằm ở nơi khách nhìn thấy và bạn muốn bề mặt yên mắt hơn.
Ngược lại, nếu đồ có sẵn vẫn chắc, góc đó khô ráo, không ai nhìn thấy, thì không có lý do gì phải thay. Rổ nhựa cũ trong khu giặt, hộp thiếc đựng đồ khâu, hộp nhựa thôi dùng cho bếp trong ngăn kéo có thể phục vụ nhiều năm. Điều duy nhất cần làm là thỉnh thoảng lau rửa và kiểm tra.
Khi thay, bạn mang theo kích thước của bản nháp đang dùng tốt. Đây là thông tin quý nhất của cả quá trình thử: nó đã được kiểm chứng bằng việc dùng thật, không phải bằng phỏng đoán.
Ví dụ giả định: góc dụng cụ dưới gầm cầu thang
Hình dung gầm cầu thang tầng trệt của một nhà ống ở Cần Thơ, cao chỗ cao nhất ngang vai, thấp dần vào trong. Gia đình muốn biến chỗ này thành góc dụng cụ sửa chữa và đồ điện nhẹ. Đây là ví dụ giả định.
Tuần đầu, họ dùng ba hộp giày cho tua vít, băng keo, ốc vít, một rổ nhựa cũ cho dây điện nối dài, một thùng carton cho đồ sơn dặm. Sau một tuần, ghi chú cho thấy hộp ốc vít quá sâu, ốc lẫn dưới đáy; thùng đồ sơn đặt sâu bên trong phải bò vào mới lấy. Họ đổi ốc vít sang hộp bánh thiếc nông chia ngăn bằng nắp chai, đổi thùng đồ sơn ra phía ngoài vì dù ít dùng nhưng nặng.
Tuần thứ hai, sàn gầm cầu thang có mùi ẩm sau một đợt mưa, đáy thùng carton hơi mềm. Họ quyết định thay carton bằng hộp nhựa có nắp, kê tất cả lên một tấm kệ thấp cách nền. Cuối tuần thứ ba, danh sách mua chỉ còn hai hộp nhựa có nắp đúng cỡ và một tấm kệ thấp, ít hơn nhiều so với một bộ hộp đầy đủ dự định ban đầu. Đồ sơn, dung môi được ghi chú cần để xa nguồn nhiệt và để trong bao bì gốc.
Sai lầm hay gặp khi tận dụng đồ có sẵn
Tận dụng đồ có sẵn là cách làm tốt, nhưng cũng có thể biến thành một kiểu tích trữ mới nếu không có giới hạn.
- Giữ mọi hộp giày, mọi thùng carton “để dành đựng đồ”. Một chồng hộp rỗng chờ ngày được dùng cũng là đồ chiếm chỗ. Giữ số lượng vừa đủ cho đợt thử đang làm, phần còn lại cho vào nơi thu gom giấy.
- Dùng đồ tạm mà không có thời hạn. Bản nháp không có ngày kết thúc sẽ trở thành bố cục vĩnh viễn, kể cả khi nó đang hỏng dần. Đặt lịch xem lại sau ba tuần.
- Trộn quá nhiều kiểu hộp trong một góc dễ nhìn thấy. Hộp giày nhiều màu, rổ nhiều cỡ trên cùng một kệ mở làm góc đó trông rối hơn trước khi dọn.
- Không rửa, không phơi trước khi dùng. Rổ cũ, hộp thực phẩm cũ mang theo mùi, cặn, và có thể làm ám mùi đồ vải.
- Để đồ có sẵn chứa thứ nguy hiểm. Thuốc, pin, hoá chất cần hộp có nắp chắc, có nhãn rõ, đặt ngoài tầm trẻ; hộp bánh hay hộp giày không đáp ứng được điều đó.
Giới hạn đơn giản nhất là: đồ có sẵn chỉ được giữ lại khi nó đang đựng một nhóm đồ cụ thể, ở một vị trí cụ thể. Hộp không có nhiệm vụ thì không có chỗ trong nhà.
Câu hỏi thường gặp
Thùng carton có dùng làm hộp cất đồ lâu dài được không?
Ở chỗ khô, thoáng, đồ nhẹ thì có thể dùng khá lâu. Ở tầng trệt, gầm cầu thang, nhà ẩm, carton nhanh mềm, mốc và hút gián, nên chỉ dùng tạm trong lúc lọc đồ và thử bố cục.
Hộp giày đựng gì là hợp nhất?
Đồ nhẹ, khô, nhỏ như đồ khâu, sạc dự phòng, phụ kiện tóc, giấy tờ nhỏ không quan trọng. Hộp giày còn làm ô chia trong ngăn kéo, trong kệ rất tốt. Không dùng cho đồ nặng hay đồ ẩm.
Có nên dùng lọ thuỷ tinh đựng đồ trong phòng trẻ?
Không nên đặt ở tầm trẻ với hoặc trên kệ cao trong phòng trẻ. Nếu muốn nhìn thấy đồ bên trong, hộp nhựa trong an toàn hơn. Lọ thuỷ tinh hợp góc làm việc của người lớn ở tầng thấp.
Thử bố cục bao lâu thì đủ?
Với đồ dùng hằng ngày, hai đến ba tuần thường đủ để thấy chỗ bất tiện. Với đồ theo mùa, bạn cần chờ đến mùa dùng mới kiểm chứng; trong lúc đó dùng hộp tạm và ghi chú lại.
Đồ có sẵn trông lộn xộn ở phòng khách thì làm sao?
Đặt chúng vào trong tủ có cửa hoặc giỏ lớn trong giai đoạn thử. Khi bố cục đã chắc, mua giỏ hoặc hộp đồng màu cho những chỗ nhìn thấy, giữ đồ có sẵn cho những chỗ khuất.