Giỏ mở miệng dành cho đồ bạn ném vào và lấy ra nhiều lần trong ngày; giỏ có nắp dành cho đồ cần che bụi, che mắt, hoặc nằm yên vài tuần trở lên. Về chất liệu, nhà ẩm hợp giỏ nhựa và giỏ vải có lót tháo giặt được; giỏ cói, mây, lục bình đẹp và thoáng nhưng cần chỗ khô ráo, có gió, không sát tường.
Giỏ khác hộp ở chỗ thành mềm hoặc có khe, nên thoáng khí và nhẹ tay hơn, nhưng cũng hút ẩm, bắt bụi và khó xếp chồng hơn. Mục từ này giúp bạn biết món nào nên vào giỏ chứ không phải hộp, chọn có nắp hay không, chọn chất liệu theo khí hậu nhà mình, và giữ giỏ không mốc qua mùa nồm, mùa mưa.
Khi nào nên dùng giỏ thay cho hộp
Giỏ thắng hộp ở ba việc. Thứ nhất là đồ cần thở: khăn tắm đã khô, chăn mỏng dùng hằng ngày, rau củ khô như hành tỏi, đồ len cần không khí lưu thông. Hộp kín giữ lại hơi ẩm, giỏ có khe để hơi thoát ra. Thứ hai là đồ ném vào nhanh: đồ bẩn chờ giặt, đồ của trẻ ở phòng khách, dép đi trong nhà, tờ rơi chờ phân loại. Thao tác thả vào một chiếc giỏ mở miệng nhanh hơn mở nắp hộp rất nhiều, và thói quen cất đồ phụ thuộc vào việc đó có nhanh hay không.
Thứ ba là đồ đặt ở nơi người khác nhìn thấy. Giỏ đan có kết cấu tự nhiên, che được sự lộn xộn bên trong mà không tạo cảm giác “kho chứa” như dãy hộp nhựa. Đây là lý do giỏ hay xuất hiện ở phòng khách, đầu giường, cạnh ghế sofa.
Ngược lại, hộp thắng giỏ ở những đồ sợ bụi mịn, sợ côn trùng, cần xếp chồng nhiều tầng hoặc cất ở nơi ẩm thấp. Giỏ cói đặt sát nền nhà tầng trệt vào mùa nồm sẽ hút ẩm từ nền lên, đồ bên trong hấp mùi theo. Nếu một góc chỉ cho phép đặt sát nền, hộp nhựa có chân hoặc kệ kê cao là lựa chọn an toàn hơn.
Có nắp hay mở miệng: phân theo nhịp lấy đồ
Nguyên tắc chung là: món đồ càng được lấy ra và cho vào nhiều lần trong ngày, càng nên bỏ nắp. Mỗi chiếc nắp là một bước thêm, và người trong nhà sẽ bỏ qua bước thêm đó bằng cách để đồ ra ngoài giỏ.
| Nhịp dùng | Ví dụ đồ | Giỏ hợp |
|---|---|---|
| Nhiều lần trong ngày | Dép trong nhà, khăn lau tay, đồ của trẻ ở phòng khách | Mở miệng, thấp, rộng miệng |
| Mỗi ngày một lần | Đồ bẩn chờ giặt, tờ rơi, thư từ chờ xử lý | Mở miệng hoặc nắp lật nhẹ |
| Vài lần mỗi tuần | Khăn tắm sạch, chăn mỏng, đồ len đang mặc | Có nắp đậy hờ, lót vải |
| Theo mùa | Áo khoác, chăn dày, đồ đi biển | Có nắp kín, đặt cao và khô |
| Cất lâu, ít mở | Đồ kỷ niệm, quần áo em bé giữ lại | Thường hợp hộp hơn giỏ |
Riêng giỏ đồ bẩn, nhiều nhà chọn có nắp vì ngại mùi. Nắp chỉ che mùi một phần, còn làm hơi ẩm từ khăn ướt đọng lại lâu hơn. Cách hợp lý hơn là không bỏ đồ ướt vào giỏ, phơi khô khăn tắm trước, và giặt trước khi giỏ đầy quá hai ngày.
Bốn nhóm chất liệu và tính cách của từng loại
Cói, lục bình, bèo, lá buông. Nhẹ, thoáng, đẹp, hợp phòng khách và phòng ngủ. Điểm yếu là hút ẩm khi độ ẩm không khí cao kéo dài, dễ lên đốm mốc ở đáy và mặt tiếp xúc với tường. Hợp nhà thoáng, có nắng gián tiếp, đặt cách tường vài phân.
Mây, tre đan. Cứng hơn cói, giữ dáng tốt, chịu đồ nặng hơn. Vẫn có nguy cơ mốc và mọt nếu ẩm lâu ngày; khe đan thô hơn nên bụi lọt vào. Hợp đựng đồ cứng như sách, đồ khô, đồ trang trí theo mùa.
Vải dày, vải bố, nỉ. Gấp gọn được khi không dùng, nhẹ, không làm trầy sàn. Loại có khung thép mỏng giữ dáng tốt hơn loại vải mềm. Điểm cộng lớn với nhà ẩm là nhiều loại có lớp lót tháo giặt được; điểm trừ là bám bụi và có thể bạc màu nếu phơi nắng.
Nhựa đan, nhựa giả mây. Ít đẹp hơn chất liệu tự nhiên nhưng không mốc, lau rửa được bằng nước, chịu được nhà tắm, khu giặt, ban công có mái. Hợp đồ ẩm như khăn, đồ đi bơi, phao và xô xẻng đi biển của trẻ ngoài ban công, và giỏ đồ bẩn.
Giữ giỏ khỏi mốc qua mùa nồm và mùa mưa
Mốc trên giỏ đan tự nhiên xuất hiện khi hơi ẩm không thoát được. Ba chỗ hay bị trước nhất là đáy giỏ đặt sát nền, mặt giỏ áp sát tường, và phần bên trong giỏ có nắp kín đậy suốt nhiều ngày. Cách phòng đơn giản là kê giỏ lên một tấm gỗ mỏng hoặc kệ thấp, đặt cách tường một khoảng nhỏ chừng một nắm tay để gió lùa qua, và vào những ngày nồm nặng thì mở hé nắp.
Lót bên trong giỏ một lớp vải cotton tháo ra được là cách giữ cho đồ bên trong sạch, và khi giỏ bắt đầu có mùi thì chỉ cần giặt lớp lót. Gói hút ẩm đặt trong giỏ có nắp giúp được một phần, nhưng phải thay hoặc sấy lại theo hướng dẫn trên gói khi đã bão hoà, nếu không nó chỉ còn là một túi nhỏ ướt nằm trong đồ.
Khi đã thấy đốm mốc nhỏ trên giỏ cói, mây, bạn có thể mang giỏ ra chỗ thoáng, chải khô bụi mốc bằng bàn chải mềm ở ngoài trời, rồi phơi nắng nhẹ. Tránh ngâm nước lâu vì sợi tự nhiên sẽ trương và biến dạng. Nếu mốc lan rộng, ăn sâu vào sợi hoặc giỏ đựng đồ của trẻ nhỏ, người có bệnh hô hấp, an toàn hơn là thay giỏ. Mọt tre, mọt mây là chuyện khác; nếu thấy lỗ nhỏ và bột gỗ rơi ra, bạn nên tìm hiểu cách xử lý côn trùng phù hợp thay vì tiếp tục đựng đồ trong đó.
Chọn cỡ giỏ trong năm phút
Giỏ đẹp hay được mua theo cảm giác rồi mới tìm chỗ đặt. Làm ngược lại chỉ tốn vài phút mà tránh được chuyện giỏ không lọt kệ hoặc đứng chắn lối đi.
- Gom tất cả đồ định bỏ vào giỏ thành một đống, ước thể tích bằng cách xếp tạm vào một thùng carton có sẵn.
- Đo chỗ đặt: chiều rộng, chiều sâu, và chiều cao tính cả khoảng mở nắp nếu là giỏ có nắp lật lên.
- Với giỏ đặt trên kệ, chiều sâu giỏ nên nhỏ hơn chiều sâu kệ vài phân, để mép giỏ không thò ra ngoài và vướng tay khi đi qua.
- Với giỏ đặt dưới sàn ở lối đi, chừa lối đi còn lại đủ cho một người đi qua thoải mái; khoảng thường được khuyên cho lối đi trong nhà là từ sáu mươi đến tám mươi phân trở lên, tuỳ nhà.
- Giỏ cho đồ nặng như sách nên nhỏ và có quai chắc ở hai bên, vì giỏ to đầy sách sẽ quá nặng để nhấc.
- Mua ít hơn số định mua một chiếc, dùng thử hai tuần rồi mới bổ sung.
Các số đo ở đây là khoảng thường gặp để bạn hình dung, không phải quy chuẩn. Nhà có người dùng xe lăn hoặc khung tập đi cần lối rộng hơn đáng kể; khi đó nên hỏi người hỗ trợ phục hồi chức năng của gia đình.
Sai lầm hay gặp và cách sửa
- Giỏ quá sâu cho đồ nhỏ. Đồ dưới đáy bị quên. Chia giỏ bằng một hai hộp nhỏ bên trong, hoặc chọn giỏ nông hơn.
- Xếp chồng giỏ mềm. Giỏ vải, giỏ cói không chịu lực, xếp chồng sẽ móp và nghiêng. Nếu cần xếp chồng, chọn giỏ cứng có đáy phẳng hoặc dùng kệ để mỗi giỏ một tầng.
- Đặt giỏ cói trong nhà tắm. Hơi nước mỗi ngày làm giỏ mốc trong vài tuần. Nhà tắm hợp giỏ nhựa hoặc kim loại phủ sơn chống gỉ.
- Giỏ có quai dây mảnh để đựng đồ nặng trên cao. Quai đứt khi kéo xuống, đồ rơi lên đầu. Đồ nặng ở tầng thấp, quai chắc, kéo bằng hai tay.
- Nhiều loại giỏ khác màu khác kiểu trên cùng một kệ. Kệ trông rối hơn trước khi có giỏ. Chọn một hai chất liệu cho mỗi phòng.
- Dùng giỏ làm chỗ “tạm để đó”. Một chiếc giỏ không ghi rõ dành cho nhóm đồ nào sẽ dần chứa đủ thứ: chìa khoá dự phòng, hoá đơn, kẹp tóc, dây sạc. Mỗi giỏ một nhóm đồ, và nếu cần một giỏ tạm thì hẹn ngày dọn nó mỗi tuần.
Phần lớn các lỗi trên có chung một gốc: giỏ được chọn vì đẹp trước, rồi mới nghĩ xem đựng gì. Khi nhóm đồ, chỗ đặt và nhịp dùng đã rõ, chọn giỏ chỉ còn là chuyện chọn màu. Nếu bạn thấy giỏ trong nhà liên tục tràn, đó thường là dấu hiệu lượng đồ cần lọc bớt, chứ chưa phải lúc mua thêm giỏ.
Tận dụng giỏ có sẵn và giỏ không còn dùng
Nhiều nhà có sẵn giỏ quà Tết, giỏ trái cây biếu, rổ nhựa cũ. Giỏ quà Tết thường đẹp nhưng thành mỏng, hợp đựng đồ nhẹ như khăn giấy dự trữ, len sợi, đồ khâu. Trước khi dùng nên chải sạch, phơi khô, kiểm tra xem có ghim kẽm, kim bấm còn sót trên khung không, vì những thứ đó dễ làm xước tay và rách vải.
Rổ nhựa nhà bếp đã cũ nhưng còn chắc hợp làm giỏ chia ngăn trong tủ, giỏ đựng đồ ở ban công có mái, hoặc giỏ chứa đồ nhà tắm. Rổ có lỗ thoát nước là lợi thế ở những nơi ẩm. Chỉ nên tránh dùng lại rổ đã từng đựng hoá chất tẩy rửa cho đồ ăn hay đồ của trẻ.
Giỏ đã mốc nặng, mục sợi, quai gãy thì nên bỏ đúng chỗ thay vì cố giữ. Danh mục buông bỏ đồ cũ của Rộng Rãi có bàn kỹ hơn chuyện cho tặng, tái chế và phân loại theo nguyên tắc ở nơi bạn sống.
Câu hỏi thường gặp
Giỏ cói có hợp với nhà ở miền Bắc mùa nồm không?
Hợp nếu nhà có chỗ khô thoáng, giỏ được kê cách nền và cách tường, nắp được mở hé vào những ngày nồm nặng. Nếu nhà thấp, tầng trệt ẩm, tường hay đọng nước, giỏ nhựa hoặc giỏ vải có lót tháo giặt sẽ đỡ vất vả hơn.
Giỏ vải có khung thép có bị gỉ không?
Khung thép bên trong có thể gỉ nếu giỏ đặt ở nhà tắm, khu giặt hoặc bị ướt nhiều lần, vết gỉ loang ra vải. Giỏ vải hợp phòng khô; chỗ ướt nên dùng giỏ nhựa hoặc kim loại sơn chống gỉ.
Giỏ đựng đồ bẩn nên có nắp không?
Có nắp che mắt và một phần mùi, nhưng giữ ẩm lâu hơn. Nhà nhỏ, giỏ đặt trong phòng ngủ có thể chọn nắp lật nhẹ; còn giỏ ở khu giặt thoáng gió thì mở miệng khô nhanh hơn. Dù chọn loại nào, đừng bỏ đồ ướt vào giỏ.
Làm sao xếp giỏ trên kệ cho đẹp mà dễ lấy?
Mỗi tầng kệ dùng giỏ cùng chiều cao, cùng chất liệu, xếp thẳng mép trước. Giỏ có quai hoặc lỗ cầm ở mặt trước giúp kéo ra dễ. Giỏ nặng đặt tầng dưới, giỏ nhẹ ở trên.
Có nên dùng giỏ mây cũ của ông bà để đựng đồ?
Nếu sợi còn chắc, không có lỗ mọt, không mốc thì rất nên, vừa bền vừa giữ được kỷ niệm. Phơi nắng nhẹ, chải bụi, lót vải bên trong. Nếu có dấu hiệu mọt, nên tách giỏ ra khỏi đồ gỗ khác trong nhà trước khi tìm cách xử lý.