Móc treo khác nhau chủ yếu ở cách bám vào nhà: cài lên mép cửa, vặn vào gỗ, móc vào một thanh có sẵn, hút vào mặt phẳng nhẵn, hoặc dán keo. Cách bám quyết định móc chịu được bao nhiêu, dùng được trên bề mặt nào, và có tuột khi trời nồm hay không. Chọn đúng kiểu móc cho đúng bề mặt quan trọng hơn chọn móc to hay đắt.
Mục từ này đi qua năm kiểu móc phổ biến trong nhà Việt, mỗi kiểu hợp với đồ gì, sai lầm hay gặp, và những chỗ không nên treo. Móc dán nói riêng đã có nhiều bài so loại keo; ở đây móc dán chỉ được đặt cạnh các kiểu khác để bạn biết khi nào không nên dùng nó. Kệ treo không cần khoan cho phòng trọ cũng đã được bàn ở các trang về bố trí phòng trọ, Rộng Rãi chỉ nhắc tới khi cần.
Năm kiểu móc và cách mỗi kiểu bám vào nhà
Móc cài cánh cửa. Một dải kim loại hoặc nhựa vắt qua mép trên cánh cửa, móc nằm ở mặt sau. Không cần khoan, không dùng keo, tháo ra là xong. Chịu được khá nặng vì tải đè lên cả mép cửa, nhưng chỉ dùng được khi cửa còn khe hở phía trên đủ cho dải móc lọt qua mà cửa vẫn đóng kín.
Móc vít vào gỗ. Móc có chân ren vặn vào cánh tủ gỗ, khung kệ, xà gỗ. Chắc nếu gỗ đặc và vặn đủ sâu; yếu nếu vặn vào ván dăm ép mỏng, vì ren không bám. Hợp treo đồ cố định lâu dài ở mặt trong cánh tủ hoặc dưới mặt kệ.
Móc chữ S và móc treo thanh. Không bám vào nhà mà móc vào một thanh có sẵn: thanh treo quần áo, thanh ray, lan can có mái, song cửa sổ phía trong. Linh hoạt nhất, đổi chỗ trong một giây, nhưng tải phụ thuộc hoàn toàn vào thanh mà nó móc vào.
Móc giác hút. Một núm cao su hút chân không áp vào mặt phẳng nhẵn: gạch men bóng, kính, gương. Không để lại dấu, nhưng chỉ bám tốt trên bề mặt thật phẳng, không có vân, không có ron gạch đi ngang qua, và thường tuột dần theo thời gian hoặc khi nhiệt độ đổi.
Móc dán keo. Miếng keo hai mặt hoặc keo dán chuyên dụng gắn đế móc vào tường. Không cần khoan, đặt được ở nhiều chỗ, nhưng tải thực tế phụ thuộc mạnh vào bề mặt, độ ẩm và việc có chờ đủ thời gian keo bám trước khi treo hay không.
Bề mặt nào hợp kiểu móc nào
Bảng dưới gom theo bề mặt vì đây là câu hỏi bạn trả lời được ngay khi đứng trước chỗ định treo. Mức “hợp” là nhận định chung, sản phẩm cụ thể có thể khác.
| Bề mặt | Hợp | Nên tránh |
|---|---|---|
| Mặt sau cánh cửa gỗ còn khe hở trên | Móc cài cửa | Móc dán lên cửa sơn bóng nếu treo nặng |
| Mặt trong cánh tủ gỗ đặc | Móc vít, móc dán nhẹ | Móc vít vào ván dăm mỏng |
| Gạch men bóng, kính trong nhà tắm | Giác hút cho đồ nhẹ, móc dán loại chịu ẩm | Đồ nặng, đồ bị kéo giật |
| Tường sơn nước | Móc bắt tắc kê | Móc dán, vì có thể kéo bong cả lớp sơn |
| Thanh treo, lan can, song cửa phía trong | Móc chữ S | Đồ nặng trên thanh mảnh |
| Tường thạch cao, vách gỗ ép mỏng | Móc nhẹ, móc dán đồ rất nhẹ | Bất kỳ đồ nặng nào |
Tường sơn nước là chỗ móc dán gây thất vọng nhiều nhất. Keo bám vào lớp sơn, không phải vào tường. Khi treo nặng hoặc khi gỡ móc, lớp sơn bong theo cả mảng. Nếu bắt buộc dán lên tường sơn, chỉ dán đồ rất nhẹ như chìa khoá, khăn mặt khô, và chấp nhận rủi ro phải sơn dặm lại.
Tải trọng thật: vì sao con số trên vỉ móc không đáng tin hoàn toàn
Con số tải in trên vỉ móc thường là kết quả thử trong điều kiện tốt: bề mặt sạch, nhẵn, khô, nhiệt độ phòng, tải treo thẳng đứng và không bị giật. Nhà Việt có những điều kiện không giống vậy: mùa nồm tường đổ mồ hôi, nhà tắm hơi nước bốc lên mỗi ngày, nắng chiều làm mặt cửa nóng, và người dùng kéo túi xách xuống bằng một cú giật chứ không nhẹ nhàng nhấc lên.
Vì vậy một quy tắc an toàn đơn giản là chỉ treo một phần nhỏ của con số ghi, đặc biệt với móc dán và giác hút. Với móc cài cửa và móc vít vào gỗ đặc, phần đáng lo không phải là móc mà là chỗ nó bám: cánh cửa có bị xệ bản lề khi treo nhiều túi nặng không, gỗ có nứt quanh chân vít không.
Thêm một chi tiết hay bị quên: móc nằm ở độ cao trẻ có thể đu lên hoặc người lớn có thể vịn vào khi mất thăng bằng sẽ phải chịu tải lớn hơn rất nhiều so với đồ treo. Ở những chỗ đó, chọn móc gắn chắc bằng vít, hoặc chấp nhận rằng móc có thể bung và đặt chúng sao cho khi bung không gây ngã.
Một cách tự kiểm tra tại nhà là cân thử món đồ định treo bằng cân nhà bếp hoặc cân sức khoẻ, rồi so với con số ghi trên móc. Túi đi chợ đầy rau, balo của học sinh cấp hai hay túi laptop thường nặng hơn nhiều so với cảm giác cầm tay. Khi chênh lệch giữa đồ treo và con số ghi không lớn, bạn nên đổi sang kiểu móc bám chắc hơn thay vì hy vọng vào phần dư.
Đồ nào hợp treo móc, đồ nào nên để chỗ khác
Móc tốt nhất cho đồ lấy một tay, trả một tay, dùng nhiều lần mỗi tuần. Danh sách dưới chia theo nguyên tắc đó.
- Hợp: túi đi chợ, túi xách hằng ngày, khăn tắm, khăn mặt, áo khoác đang mặc, mũ bảo hiểm, ô, chìa khoá, tạp dề, dây đeo thẻ, kính bơi, đồ thể dục của trẻ.
- Tạm được nếu móc đủ chắc: balo đi học, túi laptop, túi đồ nghề nhỏ. Những món này nặng hơn ta tưởng, nên chọn móc vít hoặc móc cài cửa thay cho móc dán.
- Không hợp: đồ dễ vỡ như gương nhỏ, khung ảnh kính treo bằng móc dán ở lối đi; đồ nặng trên cao; dây điện, ổ cắm kéo dài treo lủng lẳng gần nước.
- Không treo ở tầm trẻ với: kéo, dao rọc giấy, túi có thuốc, túi có pin, dây rèm dài, dây sạc có thể quấn cổ.
Khi một móc phải chịu ba bốn món chồng lên nhau, đó là dấu hiệu bạn cần thêm móc hoặc cần một thanh ray, không phải móc to hơn. Đồ chồng trên một móc thì món dưới cùng gần như không lấy ra được mà không làm rơi món trên.
Gắn móc dán và giác hút cho chắc
Hai kiểu này phụ thuộc nhiều vào cách gắn nhất. Phần lớn chuyện “móc dán dỏm” là do bỏ qua một trong các bước sau.
- Chọn chỗ phẳng, nhẵn, không có ron gạch đi ngang qua đế móc, không có lớp sơn bong hoặc phấn.
- Lau sạch bụi và dầu mỡ bằng khăn ẩm, chờ khô hẳn. Ở nhà tắm, chọn lúc không ai vừa tắm, cửa sổ mở cho bớt hơi nước.
- Ấn đế móc với lực đều trong khoảng thời gian hướng dẫn ghi, thường là vài chục giây.
- Chờ keo bám trước khi treo đồ, theo thời gian ghi trên vỉ; nhiều loại cần vài giờ đến một ngày.
- Treo thử món nhẹ trước, quan sát vài ngày rồi mới treo món nặng hơn.
- Với giác hút, kiểm tra lại mỗi tuần đầu và ấn lại khi thấy núm bắt đầu phồng.
Khi gỡ móc dán, kéo dải gỡ theo hướng song song với mặt tường thay vì giật ra ngoài, hoặc làm theo cách gỡ ghi trên vỉ. Giật thẳng ra là cách nhanh nhất để mang theo cả mảng sơn hoặc làm nứt gạch men cũ.
Ví dụ giả định: lối vào nhà ống dùng ba kiểu móc
Hình dung lối vào tầng trệt của một nhà ống ở Hải Phòng: cửa chính mở vào trong, tường bên trái sơn nước, bên phải là cánh cửa gỗ của phòng kho nhỏ, cạnh đó một thanh lan can cầu thang bằng sắt. Mỗi ngày cả nhà ra vào với mũ bảo hiểm, áo mưa, túi đi chợ, chìa khoá xe. Đây là ví dụ giả định để minh hoạ cách chọn móc theo bề mặt.
Tường sơn bên trái được bắt một hàng móc bằng tắc kê, đủ chắc cho mũ bảo hiểm và túi đi chợ vì đây là đồ treo gỡ nhiều lần trong ngày và hay bị quăng lên. Mặt sau cánh cửa kho nhận một móc cài cửa cho áo mưa, để áo khô dần ở chỗ khuất mà không nhỏ nước lên tường sơn. Chìa khoá treo trên một móc nhỏ cao hơn tầm với của trẻ. Lan can cầu thang không được dùng làm chỗ móc chữ S, dù rất tiện, vì túi treo ở đó làm hẹp lối lên xuống và có thể vướng chân người đi cầu thang.
Không có chiếc móc dán nào trong lối vào này. Lý do không phải móc dán kém, mà vì ở đây mọi món đồ đều nặng hoặc bị giật, và tường lại là tường sơn.
Sai lầm hay gặp và chỗ không nên treo
Lỗi phổ biến nhất là dùng một kiểu móc cho mọi chỗ trong nhà, thường là móc dán vì nó tiện. Trong nhà tắm, keo yếu dần theo hơi nước; trên tường sơn, keo kéo bong sơn; trên cửa hướng nắng, keo mềm ra khi mặt cửa nóng. Mỗi chỗ cần nhìn lại xem có kiểu móc nào bám theo cách khác hợp hơn.
Lỗi thứ hai là treo quá nhiều móc trên mặt sau một cánh cửa. Cửa nặng thêm, bản lề xệ, cửa cạ vào sàn hoặc không đóng khít. Cửa phòng ngủ đầy túi, áo cũng khó đóng nhanh khi cần, và đồ treo có thể vướng tay nắm.
Chỗ không nên treo gồm: ngay trên bếp gas hoặc sát ổ điện, nơi khăn vải hay túi nilon có thể bắt lửa; dọc lối thoát hiểm hẹp, cầu thang duy nhất của nhà ống, nơi đồ treo làm hẹp lối đi khi cần chạy nhanh; trên lan can ban công, nơi trẻ có thể dùng đồ treo làm chỗ bám để leo.
Câu hỏi thường gặp
Móc cài cánh cửa có làm hỏng cửa không?
Thường không, nếu cửa còn khe hở trên đủ cho dải móc lọt qua. Dải móc có thể làm trầy sơn ở mép cửa sau thời gian dài; dán một miếng nỉ mỏng dưới dải móc sẽ giảm trầy. Treo quá nặng lâu ngày có thể làm bản lề xệ.
Móc giác hút có treo được khăn ướt trong nhà tắm không?
Treo được khăn mặt, bông tắm nhẹ trên gạch men phẳng không có ron đi qua. Khăn tắm lớn khi ướt nặng hơn nhiều, giác hút dễ tuột. Nhà tắm nên có ít nhất một móc hoặc thanh bắt vít cho khăn tắm của cả nhà.
Vì sao móc dán bị tuột vào mùa nồm?
Hơi nước đọng trên tường làm keo mất độ bám, nhất là móc dán trước đó không lâu hoặc dán lên bề mặt hơi bụi. Vào mùa nồm nên giảm tải trên móc dán, và với đồ quan trọng thì chọn kiểu móc bám bằng cơ học như vít, cài cửa, móc chữ S.
Có nên treo mũ bảo hiểm ở móc lối vào?
Rất hợp, mũ lấy một tay trả một tay. Chọn móc chắc vì mũ hay được treo vào bằng một cú quăng nhẹ. Treo cách xa vòi nước, chỗ để xe, và đừng treo mũ còn ướt mồ hôi áp sát vào tường.
Móc chữ S có an toàn với trẻ nhỏ không?
Bản thân móc không nguy hiểm, nhưng móc rơi ra dễ dàng nên trẻ có thể gỡ xuống. Không treo đồ nguy hiểm trên móc chữ S ở tầm trẻ với, và kiểm tra móc không có đầu nhọn hoặc bavia sắc.